# Enbiyâ Sûresi, 58. Âyet (21:58)

> فَجَعَلَهُمْ جُذَٰذًا إِلَّا كَبِيرًا لَّهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْهِ يَرْجِعُونَ

*Fece'alehum cużâżen illâ kebîran lehum le'allehum ileyhi yerci'ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Derken (İbrahim) belki kendisine başvururlar diye içlerinden bir büyüğü bırakarak onları (putları) paramparça etti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/58

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi'nin 58. ayeti, Hz. İbrahim'in putları kırma eylemini ve bu eylemin ardındaki teolojik amacı dilbilimsel bir derinlikle sunar. Ayet, 'paramparça etme' ve 'geri dönme' gibi kavramlar üzerinden putperestliğin anlamsızlığını ve tevhid inancına daveti vurgular.","keyConcepts":[{"word":"جُذَاذًا","root":"ج ذ ذ","rootLatin":"c-z-z","meaning":"Putların paramparça edilmiş, ufalanmış halini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cüzâz' kelimesini 'kırılmış, parçalanmış' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. İbrahim'in putları küçük parçalara ayırarak onların ilahlık iddialarını fiilen çürütmesini anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cüzâz' kelimesinin 'bir şeyi kırmak, parçalamak' anlamındaki 'cezz' kökünden türediğini belirtir. Ayetteki kullanımı, putların tamamen işlevsiz hale getirildiğini ve tapınılmaya layık olmadıklarını göstermektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'cüzâz' kelimesini 'kırık dökük, ufalanmış' olarak yorumlar. Ayetteki 'feca'alehum cüzâzen' ifadesi, putların acizliğini ve bir şeye güç yetiremediklerini mecazi olarak ortaya koyar."}]},{"word":"كَبِيرًا","root":"ك ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Putların en büyüğünü ifade eder; Hz. İbrahim'in stratejik olarak sağlam bıraktığı puttur.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kebîr' kelimesinin 'büyüklük, yücelik' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, putperestlerin gözünde en önemli ve saygın olan putu işaret eder, bu da Hz. İbrahim'in sorgulama stratejisinin bir parçasıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kebîr' kelimesinin hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade edebileceğini açıklar. Ayetteki 'kebîran lehum' ifadesi, putperestlerin kendi inanç sistemlerindeki hiyerarşide en üstte gördükleri putu vurgular."}]},{"word":"يَرْجِعُونَ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-'-","meaning":"Putperestlerin, putların en büyüğüne başvurarak gerçeği anlamalarını ve tevhide dönmelerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yercî'ûn' kelimesini 'geri dönmek, başvurmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, putperestlerin putların en büyüğüne dönerek, ondan bilgi veya açıklama beklemelerini, böylece putların acizliğini idrak etmelerini amaçlar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rücû'' kelimesinin 'bir halden başka bir hale dönmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'le'allehum ileyhi yercî'ûn' ifadesi, putperestlerin putların en büyüğüne başvurarak, putların acizliğini görmeleri ve böylece hakikate, yani tevhide dönmeleri umudunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rücû'' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a dönüş, hakikate yöneliş anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, putperestlerin önce putlara başvurup onların acizliğini görmeleri, ardından da tevhid inancına dönmeleri için bir zemin hazırlanmasını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","musrikler","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptı"},{"position":1,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onları"},{"position":2,"surface":"جُذَٰذًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ذ-ذ","rootLatin":"j-dh-dh","lemma":"جُذَاذ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sani olduğu için mansûb","gloss":"paramparça"},{"position":3,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":4,"surface":"كَبِيرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"كَبِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Müstesna olduğu için mansûb","gloss":"büyüğünü"},{"position":5,"surface":"لَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onlara"},{"position":6,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"لَعَلَّ'nin ismi olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"ona"},{"position":8,"surface":"يَرْجِعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-'","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"dönerler"}]