# Enbiyâ Sûresi, 66. Âyet (21:66)

> قَالَ أَفَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكُمْ شَيْـًٔا وَلَا يَضُرُّكُمْ

*Kâle efeta'budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yenfe'ukum şey-en velâ yadurrukum*

**Meal (Diyanet):** İbrahim, şöyle dedi: "Öyle ise siz, (hala) Allah'ı bırakıp da, size hiçbir fayda, hiçbir zarar veremeyecek şeylere mi tapacaksınız?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/66

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 66. ayet, Hz. İbrahim'in kavmine yönelik tevhid çağrısını ve putperestliğin anlamsızlığını vurgular. Ayet, 'ibadet etme', 'fayda verme' ve 'zarar verme' gibi temel fiiller üzerinden putların acizliğini ve Allah'ın yegane ibadet edilecek varlık olduğunu dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"ع-ب-د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a veya putlara boyun eğme, kulluk etme ve tapınma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kökünü, tevazu ve boyun eğme ile birlikte kulluk etme olarak tanımlar. Ayetteki 'ta'budûne' kelimesi, putlara gösterilen bu türden bir kulluğu ve tapınmayı reddetmek amacıyla kullanılmıştır; zira gerçek kulluk yalnızca Allah'a mahsustur ve putlar bu ibadete layık değildir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibadet' kelimesinin mecazi olarak 'itaat' ve 'boyun eğme' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, putlara gösterilen bu itaatin ve boyun eğmenin anlamsızlığını ve yanlışlığını vurgular, çünkü putlar fayda veya zarar verme gücüne sahip değildir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak ele alır ve onu 'Allah'a tam bir teslimiyet ve boyun eğme' olarak açıklar. Ayetteki 'ta'budûne' kelimesi, bu teslimiyetin yanlış bir nesneye yöneltilmesinin eleştirisi olarak karşımıza çıkar; zira putlar, bu teslimiyeti hak etmez."}]},{"word":"يَنفَعُكُمْ","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-a","meaning":"Bir şeye yarar sağlama, fayda verme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'nef'' kökünü 'bir şeyin iyi bir sonuca ulaşması' veya 'bir şeye fayda sağlaması' olarak tanımlar. Ayetteki 'yenfa'ukum' ifadesi, putların insanlara hiçbir maddi veya manevi fayda sağlayamayacağını vurgulayarak, onların ilahlık vasfından yoksun olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nef'' kelimesinin 'bir şeyin bir başkasına iyilik ve menfaat getirmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, putların fayda verme yeteneğinden mahrum olması, onlara tapınmanın boşuna olduğunu ve gerçek faydanın ancak Allah'tan geleceğini gösterir."}]},{"word":"يَضُرُّكُمْ","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Bir şeye zarar verme, ziyan verme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'darr' kökünü 'bir şeye kötülük veya zarar dokunması' olarak açıklar. Ayetteki 'yadurrukum' ifadesi, putların insanlara zarar verme gücüne de sahip olmadığını vurgular. Bu, onların ne fayda ne de zarar verebilen aciz varlıklar olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'darr' kelimesini 'bir şeye olumsuz bir etki yapmak' veya 'zarar vermek' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, putların fayda veremediği gibi zarar da veremediğini, dolayısıyla ilahlık vasfından tamamen uzak olduğunu ve ibadete layık olmadığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'darr' kavramını 'bir şeyin zıddı olan menfaatin yokluğu' olarak açıklar. Ayetteki 'yadurrukum' ifadesi, putların fayda veremediği gibi, zarar verme yeteneğinin de olmamasıyla, onların mutlak acizliğini ve ilahlık iddialarının geçersizliğini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı, mi"},{"position":2,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":2,"surface":"تَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"taparsınız"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında, gayrı"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için irabı değişmez","gloss":"şey, o şey ki"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil, -mez"},{"position":8,"surface":"يَنفَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"},{"position":9,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil, -mez"},{"position":11,"surface":"يَضُرُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"zarar verir"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"size"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/66*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/66*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/66*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/66*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/66*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/66*