# Enbiyâ Sûresi, 68. Âyet (21:68)

> قَالُوا۟ حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓا۟ ءَالِهَتَكُمْ إِن كُنتُمْ فَـٰعِلِينَ

*Kâlû harrikûhu vensurû âlihetekum in kuntum fâ'ilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (İçlerinden bazıları), "Eğer (bir şey) yapacaksanız, onu yakın da ilahlarınıza yardım edin" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/68

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 68. ayet, Hz. İbrahim'in putları kırması üzerine müşriklerin verdiği tepkiyi aktarmaktadır. Ayet, onların öfkesini, çaresizliğini ve putlarına olan bağlılıklarını gösteren temel fiiller ve isimler üzerinden anlam kazanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"حَرِّقُوهُ","root":"ح ر ق","rootLatin":"h-r-q","meaning":"Hz. İbrahim'i ateşte yakma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-R-K kökü, bir şeyi ateşe maruz bırakarak yakmak, tutuşturmak anlamına gelir. Ayetteki 'harrikûhu' emri, Hz. İbrahim'i cezalandırmak amacıyla ateşte yakma fiilini emretmektedir ve bu, müşriklerin öfkesinin ve intikam arzusunun bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu fiil, mecazi anlamda değil, doğrudan bir yakma eylemini ifade eder. Müşrikler, putlarına yapılan saygısızlığa karşılık olarak İbrahim'i fiziksel olarak ortadan kaldırmak istemişlerdir. Bu, onların çaresizliğini ve akıl yerine şiddete başvurma eğilimini yansıtır."}]},{"word":"وَٱنصُرُوٓا۟","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Putlarına yardım etme, onları destekleme çağrısını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-S-R kökü, birine yardım etmek, destek olmak, düşmanına karşı ona güç vermek anlamına gelir. Ayetteki 'unsurû' emri, müşriklerin kendi tanrılarına yardım etme, onları savunma çağrısıdır. Bu, onların putlarına atfettikleri ilahlık vasfının aslında ne kadar zayıf olduğunu, zira ilahların yardıma muhtaç olmaması gerektiğini ironik bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nasr (yardım), Kur'an'da genellikle Allah'ın müminlere veya peygamberlere olan yardımı bağlamında kullanılır. Ancak bu ayette, müşriklerin kendi elleriyle yaptıkları ve aciz olan putlarına yardım etme çağrısı, kavramın teolojik bağlamda tersine çevrilmiş bir kullanımını sunar. Bu durum, müşriklerin inanç sisteminin mantıksızlığını vurgular."}]},{"word":"ءَالِهَتَكُمْ","root":"ء ل ه","rootLatin":"'-l-h","meaning":"Müşriklerin taptığı, ilah kabul ettiği varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah (ءِلٰه), kendisine ibadet edilen, tapılan varlık anlamına gelir. Ayetteki 'âlihetakum' (sizin ilahlarınız), müşriklerin Allah'tan başka taptıkları putları ifade eder. Bu kelime, onların yanlış inanç sisteminin merkezindeki varlıkları tanımlar ve bu varlıkların aslında yardıma muhtaç olduğunu göstererek ilahlık vasfından ne kadar uzak olduklarını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İlah, kulluk ve ibadetin yöneltildiği zat demektir. Müşriklerin 'ilahları', onların kendi elleriyle yaptıkları ve aciz olan putlarıdır. Ayetteki kullanım, bu putların gerçek bir ilahın sahip olması gereken güç ve kudretten yoksun olduğunu, hatta kendilerini savunmaktan bile aciz olduklarını açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"فَـٰعِلِينَ","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Bir işi yapan, eyleyen, bir şeye gücü yeten anlamındadır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"F-'-L kökü, bir fiili gerçekleştirmek, bir eylemde bulunmak anlamına gelir. 'Fâ'ilîn' kelimesi, bir şeyi yapmaya muktedir olanlar, eyleyenler demektir. Ayetteki 'in kuntum fâ'ilîn' ifadesi, müşriklerin kendi iddialarına göre bir şey yapmaya güçleri yetiyorsa, o zaman İbrahim'i yakıp putlarına yardım etmeleri gerektiğini ima eder. Bu, onların acizliğini ve çaresizliğini ortaya koyan bir meydan okumadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Fâ'il kelimesi, bir fiilin faili, yani o fiili gerçekleştiren özne anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, müşriklerin kendi inançları doğrultusunda bir eylemde bulunma kapasiteleri olup olmadığını sorgular. Eğer gerçekten putlarına inanıyor ve onları koruyabileceklerine inanıyorlarsa, o zaman harekete geçmeleri gerektiğini belirterek, onların inançlarının zayıflığını ve eylemsizliklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","musrikler","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"حَرِّقُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ح-ر-ق","rootLatin":"h-r-q","lemma":"حَرَّقَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yakın"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"ٱنصُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yardım edin"},{"position":4,"surface":"ءَالِهَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tanrılarınıza"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":6,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":7,"surface":"فَـٰعِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَاعِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yapanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/68*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/68*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/68*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/68*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/68*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/68*