# Enbiyâ Sûresi, 28. Âyet (21:28)

> يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ

*Ya'lemu mâ beyne eydîhim vemâ ḣalfehum velâ yeşfe'ûne illâ limeni-rtedâ vehum min ḣaşyetihi muşfikûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, onların önlerindekini de arkalarındakini de (yaptıklarını da yapacaklarını da) bilir. Onlar, O'nun razı olduğu kimselerden başkasına şefaat etmezler ve hepsi O'nun korkusuyla titrerler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 28. ayet, Allah'ın ilmini, şefaatin sınırlarını ve meleklerin Allah'a karşı duyduğu derin saygıyı ve korkuyu ele almaktadır. Ayet, özellikle 'ilim', 'şefaat' ve 'haşyet' kavramları üzerinden ilahi kudret ve meleklerin konumu hakkında önemli dilbilimsel ve semantik derinlikler sunar.","keyConcepts":[{"word":"يَعْلَمُ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın her şeyi kuşatan, geçmişi ve geleceği kapsayan mutlak bilgisi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilm' kelimesini bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Allah için kullanıldığında, bu, var olan ve olacak olan her şeyi, gizli ve açık tüm durumları kuşatan mutlak ve eksiksiz bir bilgidir. Ayetteki 'يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ' ifadesi, Allah'ın meleklerin geçmişteki ve gelecekteki tüm eylemlerini ve hallerini bildiğini vurgular, bu da O'nun ilminin zaman ve mekanla sınırlı olmadığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu belirtir. O'nun ilmi, sadece bilmek değil, aynı zamanda her şeyi kuşatmak ve kontrol etmek anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın meleklerin tüm fiillerine ve niyetlerine vakıf olduğunu, dolayısıyla onların şefaat yetkilerinin de bu ilahi bilgi ve iradeye bağlı olduğunu ifade eder."}]},{"word":"يَشْفَعُونَ","root":"ش ف ع","rootLatin":"ş-f-a","meaning":"Meleklerin, Allah'ın rızası olmadan kimseye aracılık edemeyecekleri, şefaat yetkilerinin ilahi izne bağlı olduğu.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şefaat' kelimesini birine destek olmak, onun lehine konuşmak olarak açıklar. Ayetteki 'وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ' ifadesi, meleklerin şefaat yetkisinin mutlak olmadığını, ancak Allah'ın razı olduğu kişiler için geçerli olduğunu, yani şefaatin kaynağının ve izninin Allah'a ait olduğunu mecazi bir dille ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'şefaat' kelimesini bir şeyi çift yapmak, birine katılarak onu güçlendirmek olarak tanımlar. Dini bağlamda ise, bir başkası için Allah'tan af veya yardım dilemek anlamına gelir. Ayetteki kullanım, meleklerin şefaatinin ancak Allah'ın rızasıyla mümkün olduğunu, yani onların kendi başlarına bir yetkiye sahip olmadıklarını, aksine Allah'ın iradesine tabi olduklarını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şefaat' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın iznine bağlı bir aracılık olarak geçtiğini belirtir. Ayetteki 'إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ' kaydı, şefaatin keyfi olmadığını, aksine ilahi bir seçime ve rızaya tabi olduğunu gösterir. Bu, meleklerin dahi Allah'ın iradesi dışında hareket edemeyeceklerini, onların da O'nun kudreti altında olduğunu semantik olarak pekiştirir."}]},{"word":"ٱرْتَضَىٰ","root":"ر ض و","rootLatin":"r-d-y","meaning":"Allah'ın bir kuldan veya bir durumdan razı olması, hoşnut olması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rıza' kelimesini bir şeyden memnun olmak, onu kabul etmek olarak açıklar. Ayetteki 'لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ' ifadesi, Allah'ın şefaatine mazhar olacak kişilerin, O'nun hoşnutluğunu kazanmış kimseler olduğunu belirtir. Bu, şefaatin rastgele değil, ilahi bir lütuf ve seçime dayandığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'rıza' kelimesini bir şeyin iyi olduğunu kabul etmek ve ona gönül rızasıyla yönelmek olarak tanımlar. Allah'ın 'irtidâsı' (razı olması), O'nun bir kulun imanından, amellerinden veya durumundan memnun olması anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, meleklerin şefaatinin ancak Allah'ın razı olduğu kimseler için geçerli olması, şefaatin ilahi bir lütuf ve seçime bağlı olduğunu vurgular."}]},{"word":"خَشْيَتِهِۦ","root":"خ ش ي","rootLatin":"h-ş-y","meaning":"Meleklerin Allah'a karşı duyduğu derin saygı, korku ve huşu.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'haşyet' kelimesini 'korku' olarak tanımlar, ancak bu korkunun bilgi ve saygıdan kaynaklandığını belirtir. Ayetteki 'وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ' ifadesi, meleklerin Allah'a karşı duyduğu korkunun, O'nun azametini ve kudretini bilmelerinden kaynaklandığını, bu korkunun onları titrettiğini ve O'na karşı saygılı kıldığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'haşyet'i 'bilgi ile birlikte olan korku' olarak açıklar. Bu, cahilce bir korku değil, korkulanın azametini ve kudretini idrak etmekten kaynaklanan bir huşu ve saygıdır. Ayetteki meleklerin 'haşyet'i, onların Allah'ın yüceliğini tam olarak kavramış olmalarından ve bu bilginin onlarda derin bir saygı ve titreme uyandırmasından kaynaklandığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'haşyet' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın azametine ve kudretine karşı duyulan derin bir saygı ve huşu ile birlikte anıldığını belirtir. Bu, sadece bir korku değil, aynı zamanda bir hayranlık ve teslimiyet halidir. Ayetteki meleklerin 'haşyet'i, onların Allah'ın mutlak otoritesi karşısındaki acziyetlerini ve O'na olan tam bağlılıklarını semantik olarak vurgular."}]},{"word":"مُّشْفِقُونَ","root":"ش ف ق","rootLatin":"ş-f-k","meaning":"Meleklerin Allah'ın azabından veya gazabından korkarak titremeleri, endişe duymaları.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'işfak' kelimesini 'korku ve endişe duymak' olarak açıklar. Ayetteki 'مُّشْفِقُونَ' ifadesi, meleklerin Allah'ın azametinden ve O'nun emirlerine karşı gelmekten duydukları derin bir endişe ve titremeyi mecazi olarak ifade eder. Bu, onların Allah'a olan mutlak itaatlerinin bir göstergesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'işfak' kelimesini 'bir şeyin başına gelmesinden korkmak ve endişe duymak' olarak tanımlar. Bu, sadece korku değil, aynı zamanda bir şefkat ve merhametle karışık bir endişedir. Ayetteki meleklerin 'müşfikûn' olması, onların Allah'ın azabından veya gazabından korktuklarını, bu korkunun onları sürekli bir dikkat ve huşu içinde tuttuğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'işfak'ı 'bir şeyin olmasından korkmak ve onun için endişelenmek' olarak açıklar. Ayetteki 'müşfikûn' ifadesi, meleklerin Allah'ın kudreti ve azameti karşısında duydukları derin bir saygı ve korkuyla birlikte, O'nun emirlerine tam bir teslimiyet içinde olduklarını ve O'nun rızasını kaybetmekten endişe ettiklerini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["melekler","gayb","takva","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَعْلَمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"bilir"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":4,"surface":"أَيْدِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"elleri"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki ism-i mevsûle atfedildiği için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":6,"surface":"خَلْفَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"خَلْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arkasında"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":8,"surface":"يَشْفَعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ف-ع","rootLatin":"sh-f-'-","lemma":"شَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû (nûn'un sübûtu ile)","gloss":"şefaat ederler"},{"position":9,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":10,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":11,"surface":"ٱرْتَضَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ض-ي","rootLatin":"r-d-y","lemma":"اِرْتَضَىٰ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"razı oldu"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":13,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":14,"surface":"خَشْيَتِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ش-ي","rootLatin":"kh-sh-y","lemma":"خَشْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"korkusu"},{"position":14,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":15,"surface":"مُشْفِقُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ف-ق","rootLatin":"sh-f-q","lemma":"مُشْفِق","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"korkanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** · *21/28*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/28*
- **Zümer Sûresi** · *21/28*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/28*