# Enbiyâ Sûresi, 79. Âyet (21:79)

> فَفَهَّمْنَـٰهَا سُلَيْمَـٰنَ ۚ وَكُلًّا ءَاتَيْنَا حُكْمًا وَعِلْمًا ۚ وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَٱلطَّيْرَ ۚ وَكُنَّا فَـٰعِلِينَ

*Fefehhemnâhâ suleymân(e)(c) vekullen âteynâ hukmen ve'ilmâ(en)(c) vesaḣḣarnâ me'a dâvûde-lcibâle yusebbihne ve-ttayr(a)(c) vekunnâ fâ'ilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz hüküm vermeyi Süleyman'a kavratmıştık. Zaten her birine hükümranlık ve ilim vermiştik. Davud ile birlikte, Allah'ı tespih etmeleri için dağları ve kuşları onun emrine verdik. Bunları yapan biz idik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/79

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, peygamberlere verilen ilahi hikmet ve bilginin yanı sıra, Allah'ın evrendeki yaratma ve kontrol gücünü vurgulamaktadır. Özellikle Süleyman'a verilen anlayış ve Davud'a bahşedilen dağlar ve kuşlarla olan uyum, Allah'ın kudretini ve peygamberlere olan lütfunu göstermektedir.","keyConcepts":[{"word":"فَفَهَّمْنَـٰهَا","root":"فهم","rootLatin":"f-h-m","meaning":"Allah'ın Süleyman'a bir meseleyi idrak etme, anlama ve hükmünü kavrama yeteneği vermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fehm (فهم), bir şeyi bilmekten daha özeldir; bir şeyin anlamını ve maksadını idrak etmektir. Ayetteki 'fe-fehhemnâhâ' ifadesi, Allah'ın Süleyman'a, Davud'un hükmünden daha isabetli bir anlayış ve çözüm yeteneği bahşettiğini gösterir. Bu, sadece bilgi vermek değil, aynı zamanda o bilginin derinliğini ve hikmetini kavratmaktır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'fehm' kavramını Kur'an'da 'anlama, idrak etme' olarak ele alır ve bu idrakin çoğu zaman ilahi bir lütuf olduğunu belirtir. Süleyman'a verilen 'fehm', onun meseleleri diğerlerinden daha iyi çözebilme yeteneğini ifade eder ve bu, Allah'ın ona bahşettiği özel bir hikmettir."}]},{"word":"حُكْمًا","root":"حكم","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Peygamberlere verilen doğru karar verme, adaletle hükmetme ve hikmetli olma yeteneği.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hükm (حكم), burada 'hikmet' ve 'isabetli karar verme' anlamındadır. Peygamberlere verilen hüküm, onların şeriatı uygulama ve insanlar arasında adaletle hükmetme yetkisini ve yeteneğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hükm (حكم), bir şeyi sağlamlaştırmak, engellemek ve doğru karar vermek anlamlarına gelir. Ayetteki 'hükmen' kelimesi, peygamberlere verilen doğruyu yanlıştan ayırma, adaletle hükmetme ve hikmetli olma yeteneğini ifade eder. Bu, sadece yargılama yetkisi değil, aynı zamanda derin bir anlayış ve bilgeliktir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hükm' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanımı, peygamberlere bahşedilen 'hikmet', 'doğru karar verme yeteneği' ve 'adaletle hükmetme' anlamlarını kapsar. Bu, onların ilahi vahiy doğrultusunda hareket etme kapasitesini vurgular."}]},{"word":"عِلْمًا","root":"علم","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Peygamberlere verilen ilahi bilgi, vahiy ve evrenin sırlarına dair anlayış.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlm (علم), bir şeyi olduğu gibi bilmektir. Peygamberlere verilen ilim, sadece dünyevi bilgi değil, aynı zamanda gayb âlemine ve ilahi hakikatlere dair vahiyle gelen bilgidir. Bu, onların peygamberlik görevlerini yerine getirmeleri için elzem olan bir donanımdır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlm (علم), bir şeyin hakikatini idrak etmektir. Ayetteki 'ilmen' kelimesi, peygamberlere Allah tarafından bahşedilen, doğruyu yanlıştan ayırt etmelerini ve insanlara rehberlik etmelerini sağlayan derin ve kapsamlı bilgiyi ifade eder. Bu bilgi, onların hüküm verme yeteneklerini de destekler."}]},{"word":"وَسَخَّرْنَا","root":"سخر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Allah'ın dağları ve kuşları Davud'un emrine ve hizmetine vermesi, onları ona boyun eğdirmesi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sahhara (سخر), bir şeyi bir başkasının hizmetine vermek, onu ona boyun eğdirmektir. Ayetteki 've sahhernâ' ifadesi, Allah'ın dağları ve kuşları Davud'un emrine amade kıldığını, onların Davud ile birlikte tesbih etmelerini sağladığını mecazi bir anlatımla ifade eder. Bu, Allah'ın kudretinin bir göstergesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Teshîr (تسخير), bir şeyi zorla veya isteyerek bir başkasının emrine vermek, onu bir işe koşmaktır. Burada Allah'ın dağları ve kuşları Davud'un emrine vermesi, onların Davud'un tesbihine katılması ve ona itaat etmesi anlamındadır. Bu, Allah'ın yaratıkları üzerindeki mutlak egemenliğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Teshîr (تسخير), bir şeyi bir başkasının faydasına olacak şekilde ona boyun eğdirmektir. Ayetteki 've sahhernâ', Allah'ın Davud'a özel bir lütfu olarak, cansız ve canlı varlıkları onun tesbihine ortak kıldığını, onların da Allah'ı zikretme eylemine katıldığını ifade eder."}]},{"word":"يُسَبِّحْنَ","root":"سبح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Dağların ve kuşların Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmesi, O'nu yüceltmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih (تسبيح), Allah'ı her türlü noksanlıktan tenzih etmek, O'nu yüceltmektir. Dağların ve kuşların tesbihi, onların yaratılışlarındaki mükemmellik ve düzenle Allah'ın kudretini ve azametini göstermeleri, dolayısıyla O'nu zikretmeleri anlamındadır. Bu, mecazi bir anlatım olup, tüm varlıkların Allah'a boyun eğdiğini ve O'nu yücelttiğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih (تسبيح), Allah'ı noksan sıfatlardan uzak tutmak ve O'nu kemal sıfatlarla anmaktır. Ayetteki 'yüsebbihne' ifadesi, dağların ve kuşların Davud ile birlikte Allah'ı zikretmesi, O'nun kudretini ve azametini ilan etmesi anlamındadır. Bu, onların yaratılış gayelerine uygun olarak Allah'a ibadet etmelerinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ı yüceltme, O'nun kutsallığını ve aşkınlığını ilan etme anlamında kullanıldığını belirtir. Dağlar ve kuşların tesbihi, evrendeki her şeyin Allah'ın varlığını ve birliğini tasdik ettiğini, O'na boyun eğdiğini sembolize eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-suleyman-davud","ilim-hikmet","tabiat-ayetleri","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"böylece, ve"},{"position":1,"surface":"فَهَّمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ه-م","rootLatin":"f-h-m","lemma":"فَهَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"anlattık, bildirdik"},{"position":1,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":2,"surface":"سُلَيْمَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"سُلَيْمَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (gayr-ı munsarıf)","gloss":"Süleyman'a"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"كُلًّا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müşterek","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"her birine"},{"position":4,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":5,"surface":"حُكْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حُكْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hüküm"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"عِلْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"ilim"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"سَخَّرْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-h-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdik, buyruk altına aldık"},{"position":8,"surface":"مَعَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile beraber"},{"position":9,"surface":"دَاوُۥدَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"د-و-د","rootLatin":"d-w-d","lemma":"دَاوُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf)","gloss":"Davud'un"},{"position":10,"surface":"ٱلْجِبَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dağları"},{"position":11,"surface":"يُسَبِّحْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سَبَّحَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i nisve ile biten muzâri fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih ediyorlardı"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"ٱلطَّيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ي-ر","rootLatin":"t-y-r","lemma":"طَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"kuşları"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idik"},{"position":14,"surface":"فَـٰعِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَاعِل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yapanlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/79*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/79*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/79*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/78-79*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/79*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/78-79*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/79*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/79*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/79*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/79*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/78-79*
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *21/78-79*