# Enbiyâ Sûresi, 23. Âyet (21:23)

> لَا يُسْـَٔلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْـَٔلُونَ

*Lâ yus-elu ‘ammâ yef'alu vehum yus-elûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, yaptığından dolayı sorgulanamaz fakat onlar sorgulanırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini, kulların ise eylemlerinden sorumlu tutulacaklarını vurgular. 'Sormak' fiilinin farklı formlarda kullanılması, ilahi sorgulanamazlık ile insani sorumluluk arasındaki keskin ayrımı dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يُسْـَٔلُ","root":"سأل","rootLatin":"s-e-l","meaning":"Allah'ın fiillerinden dolayı sorgulanmaması, O'nun mutlak üstünlüğünü ve hikmetini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سأل' (se'ele) fiilinin hem bilgi edinme hem de hesap sorma anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'يُسْـَٔلُ' (yus'elu) formu, meçhul (edilgen) yapısıyla, Allah'ın fiillerinin sorgulanamazlığını, yani O'nun hakkında 'niçin yaptı?' diye bir soru yöneltilemeyeceğini vurgular. Zira O'nun her fiili hikmet ve adalet üzeredir ve O, kimseye hesap vermek zorunda değildir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu tür ifadeleri Kur'an'ın mecazlarından sayar. 'O, yaptığından sorulmaz' ifadesi, Allah'ın kudret ve azametinin bir mecazıdır; O'nun fiillerinin sorgulanmaya ihtiyaç duymayacak kadar açık ve doğru olduğunu anlatır. Bu, O'nun hükümranlığının ve mutlak otoritesinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sormak' (su'âl) kavramının Kur'an'da genellikle hesap sorma ve sorumluluk yükleme bağlamında kullanıldığını belirtir. Allah'ın 'sorulmaması', O'nun aşkınlığını ve insanî ölçülerle değerlendirilemezliğini ifade eder. Bu, O'nun mutlak iradesinin ve yaratıcı gücünün bir sonucudur; O, yarattıklarına hesap vermez, aksine yarattıkları O'na hesap verir."}]},{"word":"يَفْعَلُ","root":"فعل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Allah'ın gerçekleştirdiği her türlü eylem ve yaratma fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'فعل' (fe'ale) kelimesinin, 'iş' ve 'eylem' anlamlarına geldiğini ve genellikle iradeye dayalı fiilleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'يَفْعَلُ' (yef'alu) kelimesi, Allah'ın mutlak iradesiyle gerçekleştirdiği tüm yaratma, düzenleme ve hükmetme fiillerini kapsar. O'nun fiilleri, bir gaye ve hikmet taşır ve bu hikmet sorgulanamaz."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fiil' (فعل) kavramını, bir failden sadır olan her şey olarak tanımlar. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun kudret ve iradesiyle var ettiği, yönettiği ve hükmettiği her şeyi ifade eder. Ayetteki 'yaptığı' ifadesi, Allah'ın evrendeki tüm tasarruflarını ve hükümlerini kapsar ve bu tasarrufların sorgulanamazlığını vurgular."}]},{"word":"يُسْـَٔلُونَ","root":"سأل","rootLatin":"s-e-l","meaning":"İnsanların ve diğer yaratılmışların yaptıkları eylemlerden dolayı hesap vereceklerini ve sorgulanacaklarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'يُسْـَٔلُونَ' (yus'elûne) ifadesinin, kıyamet gününde insanların amellerinden dolayı sorguya çekilecekleri ve hesap verecekleri anlamına geldiğini belirtir. Bu, Allah'ın adaletinin bir tecellisidir; kullar, kendilerine verilen irade ve sorumluluk karşılığında yaptıklarından hesaba çekilecektir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, bu fiilin meçhul (edilgen) formunun, sorgulayanın Allah olduğunu ima ettiğini belirtir. İnsanların 'sorgulanması', onların Allah'ın emirlerine uyup uymadıkları, yasaklarından kaçınıp kaçınmadıkları ve kendilerine verilen nimetleri nasıl kullandıkları hakkında hesap verecekleri anlamına gelir. Bu, ilahi adaletin ve ahiret sorumluluğunun temel bir ilkesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'سأل' kökünün Kur'an'daki kullanımının, özellikle ahiret bağlamında, 'hesap sorma' ve 'sorumluluk yükleme' anlamlarını taşıdığını vurgular. Ayetteki 'onlar ise sorulacaklardır' ifadesi, insanın dünya hayatındaki her eyleminin bir karşılığı olduğunu ve bu karşılığın ahirette sorgulama yoluyla ortaya çıkacağını net bir şekilde ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","hesap-mizan","adalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يُسْـَٔلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"sorulur"},{"position":3,"surface":"عَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"يَفْعَلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"yapar"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":6,"surface":"يُسْـَٔلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû (Nûn'un sübûtu ile)","gloss":"sorulurlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kâf Sûresi** · *21/23*
- **Zuhruf Sûresi** · *21/23*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/23*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/23*
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/23*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/23*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/23*
- **Mü'minûn Sûresi** · *21/23*
- **Zuhruf Sûresi** · *21/23*
- **Kâf Sûresi** · *21/23*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/23*
- **Mü'minûn Sûresi** · *21/23*