# Enbiyâ Sûresi, 40. Âyet (21:40)

> بَلْ تَأْتِيهِم بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ

*Bel te/tîhim baġteten fetebhetuhum felâ yestatî'ûne raddehâ velâ hum yunzarûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz o (tehdit edildikleri azap) onlara ansızın gelecek de kendilerini şaşkınlıktan dondurup bırakacak. Artık ne onu geri çevirmeye güçleri yetecek, ne de kendilerine göz açtırılacak.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/40

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 40. ayet, kıyametin veya azabın ansızın gelişini ve insanların bu durum karşısındaki çaresizliğini vurgular. Ayet, beklenmedik bir olayın şok edici etkisini ve ondan kaçışın imkansızlığını dilbilimsel olarak güçlü ifadelerle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَأْتِيهِم","root":"أ ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Onlara gelmesi, ulaşması, vuku bulması anlamındadır ve burada azabın veya kıyametin ansızın gelmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'إتيان' (ityân) kelimesinin bir şeyin kolaylıkla ve yumuşaklıkla gelmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'تَأْتِيهِم' ifadesi, azabın veya kıyametin beklenmedik bir şekilde, sanki kendiliğinden ve kolayca onlara ulaşacağını vurgular, bu da olayın kaçınılmazlığını pekiştirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'gelmek' fiilinin Kur'an'da bazen bir olayın vuku bulması, gerçekleşmesi anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'تَأْتِيهِم' de, azabın veya kıyametin kesinlikle gerçekleşeceğini, onlara ulaşacağını mecazi bir anlatımla ortaya koyar."}]},{"word":"بَغْتَةً","root":"ب غ ت","rootLatin":"b-ğ-t","meaning":"Ansızın, aniden, beklenmedik bir şekilde anlamına gelir ve azabın gelişinin şok edici ve hazırlıksız yakalayıcı niteliğini vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'بغته' (bağte) kelimesinin 'fec'e' (ansızın) ile eş anlamlı olduğunu ve bir şeyin hiç beklenmedik bir anda, hazırlıksız yakalayacak şekilde gelmesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, azabın veya kıyametin insanları gafil avlayacağını, onlara hiçbir hazırlık fırsatı tanımayacağını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'بغته' kelimesinin 'bir şeyin aniden ve beklenmedik bir şekilde gelmesi' olduğunu ve bu durumun genellikle hoş olmayan bir sürprizle ilişkilendirildiğini açıklar. Ayetteki 'بَغْتَةً' ifadesi, azabın veya kıyametin şok edici ve dehşet verici etkisini pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'bağte' kelimesinin genellikle kıyamet saati veya ilahi azabın gelişi gibi, insanın kontrolü dışındaki ve beklenmedik olayları tanımlamak için kullanıldığını belirtir. Bu, ayetteki 'بَغْتَةً' kelimesinin, olayın ilahi takdirin bir parçası olarak ansızın vuku bulacağını ve insan iradesinin ötesinde olduğunu vurguladığını gösterir."}]},{"word":"فَتَبْهَتُهُمْ","root":"ب ه ت","rootLatin":"b-h-t","meaning":"Onları şaşkına çevirir, dehşete düşürür, dondurur anlamındadır ve azabın veya kıyametin insanlar üzerindeki psikolojik etkisini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'بهت' (beht) kelimesinin 'şaşkınlık, hayret ve dehşet içinde kalmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فَتَبْهَتُهُمْ' ifadesi, ansızın gelen azabın insanları öyle bir şaşkınlığa ve dehşete düşüreceğini ki, ne yapacaklarını bilemez hale geleceklerini anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'بهت' kelimesinin 'bir şeyin aniden ve beklenmedik bir şekilde gelmesiyle kişinin aklının karışması, şaşkınlığa uğraması' olduğunu açıklar. Ayetteki 'فَتَبْهَتُهُمْ' ifadesi, azabın şok edici etkisiyle insanların adeta donup kalacaklarını, tepki veremeyeceklerini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'بهت' fiilinin, bir kişinin beklenmedik bir durum karşısında dili tutulmuş, şaşkın ve çaresiz kalması halini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, azabın şiddeti ve ansızın gelişiyle insanların tam bir acizlik ve şaşkınlık içine düşeceğini gösterir."}]},{"word":"يَسْتَطِيعُونَ","root":"ط و ع","rootLatin":"t-v-'-","meaning":"Güç yetirmek, yapabilmek, muktedir olmak anlamındadır ve azabı geri çevirme konusunda insanların acizliğini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'طوع' (tav') kökünden türeyen 'استطاعة' (istita'a) kelimesinin, bir işi yapmaya gücü yetmek, muktedir olmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فَلَا يَسْتَطِيعُونَ' ifadesi, insanların gelen azabı geri çevirme veya ondan kaçma konusunda hiçbir güce sahip olamayacaklarını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'استطاعة' kelimesinin, bir fiili gerçekleştirmek için gerekli olan tüm imkanlara ve güce sahip olmayı ifade ettiğini açıklar. Bu ayetteki olumsuz kullanımı, insanların azabı defetmek için hiçbir imkana veya güce sahip olamayacaklarını, tam bir acizlik içinde kalacaklarını vurgular."}]},{"word":"رَدَّهَا","root":"ر د د","rootLatin":"r-d-d","meaning":"Onu geri çevirmek, defetmek, engellemek anlamındadır ve azabın veya kıyametin kaçınılmazlığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ردّ' (redd) kelimesinin 'geri çevirmek, engellemek, defetmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'رَدَّهَا' ifadesi, gelen azabın veya kıyametin hiçbir şekilde geri çevrilemeyeceğini, engellenemeyeceğini, kaçınılmaz olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ردّ' kelimesinin bir şeyi geldiği yerden geri çevirmek, geri göndermek manasına geldiğini açıklar. Bu ayetteki kullanımı, insanların azabın gelişini durdurma veya onu kendilerinden uzaklaştırma konusunda tamamen aciz kalacaklarını gösterir."}]},{"word":"يُنظَرُونَ","root":"ن ظ ر","rootLatin":"n-z-r","meaning":"Onlara mühlet verilmez, ertelenmezler anlamındadır ve azabın veya kıyametin gelişi için hiçbir erteleme veya bekleme süresi tanınmayacağını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'نظر' (nazar) kökünden türeyen 'إنظار' (inzâr) kelimesinin 'mühlet vermek, ertelemek, bekletmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ' ifadesi, azabın veya kıyametin gelişi için onlara hiçbir ek süre veya erteleme tanınmayacağını, vaktinin geldiğinde derhal vuku bulacağını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yünzarûn' kelimesinin 'onlara mühlet verilmez, bekletilmezler' anlamında kullanıldığını ve bu ifadenin, ilahi azabın veya kıyametin gelişi konusunda hiçbir taviz veya gecikme olmayacağını mecazi olarak ifade ettiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'inzâr' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi uyarıların ardından gelen ve kaçınılmaz olan cezayı erteleme imkanının kalmadığını ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'يُنظَرُونَ' ifadesi, artık uyarıların sona erdiğini ve cezanın ertelenemez bir şekilde geldiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","ahiret-mukafat","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtidâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bilakis"},{"position":2,"surface":"تَأْتِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gelir"},{"position":2,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"بَغْتَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-غ-ت","rootLatin":"b-gh-t","lemma":"بَغْتَة","form":"Mücerred","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ansızın"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"تَبْهَتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ه-ت","rootLatin":"b-h-t","lemma":"بَهَتَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"şaşırtır"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"artık"},{"position":5,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":6,"surface":"يَسْتَطِيعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"اِسْتَطَاعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (Nûn'un sübûtu ile)","gloss":"güç yetiremezler"},{"position":7,"surface":"رَدَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-د-د","rootLatin":"r-d-d","lemma":"رَدّ","form":"Mücerred","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geri çevirme"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"يُنظَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-ẓ-r","lemma":"نَظَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû (Nûn'un sübûtu ile)","gloss":"ertelenmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/40*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/40*