# Enbiyâ Sûresi, 74. Âyet (21:74) > وَلُوطًا ءَاتَيْنَـٰهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَنَجَّيْنَـٰهُ مِنَ ٱلْقَرْيَةِ ٱلَّتِى كَانَت تَّعْمَلُ ٱلْخَبَـٰٓئِثَ ۗ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمَ سَوْءٍ فَـٰسِقِينَ *Velûtan âteynâhu hukmen ve'ilmen venecceynâhu mine-lkaryeti-lletî kânet ta'melu-lḣabâ-iś(e)(k) innehum kânû kavme sev-in fâsikîn(e)* **Meal (Diyanet):** Biz, Lut'a da bir hikmet ve bir ilim verdik ve onu çirkin işler yapan memleketten kurtardık. Gerçekten onlar kötü bir toplum idiler, fasık (Allah'ın emrinden çıkan kimseler) idiler. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/74 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Enbiyâ Suresi 74. ayet, Hz. Lut'a verilen hikmet ve ilmi, onun ahlaksız bir toplumdan kurtarılmasını ve bu toplumun 'kötü' ve 'fâsık' niteliklerini vurgular. Ayet, peygamberliğin temel unsurları olan ilim ve hikmetin yanı sıra, toplumsal yozlaşmanın ve ilahi kurtuluşun dilbilimsel boyutlarını ele alır.","keyConcepts":[{"word":"حُكْمًا","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Ayette Hz. Lut'a verilen hikmet, doğru karar verme yeteneği ve peygamberlik makamının gerektirdiği adalet ve idrak gücünü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hükm' kelimesini 'hikmet' ve 'adalet' anlamlarıyla ilişkilendirir. Ayetteki 'hükmen' ifadesi, Hz. Lut'a verilen peygamberlik görevinin bir parçası olarak, doğruyu yanlıştan ayırma, adil hükümler verme ve ilahi iradeye uygun hareket etme yeteneğini belirtir. Bu, sadece bilgi değil, aynı zamanda bu bilgiyi doğru kullanma becerisidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'hükm'ü 'bir şeyi yerli yerine koymak' ve 'doğru karar vermek' olarak açıklar. Hz. Lut'a verilen 'hükm', onun peygamberlik misyonunda karşılaştığı ahlaki yozlaşma karşısında doğru yolu bulma ve toplumu uyarma yetkisini ve yeteneğini gösterir. Bu, ilahi bir lütuf olarak ona bahşedilen bir idrak ve yönetim gücüdür."}]},{"word":"عِلْمًا","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Hz. Lut'a bahşedilen ilahi bilgi ve peygamberlik görevinin gerektirdiği vahiy kaynaklı idrakı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ilm'i 'cehaletin zıddı' olarak tanımlar ve Kur'an'da peygamberlere verilen ilmin, ilahi vahiy ve hakikat bilgisi olduğunu belirtir. Hz. Lut'a verilen 'ilmen', onun kavminin işlediği çirkin fiillerin yanlışlığını ve ilahi azabın kaçınılmazlığını idrak etmesini sağlayan, Allah katından gelen özel bir bilgidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'ilm' kavramının sadece teorik bilgi olmadığını, aynı zamanda 'hikmet' ile iç içe geçmiş pratik bir idrak olduğunu vurgular. Hz. Lut'a verilen 'ilmen', onun kavminin ahlaki sapkınlığını anlamasını ve onlara karşı doğru tebliğ yöntemini belirlemesini sağlayan, hem dini hem de ahlaki boyutları olan bir bilgidir."}]},{"word":"ٱلْقَرْيَةِ","root":"ق ر ي","rootLatin":"k-r-y","meaning":"Hz. Lut'un yaşadığı ve ahlaksız fiillerin işlendiği, helak edilen Sodom ve Gomore gibi şehirleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'karye' kelimesinin bazen 'şehir' anlamında kullanıldığını, ancak Kur'an'da genellikle 'o şehrin halkı' anlamında mecazi olarak da kullanılabileceğini belirtir. Bu ayette 'el-karye', hem fiziki yerleşim yerini hem de içinde yaşayan, çirkin işler işleyen topluluğu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'karye'nin Kur'an'da genellikle 'şehir' veya 'kasaba' anlamında kullanıldığını, ancak bağlama göre o yerleşim yerinin sakinlerini de kapsayabileceğini ifade eder. Burada 'el-karye', sadece coğrafi bir mekan değil, aynı zamanda ahlaki çöküntüye uğramış bir topluluğun sembolüdür."}]},{"word":"ٱلْخَبَـٰٓئِثَ","root":"خ ب ث","rootLatin":"h-b-s","meaning":"Lut kavminin işlediği, fıtrata aykırı, ahlaksız ve çirkin fiilleri, özellikle homoseksüel ilişkileri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'habîs' kelimesini 'pis, kötü, çirkin' olarak açıklar. 'el-habâis' ise bu tür kötü fiillerin çoğuludur. Ayetteki kullanımı, Lut kavminin işlediği, toplumun temel ahlaki değerlerine aykırı olan ve ilahi gazabı celbeden iğrenç eylemleri vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'habâis'in 'haram olan, nefret edilen ve çirkin görülen şeyler' anlamına geldiğini belirtir. Lut kavmi bağlamında bu kelime, onların fıtrata aykırı cinsel sapkınlıklarını ve diğer ahlaki bozukluklarını kapsayan geniş bir kötülük yelpazesini ifade eder."}]},{"word":"فَـٰسِقِينَ","root":"ف س ق","rootLatin":"f-s-k","meaning":"Allah'ın emirlerine isyan ederek doğru yoldan sapmış, günahkâr ve ahlaksız Lut kavmini tanımlayan bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fısk' kelimesini 'doğru yoldan çıkmak, Allah'ın emrinden dışarı çıkmak' olarak tanımlar. 'Fâsikîn' ise bu eylemi gerçekleştirenlerdir. Ayetteki 'fâsikîn' ifadesi, Lut kavminin sadece günah işlemekle kalmayıp, ilahi sınırlara tecavüz ederek tamamen yoldan çıkmış, isyankar bir topluluk olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fısk'ın Kur'an'da 'Allah'ın koyduğu sınırları aşma' ve 'ilahi düzene karşı gelme' anlamında kullanıldığını açıklar. Lut kavminin 'fâsikîn' olarak nitelendirilmesi, onların sadece ahlaki olarak yozlaşmakla kalmayıp, aynı zamanda ilahi otoriteye karşı gelerek dini ve ahlaki düzeni tamamen reddettiklerini gösterir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-diger-peygamberler","peygamberlik","ilim-hikmet","kissa-gecmis-kavimler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَلُوطًا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"لُوطًا","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ل-و-ط","rootLatin":"l-w-ṭ","lemma":"لُوط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Lut'a","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"ءَاتَيْنَـٰهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"ʾ-t-y","lemma":"ءَاتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"ـهُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"حُكْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ك-م","rootLatin":"ḥ-k-m","lemma":"حُكْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hüküm","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"وَعِلْمًۭا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"عِلْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ilim","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":5,"surface":"وَنَجَّيْنَـٰهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"نَجَّيْنَـٰهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ج-و","rootLatin":"n-j-w","lemma":"نَجَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kurtardık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"ـهُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"ٱلْقَرْيَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kasabadan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِي","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mebnî","gloss":"ki o","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":9,"surface":"كَانَت","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"تَّعْمَلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"işlerdi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"ٱلْخَبَـٰٓئِثَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ب-ث","rootLatin":"kh-b-th","lemma":"خَبِيثَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çirkin işleri","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"إِنَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"doğrusu"},{"position":12,"surface":"ـهُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":13,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"قَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir kavim","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":15,"surface":"سَوْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-و-ا","rootLatin":"s-w-ʾ","lemma":"سَوْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kötü","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":16,"surface":"فَـٰسِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-س-ق","rootLatin":"f-s-q","lemma":"فَاسِق","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için mansûb (yâ ile)","gloss":"yoldan çıkmış","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}] ## Tefsir [{"position":1,"translit":"Velûtan"},{"position":2,"translit":"âteynâhu"},{"position":3,"translit":"hukmen"},{"position":4,"translit":"ve'ilmen"},{"position":5,"translit":"venecceynâhu"},{"position":6,"translit":"mine"},{"position":7,"translit":"lkaryeti"},{"position":8,"translit":"lletî"},{"position":9,"translit":"kânet"},{"position":10,"translit":"ta'melu"},{"position":11,"translit":"lḣabâ-iś(e)(k)"},{"position":12,"translit":"innehum"},{"position":13,"translit":"kânû"},{"position":14,"translit":"kavme"},{"position":15,"translit":"sev-in"},{"position":16,"translit":"fâsikîn(e)"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/74-75* - **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/74* - **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/74* - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/74-75*