# Enbiyâ Sûresi, 69. Âyet (21:69)

> قُلْنَا يَـٰنَارُ كُونِى بَرْدًا وَسَلَـٰمًا عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ

*Kulnâ yâ nâru kûnî berden veselâmen ‘alâ ibrâhîm(e)*

**Meal (Diyanet):** "Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve esenlik ol" dedik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın ateşe İbrahim'e zarar vermemesi için verdiği emri anlatır. Anahtar kavramlar, 'ateş', 'serinlik' ve 'esenlik' olup, ilahi kudretin tabiat kanunlarını nasıl değiştirebileceğini ve İbrahim'e yönelik ilahi korumayı vurgular.","keyConcepts":[{"word":"نَارُ","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Yakıcı, aydınlatıcı ve ısıtıcı özelliği olan madde, burada ilahi emirle bu özelliğini yitirmesi istenen varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nâr (نار) kelimesi, ışık ve ısı veren maddeyi ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretiyle bu yakıcı özelliğin geçici olarak ortadan kaldırılmasını emretmesidir. Normalde yakıcı olan ateşin, ilahi emirle yakıcılığını kaybetmesi, mucizevi bir durumu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nâr (نار) kelimesi, bilinen ateştir. Burada 'Ey ateş!' hitabı, ateşe bir şahsiyet atfedilerek, ona doğrudan bir emir verilmesini mecazi olarak ifade eder. Bu, Allah'ın her şeye hükmetme gücünü gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nâr (نار) Kur'an'da hem dünyevi ateşi hem de ahiretteki cehennem ateşini ifade eder. Bu ayetteki 'nâr', İbrahim'i yakması beklenen somut ateştir. Ancak ilahi müdahale ile bu ateşin fonksiyonu değişerek, 'serin ve esenlik' veren bir şeye dönüşür, bu da Allah'ın mutlak iradesini gösterir."}]},{"word":"كُونِى","root":"ك و ن","rootLatin":"k-v-n","meaning":"Olmak, var olmak, meydana gelmek; burada ateşe verilen bir emirle belirli bir duruma geçmesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kûnî (كوني) fiili, 'ol' emrinin müennes tekil formudur. Ateşe hitaben kullanılması, ateşe bir varlık ve irade atfedilerek, Allah'ın emrine doğrudan muhatap kılınmasını gösterir. Bu, Allah'ın 'ol' demesiyle her şeyin oluverdiği kudretini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kevn (كون) kökünden türeyen 'kûnî', bir şeyin bir halden başka bir hale geçmesini ifade eder. Ayetteki kullanımı, ateşin yakıcı halinden serin ve zararsız bir hale dönüşmesini emreder. Bu, tabiat kanunlarının ilahi irade karşısında nasıl değişebileceğinin bir örneğidir."}]},{"word":"بَرْدًا","root":"ب ر د","rootLatin":"b-r-d","meaning":"Soğukluk, serinlik; burada ateşin yakıcı özelliğini yitirip İbrahim'e zarar vermeyecek bir hale gelmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Berd (برد) kelimesi, sıcaklığın zıttı olan soğukluktur. Ayette 'berden' olarak gelmesi, ateşin yakıcı özelliğinin tamamen ortadan kalktığını, hatta İbrahim için hoş bir serinliğe dönüştüğünü ifade eder. Bu, sadece yakmamasını değil, aynı zamanda rahatlatıcı olmasını da içerir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Berd (برد), bir şeyin hararetinin azalması veya yok olmasıdır. Ayetteki 'berden', ateşin İbrahim'e zarar verecek sıcaklığını kaybetmesi ve onun için bir rahatlık kaynağı olması emrini taşır. Bu, ilahi emrin mutlak gücünü ve mucizevi yönünü gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"'Berd' kelimesi, Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışım taşıyan 'soğuk' anlamında kullanılsa da, bu ayette 'selâmen' kelimesiyle birlikte gelerek olumlu bir anlam kazanır. Ateşin yakıcılığını yitirip İbrahim için bir nimet haline gelmesini ifade eder."}]},{"word":"سَلَـٰمًا","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Esenlik, güvenlik, barış; burada ateşin İbrahim'e hiçbir zarar vermemesi, tam bir emniyet içinde olmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Selâm (سلام) kelimesi, her türlü afetten ve eksiklikten uzak olmak anlamına gelir. Ayette 'selâmen' olarak kullanılması, ateşin İbrahim'e sadece yakıcı olmaması değil, aynı zamanda hiçbir şekilde zarar vermemesi, onu her türlü tehlikeden koruması emrini içerir. Bu, ilahi korumanın tam ve eksiksiz olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"'Selâmen' kelimesi, 'berden' kelimesiyle birlikte gelerek, ateşin İbrahim için sadece soğuk olmakla kalmayıp, aynı zamanda ona tam bir güvenlik ve huzur sağlamasını ifade eder. Bu, ilahi emrin kapsamlılığını ve İbrahim'e yönelik özel lütfu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Selâm (سلام) Kur'an'da hem dünyevi barışı hem de ilahi esenliği ifade eder. Bu ayetteki 'selâmen', ateşin İbrahim'e karşı düşmanca tavrını bırakıp, ona dostça ve güvenli bir ortam sunmasını emreder. Bu, Allah'ın iradesiyle düşmanın dahi dost olabileceği mucizevi bir durumu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":2,"surface":"نَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için merfû (damme ile mebnî hükmünde)","gloss":"ateş","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Münâdâ"},{"position":3,"surface":"كُونِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (sonundaki nûn düşmesiyle)","gloss":"ol","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":4,"surface":"بَرْدًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ر-د","rootLatin":"b-r-d","lemma":"بَرْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كُونِى fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"serin","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"سَلَـٰمًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"سَلَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme (بَرْدًا) atfedildiği için mansûb","gloss":"esenlik, zararsız","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine, için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"İbrahim"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kulnâ"},{"position":2,"translit":"yâ"},{"position":3,"translit":"nâru"},{"position":4,"translit":"kûnî"},{"position":5,"translit":"berden"},{"position":6,"translit":"veselâmen"},{"position":7,"translit":"‘alâ ibrâhîm(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **İbretlik Bir Hikâye Daha — Mescid-i Dırar, Kubbetu'l-Kara** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *21/69*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *21/69*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/69*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *21/69*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *21/69*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *21/69*