# Enbiyâ Sûresi, 33. Âyet (21:33)

> وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ كُلٌّ فِى فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

*Vehuve-lleżî ḣaleka-lleyle ve-nnehâra ve-şşemse velkamer(a)(s) kullun fî felekin yesbehûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yaratandır. Her biri bir yörüngede yüzmektedirler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/33

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi'nin 33. ayeti, Allah'ın evrendeki düzenleyici gücünü, gece ve gündüzün, güneş ve ayın yaratılışını ve bunların belirli bir yörüngede hareket etmesini vurgular. Ayet, kozmik düzenin ilahi bir yaratılış eseri olduğunu ve her şeyin belirli bir nizam içinde işlediğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek, bir şeyi ölçüye göre yapmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'خَلَقَ' fiili, Allah'ın gece, gündüz, güneş ve ayı belirli bir düzen ve ölçü içinde, yoktan var etme kudretini ifade eder. Bu, basit bir yaratma değil, hikmetli bir takdir ve düzenlemedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halk' kelimesini 'icad' (yoktan var etme) ve 'takdir' (ölçülendirme) anlamlarında kullanır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın bu gök cisimlerini belirli bir sistem ve işleyişle var etmesini, yani hem yaratmasını hem de onlara bir kader tayin etmesini anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir biçime sokma' anlamlarını taşıdığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın evrenin temel unsurlarını, yani gece, gündüz, güneş ve ayı, kendi iradesi ve bilgisiyle, kusursuz bir düzen içinde var etmesini ifade eder."}]},{"word":"ٱلَّيْلَ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Güneşin batışından doğuşuna kadar olan karanlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'leyl' kelimesinin bilinen anlamıyla, yani güneşin batışından şafağın sökmesine kadar olan karanlık vakit olduğunu belirtir. Ayette, gündüz ile birlikte Allah'ın yaratma kudretinin bir göstergesi olarak zikredilmiştir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl'i 'güneşin batışından doğuşuna kadar olan zaman' olarak tanımlar. Ayette, 'gündüz' ile birlikte zikredilmesi, zamanın iki temel dilimini ve bu döngünün Allah tarafından yaratıldığını vurgular."}]},{"word":"ٱلنَّهَارَ","root":"ن ه ر","rootLatin":"n-h-r","meaning":"Güneşin doğuşundan batışına kadar olan aydınlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nehâr' kelimesini 'güneşin doğuşundan batışına kadar olan aydınlık vakit' olarak açıklar. Ayette, 'gece' ile birlikte zikredilerek, zamanın döngüselliği ve bu döngünün ilahi bir yaratılış olduğu vurgulanır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nehâr'ı 'güneşin doğuşundan batışına kadar olan aydınlık zaman' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, gece ile birlikte, Allah'ın evrendeki düzenleyici gücünü ve zamanın yaratıcısı olduğunu gösterir."}]},{"word":"فَلَكٍ","root":"ف ل ك","rootLatin":"f-l-k","meaning":"Gök cisimlerinin içinde yüzdüğü yörünge, dairesel hareket alanı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'felek' kelimesini 'gök cisimlerinin içinde yüzdüğü dairesel yörünge' olarak açıklar. Ayetteki 'كُلٌّ فِى فَلَكٍ' ifadesi, güneş ve ayın her birinin kendi özel yörüngesinde hareket ettiğini, bu hareketin rastgele değil, belirli bir düzen içinde olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'felek'i 'gök cisimlerinin döndüğü dairesel alan' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, güneş ve ayın belirli bir yörüngeye sahip olduğunu ve bu yörüngelerde hareket ederek kozmik düzeni sağladıklarını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'felek'i 'yıldızların ve gezegenlerin döndüğü dairesel gök katmanı' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, güneş ve ayın, Allah'ın koyduğu kanunlara tabi olarak, kendilerine özgü birer yörüngede hareket ettiğini ve bu hareketin evrensel bir düzenin parçası olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَسْبَحُونَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Yüzmek, hızlı ve akıcı bir şekilde hareket etmek, bir yörüngede seyretmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sebh' kelimesinin asıl anlamının 'suda veya havada hızlı hareket etmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'يَسْبَحُونَ' fiili, güneş ve ayın kendi yörüngelerinde akıcı ve düzenli bir şekilde hareket etmesini, adeta yüzmesini ifade eder. Bu, onların belirli bir düzen içinde hareket ettiğini ve bu hareketin ilahi bir kanuna tabi olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sebh'in 'hızlı hareket etmek, yüzmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'يَسْبَحُونَ' fiili, güneş ve ayın gökyüzünde, kendilerine tayin edilen yörüngelerde kesintisiz ve düzenli bir şekilde seyretmesini, bu hareketin bir nevi 'yüzme' gibi olduğunu mecazi bir anlatımla ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sebh' fiilinin Kur'an'da hem maddi hem de manevi anlamda 'hareket etme, yüzme, akma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, güneş ve ayın uzay boşluğunda, kendi yörüngelerinde, ilahi bir düzen içinde akıcı bir şekilde hareket etmesini, yani 'yüzmesini' ifade eder. Bu, kozmik düzenin mükemmelliğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Haber olduğu için mebnî","gloss":"o ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu için mansûb","gloss":"gündüzü","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"ٱلشَّمْسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"ş-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu için mansûb","gloss":"güneşi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"ٱلْقَمَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Ma'tûf olduğu için mansûb","gloss":"ayı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":8,"surface":"كُلٌّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"her biri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":9,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"فَلَكٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ل-ك","rootLatin":"f-l-k","lemma":"فَلَك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yörünge","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"يَسْبَحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-ḥ","lemma":"سَبَحَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yüzüyorlar/dolaşıyorlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vehuve"},{"position":2,"translit":"lleżî"},{"position":3,"translit":"ḣaleka"},{"position":4,"translit":"lleyle"},{"position":5,"translit":"ve-nnehâra"},{"position":6,"translit":"ve-şşemse"},{"position":7,"translit":"velkamer(a)(s)"},{"position":8,"translit":"kullun"},{"position":9,"translit":"fî"},{"position":10,"translit":"felekin"},{"position":11,"translit":"yesbehûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/33*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *21/33*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *21/33*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili · *21/33*