# Enbiyâ Sûresi, 21. Âyet (21:21)

> أَمِ ٱتَّخَذُوٓا۟ ءَالِهَةً مِّنَ ٱلْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ

*Emi-tteḣażû âliheten mine-l-ardi hum yunşirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yoksa yerden, ölüleri diriltebilecek birtakım ilahlar mı edindiler?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/21

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 21. ayet, müşriklerin Allah'tan başka edindikleri ilahların acziyetini ve diriltme gücünden yoksunluğunu sorgulayan retorik bir ifadedir. Ayet, 'ilah edinme' ve 'diriltme' kavramları üzerinden tevhid inancının temelini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّخَذُوٓا۟","root":"أ خ ذ","rootLatin":"e-h-z","meaning":"Bir şeyi kendine edinmek, sahip kılmak veya benimsemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أخذ' (ahz) kelimesinin bir şeyi ele geçirmek, almak veya benimsemek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ittihâz' (ifti'âl babından) ise, bir şeyi kendine özel kılma, edinme ve sahiplenme manasını pekiştirir. Burada müşriklerin Allah'ın dışındaki varlıkları ilah edinmeleri, onlara tanrılık vasfı yüklemeleri kastedilmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ittihâz' fiilinin mecazi olarak bir şeyi kendine dost veya ilah edinme anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'ittihazû ilâheten' ifadesi, putları veya başka varlıkları tanrı olarak kabul etme, onlara tapınma eylemini mecazi bir dille anlatır."}]},{"word":"ءَالِهَةً","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, ulûhiyet atfedilen varlıklar demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilah' (إله) kelimesinin, kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan ve yönelinen varlık anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'âlihe' (ilahlar) kelimesi, müşriklerin Allah'ın dışında taptıkları, ulûhiyet vasfı yakıştırdıkları sahte tanrıları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'da mutlak güç, yaratıcılık ve tapınılmaya layık olma vasıflarını taşıyan varlık için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'âlihe' ise, bu vasıflardan yoksun olmasına rağmen müşriklerce ilah edinilen varlıkların acziyetini vurgulamak için kullanılır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilah' kelimesinin 'el-me'lûh' yani kendisine ibadet edilen ve kalplerin kendisine yöneldiği varlık olduğunu ifade eder. Ayetteki çoğul kullanımı, müşriklerin birden fazla varlığı bu vasıfla niteleyerek tevhid inancına aykırı davrandıklarını gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Üzerinde yaşadığımız yeryüzü, dünya demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'arz' kelimesinin bilinen yeryüzü anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'minel-ard' (yeryüzünden) ifadesi, müşriklerin edindikleri ilahların yeryüzü kaynaklı, yani yaratılmış ve fani varlıklar olduğunu vurgular. Bu, onların ilahlık vasfına sahip olamayacaklarının bir delilidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'arz' kelimesinin 'yeryüzü' anlamında kullanıldığını ve Kur'an'da sıkça geçtiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, yeryüzünden edinilen ilahlar, topraktan yapılmış putlar veya yeryüzünde yaşayan insanlar gibi yaratılmış varlıkları işaret eder ki, bunlar diriltme gücüne sahip değildir."}]},{"word":"يُنشِرُونَ","root":"ن ش ر","rootLatin":"n-ş-r","meaning":"Ölüleri diriltmek, dağılmış şeyleri toplamak ve ortaya çıkarmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'neşr' (نشر) kelimesinin temel anlamının bir şeyi yaymak, dağıtmak olduğunu; 'inşâr' (if'âl babından) fiilinin ise özellikle ölüleri diriltmek, yani hayatı yeniden yaymak ve bedeni tekrar bir araya getirmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yünşirûn' ifadesi, müşriklerin ilah edindikleri varlıkların ölüleri diriltme gücünden yoksun olduğunu retorik bir soruyla vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'inşâr' fiilinin Kur'an'da 'ihyâ' (diriltme) anlamında kullanıldığını ve özellikle kıyamet günü ölülerin kabirlerinden çıkarılmasını ifade ettiğini açıklar. Ayetteki soru, bu büyük gücün sadece Allah'a ait olduğunu ve yeryüzünden edinilen ilahların buna muktedir olamayacağını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'neşr' kökünün 'yaymak, dağıtmak, açmak' gibi anlamlara geldiğini ve 'inşâr' formunun ise 'ölüleri diriltmek' özel anlamını kazandığını ifade eder. Ayetteki 'yünşirûn' kelimesi, bu ilahların ölüleri diriltme gibi mutlak bir kudrete sahip olup olmadığını sorgulayarak onların acziyetini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","dirilis","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَمِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa, mı"},{"position":2,"surface":"ٱتَّخَذُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler"},{"position":3,"surface":"ءَالِهَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tanrılar"},{"position":4,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"يُنشِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ش-ر","rootLatin":"n-sh-r","lemma":"أَنْشَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici bir edat olmadığı için merfû","gloss":"diriltirler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/21*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/21*
- **Ra'd Sûresi** · *Enbiyâ, 21*