# Enbiyâ Sûresi, 18. Âyet (21:18)

> بَلْ نَقْذِفُ بِٱلْحَقِّ عَلَى ٱلْبَـٰطِلِ فَيَدْمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ ۚ وَلَكُمُ ٱلْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ

*Bel nakżifu bilhakki ‘alâ-lbâtili feyedmeġuhu fe-iżâ huve zâhik(un)(c) velekumu-lveylu mimmâ tasifûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hayır, biz hakkı batılın üzerine atarız da beynini parçalar. Bir de bakarsın yok olup gitmiş. Allah'a karşı yakıştırdığınız nitelemelerden ötürü yazıklar olsun size!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, hakkın batıla karşı mutlak üstünlüğünü ve batılın kaçınılmaz sonunu tasvir ederken, Allah'a yakıştırılan yanlış vasıfların ve şirk inancının şiddetle reddedilişini dilbilimsel bir güçle ifade etmektedir. Kelimelerin seçimi, bu çatışmanın ve sonucun keskinliğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نَقْذِفُ","root":"ق ذ ف","rootLatin":"k-z-f","meaning":"Hakkın batıla karşı şiddetli ve kesin bir şekilde atılmasını, fırlatılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavram, bir şeyi uzağa atmak, fırlatmak anlamına gelir. Ayetteki 'nakzifu bi'l-hakkı' ifadesi, hakkın batıl üzerine şiddetle ve kesin bir şekilde atılmasını, batılı yok etmek üzere fırlatılmasını mecazi olarak anlatır. Bu, hakkın batıla karşı galip gelmesindeki kararlılığı ve gücü gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu fiil, bir şeyi atmak, fırlatmak demektir. Ayetteki kullanımı, hakkın batıl üzerine atılması, yani hakkın batılı ortadan kaldırması ve ona üstün gelmesi anlamındadır. Bu, mecazi bir anlatım olup, hakkın batılı mağlup etmedeki kesinliğini vurgular."}]},{"word":"الْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçeği, doğruyu, varlığı kesin olanı ve Allah'ın kendisini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakk, bir şeyin sabit ve doğru olması, gerçeğe uygunluk demektir. Allah'ın isimlerinden biri olup, varlığı kesin olan ve her şeyi hakkıyla var eden anlamındadır. Ayetteki 'bi'l-hakkı' ifadesi, Allah'ın mutlak gerçeğini, yani tevhid inancını ve gönderdiği vahyini temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'hak' kavramı, Kur'an'da 'gerçeklik', 'doğruluk', 'adalet' ve 'Allah'ın kendisi' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Bu ayette 'hak', Allah'ın mutlak ve değişmez gerçeğini, yani tevhid ilkesini ve batılın karşısında duran ilahi hakikati ifade eder."}]},{"word":"الْبَاطِلِ","root":"ب ط ل","rootLatin":"b-t-l","meaning":"Gerçek dışı, asılsız, geçersiz ve yok olmaya mahkum olan her şeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Batıl, bir şeyin yok olması, geçersiz olması, gerçek dışı olması demektir. Hakkın zıddıdır. Ayetteki 'ale'l-bâtıli' ifadesi, Allah'a ortak koşma, yanlış inançlar ve haksızlık gibi her türlü gerçek dışı ve geçersiz şeyi temsil eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Batıl, asılsız ve temelsiz olan her şeydir. Kur'an'da genellikle şirk, yalan, haksızlık ve Allah'ın ayetlerini inkar etme gibi kavramları ifade eder. Bu ayette, hakkın karşısında duran, varlığı geçersiz ve yok olmaya mahkum olan her türlü yanlış inanç ve eylemi kapsar."}]},{"word":"فَيَدْمَغُهُۥ","root":"د م غ","rootLatin":"d-m-ğ","meaning":"Batılın beynini parçalamak, onu tamamen yok etmek ve etkisiz hale getirmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Demğ, bir şeyin beynini parçalamak, kafasını ezmek demektir. Ayetteki 'feyedmeğuhu' ifadesi, hakkın batılı tamamen yok etmesi, onu kökünden kazıması ve bir daha dirilmeyecek şekilde ortadan kaldırması anlamında mecazi bir kullanımdır. Bu, hakkın batıl üzerindeki mutlak galibiyetini ve batılın kesin sonunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Demğ, kafatasını kırmak ve beyni dağıtmak demektir. Bu ayette, hakkın batılı tamamen mağlup etmesi, onu varlık sahasından silmesi ve bir daha geri gelmeyecek şekilde ortadan kaldırması anlamında kullanılır. Bu fiil, batılın direncini tamamen kırma ve onu etkisiz hale getirme gücünü gösterir."}]},{"word":"زَاهِقٌ","root":"ز ه ق","rootLatin":"z-h-k","meaning":"Yok olan, ortadan kalkan, kaybolan ve batılın kaçınılmaz sonunu ifade eden bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zehk, bir şeyin yok olması, ortadan kalkması, kaybolması demektir. Ayetteki 'zâhikun' kelimesi, batılın hakkın karşısında duramayarak tamamen yok olacağını, varlığının sona ereceğini ifade eder. Bu, batılın geçiciliğini ve hakkın kalıcılığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zehk, bir şeyin zayıflayıp yok olması, canının çıkması anlamına gelir. Ayetteki 'zâhikun' ifadesi, batılın hakkın darbesiyle tamamen yok olacağını, varlığının sona ereceğini ve bir daha geri gelmeyecek şekilde ortadan kalkacağını belirtir. Bu, batılın mutlak yenilgisini ve sonunu gösterir."}]},{"word":"تَصِفُونَ","root":"و ص ف","rootLatin":"v-s-f","meaning":"Allah'a yakıştırdığınız, isnat ettiğiniz yanlış vasıfları ve nitelikleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vasf, bir şeyin niteliklerini belirtmek, onu tanımlamak demektir. Ayetteki 'mimmâ tasifûn' ifadesi, müşriklerin Allah'a çocuk isnat etmeleri, ortak koşmaları veya O'na layık olmayan sıfatlar yakıştırmaları gibi yanlış tanımlamalarını ve iftiralarını ifade eder. Bu, tevhid inancına aykırı her türlü nitelendirmeyi kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Vasf, bir şeyin halini ve niteliğini anlatmaktır. Bu ayetteki kullanımı, Allah hakkında doğru olmayan, O'nun yüceliğine ve birliğine yakışmayan vasıflar isnat etmeyi ifade eder. Özellikle müşriklerin Allah'a ortak koşmaları ve O'na çocuk yakıştırmaları gibi yanlış inançları tanımlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İsti'râb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilakis"},{"position":2,"surface":"نَقْذِفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ذ-ف","rootLatin":"q-dh-f","lemma":"قَذَفَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"çarparız"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hak"},{"position":4,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":5,"surface":"ٱلْبَـٰطِلِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ط-ل","rootLatin":"b-t-l","lemma":"بَاطِل","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"batıl"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":6,"surface":"يَدْمَغُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-م-غ","rootLatin":"d-m-gh","lemma":"دَمَغَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"beynini parçalar"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":7,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müfâcee","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bir de bakarsın ki"},{"position":8,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o"},{"position":9,"surface":"زَاهِقٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ز-ه-ق","rootLatin":"z-h-q","lemma":"زَاهِق","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yok olmuştur"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":10,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"ٱلْوَيْلُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ي-ل","rootLatin":"w-y-l","lemma":"وَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yazıklar olsun"},{"position":12,"surface":"مِمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den dolayı"},{"position":12,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":13,"surface":"تَصِفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ص-ف","rootLatin":"w-s-f","lemma":"وَصَفَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"vasıflandırdığınız"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/17-18*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/16-18*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/16-18*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *21/17-18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *21/16-18*