# Enbiyâ Sûresi, 30. Âyet (21:30)

> أَوَلَمْ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَـٰهُمَا ۖ وَجَعَلْنَا مِنَ ٱلْمَآءِ كُلَّ شَىْءٍ حَىٍّ ۖ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ

*Eve lem yerâ-lleżîne keferû enne-ssemâvâti vel-arda kânetâ ratkan fefetaknâhumâ(s) vece'alnâ mine-lmâ-i kulle şey-in hayy(in)(s) efelâ yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İnkar edenler, göklerle yer bitişikken, bizim onları ayırdığımızı ve diri olan her şeyi sudan meydana getirdiğimizi görmediler mi? Hala inanmayacaklar mı?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/30

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 30. ayet, kâfirlerin yaratılış mucizelerini görmezden gelmelerini eleştirmekte, göklerin ve yerin başlangıçtaki birleşik halinden ayrılmasına (ratk-fetk) ve suyun tüm canlıların kaynağı olmasına vurgu yaparak Allah'ın kudretini ve birliğini ispatlamaktadır. Ayet, bu kozmik gerçekler üzerinden imana davet etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın varlığını, birliğini ve ayette bahsedilen yaratılış mucizelerini inkâr etmek, örtmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-f-r kökü, bir şeyi örtmek anlamına gelir. Şer'î bağlamda ise, Allah'ın nimetlerini örtmek, yani nankörlük etmek ve özellikle de Allah'ın birliğini ve peygamberlerini inkâr etmek demektir. Ayetteki 'kefarû' ifadesi, yaratılışın açık delillerine rağmen hakikati örtbas edenleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'küfr', Kur'an'ın temel kavramlarından biridir ve 'iman'ın zıddıdır. Sadece inanmamak değil, aynı zamanda Allah'ın ayetlerini ve mucizelerini bilerek reddetmek, onlara karşı çıkmak anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, evrenin yaratılışındaki ilahi kudreti görmezden gelme ve reddetme eylemini vurgular."}]},{"word":"رَتْقًا","root":"ر ت ق","rootLatin":"r-t-k","meaning":"Göklerin ve yerin başlangıçta birleşik, bitişik ve ayrılmaz bir bütün halinde olması durumu.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"R-t-k kelimesi, birbirine yapışık, bitişik ve aralarında boşluk olmayan şeyi ifade eder. Ayetteki 'kânetâ ratkan' ifadesi, göklerin ve yerin yaratılışın başlangıcında tek bir kütle halinde, ayrılmamış ve kapalı olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ratkan' kelimesini 'müddemecan' (birbirine geçmiş, sıkıca birleşmiş) olarak açıklar. Bu, göklerin ve yerin henüz birbirinden ayrılmamış, tek bir yapı halinde olduğunu mecazi bir anlatımla ifade eder. Ayetteki bağlamda, kozmik birleşmeyi anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"R-t-k, 'birleşme, kapanma, açıklığın olmaması' anlamlarına gelir. 'Ratkan' ifadesi, göklerin ve yerin başlangıçta tek bir parça halinde, aralarında herhangi bir açıklık veya ayrılık olmaksızın birleşik olduğunu gösterir. Bu durum, ilahi müdahale ile ayrılmadan önceki halidir."}]},{"word":"فَفَتَقْنَـٰهُمَا","root":"ف ت ق","rootLatin":"f-t-k","meaning":"Gökleri ve yeri başlangıçtaki birleşik hallerinden ayırmak, açmak ve birbirinden uzaklaştırmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"F-t-k kökü, 'ayırmak, açmak, yarmak' anlamlarına gelir. 'Fefetaknâhümâ' ifadesi, daha önce 'ratkan' (birleşik) olan gökleri ve yeri Allah'ın kudretiyle birbirinden ayırdığını, açtığını ve böylece evrenin genişlemesini başlattığını anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"F-t-k, 'birleşmiş olanı ayırmak, kapalı olanı açmak' demektir. Ayetteki kullanımı, göklerin ve yerin başlangıçtaki bitişik halinden ilahi bir müdahale ile ayrılması ve böylece mevcut kozmik düzenin oluşmasını ifade eder. Bu, 'ratk'ın zıddıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fetk' kelimesinin 'ratk' ile birlikte kullanıldığında, kozmik bir ayrılma ve genişleme sürecini ifade ettiğini belirtir. Bu, modern bilimdeki 'Büyük Patlama' teorisiyle de ilişkilendirilen, evrenin başlangıcındaki ayrılma ve oluşum sürecine işaret eder."}]},{"word":"ٱلْمَآءِ","root":"م و ه","rootLatin":"m-v-h","meaning":"Tüm canlıların yaratılışının ve yaşamının temel maddesi olan su.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"M-v-h kökünden türeyen 'mâ'' (su), Kur'an'da hayatın kaynağı olarak sıkça zikredilir. Bu ayetteki 'minel mâi külli şey'in hayy' ifadesi, suyun tüm canlıların varoluşunda ve devamlılığında temel bir unsur olduğunu, ilahi kudretin bir delili olarak sunulduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'mâ'' kelimesini 'hayatın menşei ve canlılığın sebebi' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, suyun sadece içecek veya temizleyici bir madde olmanın ötesinde, tüm canlıların yaratılışının ve yaşam döngüsünün vazgeçilmez bir parçası olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'su' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir madde olmanın ötesinde, ilahi rahmetin, hayatın ve bereketin sembolü olduğunu belirtir. Bu ayette, suyun tüm canlıların yaratılışındaki merkezi rolü, Allah'ın yaratma gücünün ve cömertliğinin bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"يُؤْمِنُونَ","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'ın birliğine, kudretine ve ayette zikredilen yaratılış mucizelerine kalpten inanmak ve tasdik etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"E-m-n kökü, 'güvenmek, tasdik etmek, emin olmak' anlamlarına gelir. 'Yü'minûn' ifadesi, göklerin ve yerin ayrılması ile suyun canlıların kaynağı olması gibi açık delilleri gördükten sonra Allah'a ve O'nun kudretine tam bir teslimiyetle inanmayı ifade eder. Bu, sadece bilgi değil, aynı zamanda kalbi bir tasdiktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu'ya göre 'iman', Kur'an'da sadece entelektüel bir kabul değil, aynı zamanda Allah'a karşı tam bir güven ve teslimiyet halidir. Bu ayetteki 'yü'minûn' sorusu, bu denli açık yaratılış delillerine rağmen insanların neden hala Allah'a iman etmediklerini sorgular ve imanın gerekliliğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","musrikler","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"وَلَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf ve cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"ve ... değil"},{"position":2,"surface":"يَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Lem edatıyla meczûm olduğu için meczûm","gloss":"görmediler mi?"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Yera fiilinin fâili olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":4,"surface":"كَفَرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler"},{"position":5,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":6,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"gökler"},{"position":7,"surface":"وَٱلْأَرْضَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb olduğu için mansûb","gloss":"yer"},{"position":8,"surface":"كَانَتَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":9,"surface":"رَتْقًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ت-ق","rootLatin":"r-t-q","lemma":"رَتْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yapışık"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":10,"surface":"فَتَقْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ت-ق","rootLatin":"f-t-q","lemma":"فَتَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ayırdık"},{"position":10,"surface":"هُمَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"ikisini"},{"position":11,"surface":"وَجَعَلْنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":12,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":13,"surface":"ٱلْمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ه","rootLatin":"m-w-h","lemma":"مَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"su"},{"position":14,"surface":"كُلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"her"},{"position":15,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":16,"surface":"حَىٍّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"canlı"},{"position":17,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":17,"surface":"فَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf ve nefy edatı olduğu için mebnî","gloss":"o halde ... değil"},{"position":18,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"inanıyorlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/30*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/30*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/30*
- **Sâd Sûresi** · *21/30*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/30*
- **Nûr Sûresi** · *21/30*
- **Nûr Sûresi** · *21/30*
- **Zümer Sûresi** · *21/30*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/30*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/30*
- **Ra'd Sûresi** · *21/30*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/30*