# Enbiyâ Sûresi, 29. Âyet (21:29)

> ۞ وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّىٓ إِلَـٰهٌ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلظَّـٰلِمِينَ

*Vemen yekul minhum innî ilâhun min dûnihi feżâlike neczîhi cehennem(e)(c) keżâlike neczî-zzâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** İçlerinden her kim, "Allah'tan başka ben de şüphesiz bir ilahım" derse, böylesini cehennemle cezalandırırız. İşte biz zalimleri böyle cezalandırırız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi'nin 29. ayeti, Allah'a ortak koşmanın ve ilahlık iddia etmenin ağır sonucunu, yani cehennemle cezalandırılmayı vurgulamaktadır. Ayet, ilahlık iddiasının ve zulmün karşılığını dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"يَقُلْ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söylemek, iddia etmek, sözlü olarak ifade etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir şeyin sözlü olarak ifade edilmesidir. Bu ayetteki 'yakül' (يَقُلْ) fiili, bir kişinin Allah'ın dışında ilahlık iddiasında bulunması gibi büyük bir sözü dile getirmesini ifade eder. Bu, sadece bir düşünce değil, açık bir beyandır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), burada bir iddia ve beyan anlamındadır. Ayetteki kullanımı, bir kişinin kendi nefsine ilahlık atfetmesi gibi, Allah'a karşı gelme ve haddi aşma anlamını taşır. Bu, mecazi olarak değil, doğrudan bir iddiadır."}]},{"word":"إِلَـٰهٌ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen varlık, tanrı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlâh (إِلَـٰهٌ), kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan ve yönelinen varlıktır. Bu ayetteki 'ilâh' kelimesi, Allah'ın dışında bir varlığın ibadete layık görülmesi ve bu sıfatı kendinde iddia etmesi anlamında kullanılmıştır. Bu, tevhidin zıddıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlâh (إِلَـٰهٌ) kavramı Kur'an'da mutlak güç ve otorite sahibi, ibadete layık tek varlık olan Allah için kullanılır. Ayetteki 'inni ilahun' (إِنِّىٓ إِلَـٰهٌ) ifadesi, bu mutlak otoriteyi ve ibadet hakkını gasp etme iddiasını temsil eder, bu da Kur'an'ın temel mesajı olan tevhid ilkesine aykırıdır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlâh (إِلَـٰهٌ), kulların kendisine yöneldiği, sığındığı ve ibadet ettiği zat demektir. Ayetteki bağlamda, bu sıfatı Allah'tan başkasına atfetmek veya kendinde görmek, en büyük şirk ve küfürdür. Bu, varoluşsal bir sapmayı ifade eder."}]},{"word":"نَجْزِيهِ","root":"ج ز ي","rootLatin":"c-z-y","meaning":"Cezalandırmak, karşılığını vermek, mükafatlandırmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cezâ (جزاء), bir fiilin karşılığıdır, hem iyi hem de kötü fiiller için kullanılır. Ayetteki 'neczîhi' (نَجْزِيهِ) fiili, ilahlık iddia eden kişiye verilecek olan kötü karşılığı, yani cezayı ifade eder. Bu, Allah'ın adaletinin tecellisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cezâ (جزاء), bir fiilin sonucudur. Burada 'neczîhi' (نَجْزِيهِ) ifadesi, Allah'a ortak koşma ve ilahlık iddiasının kaçınılmaz ve kesin sonucunu, yani cehennemle cezalandırılmayı belirtir. Bu, ilahi bir hükmün yerine getirilmesidir."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج ه ن م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"Ahiretteki azap yeri, cehennem.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جَهَنَّمَ), ahiretteki azap yurdunun özel ismidir. Ayetteki 'cehenneme' (جَهَنَّمَ) kelimesi, ilahlık iddia edenlerin ve zulmedenlerin nihai ve şiddetli cezasını ifade eder. Bu, Allah'ın gazabının ve adaletinin tecelligahıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Cehennem (جَهَنَّمَ), Kur'an'da kafirlerin ve günahkarların ebedi azap göreceği yer olarak geçer. Bu ayette, Allah'a ortak koşma ve ilahlık iddiası gibi büyük bir günahın karşılığı olarak zikredilmesi, bu fiilin ne denli büyük bir suç olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmedenler, haksızlık edenler, haddi aşanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm (ظلم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak ve haksızlık etmektir. Ayetteki 'ez-zâlimîn' (ٱلظَّـٰلِمِينَ) kelimesi, Allah'a ortak koşarak veya ilahlık iddia ederek en büyük zulmü işleyenleri ifade eder. Bu, Allah'ın hakkına tecavüzdür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zulüm (ظلم) kavramı Kur'an'da sadece başkalarına haksızlık etmekle kalmaz, aynı zamanda Allah'ın hakkına tecavüz etmek, O'na şirk koşmak ve O'nun otoritesini reddetmek gibi en büyük günahları da kapsar. Ayetteki 'ez-zâlimîn' (ٱلظَّـٰلِمِينَ) ifadesi, ilahlık iddia edenlerin bu en büyük zulmü işlediğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zulüm (ظلم), Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Bu ayetteki 'ez-zâlimîn' (ٱلظَّـٰلِمِينَ) kelimesi, Allah'ın tek ilahlık hakkını gasp etmeye kalkışanları, yani tevhid ilkesine karşı gelerek en büyük haksızlığı yapanları ifade eder. Bu, hem Allah'a hem de kendi nefsine karşı işlenen bir zulümdür."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","cehennem","ahiret-mukafat","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"م-ن","rootLatin":"m-n","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"يَقُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"İsm-i şartın fiili olduğu için meczûm","gloss":"derse"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":4,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":4,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":5,"surface":"إِلَـٰهٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"tanrı"},{"position":6,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":7,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"işte"},{"position":8,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"ذ-ل-ك","rootLatin":"dh-l-k","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":9,"surface":"نَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"cezalandırırız"},{"position":9,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":10,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"cehennem"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":11,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"ذ-ل-ك","rootLatin":"dh-l-k","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"böyle"},{"position":12,"surface":"نَجْزِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"cezalandırırız"},{"position":13,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zulmedenleri"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/29*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/29*