# Enbiyâ Sûresi, 84. Âyet (21:84)

> فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ فَكَشَفْنَا مَا بِهِۦ مِن ضُرٍّ ۖ وَءَاتَيْنَـٰهُ أَهْلَهُۥ وَمِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَذِكْرَىٰ لِلْعَـٰبِدِينَ

*Festecebnâ lehu fekeşefnâ mâ bihi min durr(in)(s) veâteynâhu ehlehu vemiślehum me'ahum rahmeten min ‘indinâ veżikrâ lil'âbidîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz de onun duasını kabul edip kendisinde dert namına ne varsa gidermiştik. Tarafımızdan bir rahmet ve kullukta bulunanlar için de bir ibret olmak üzere ona ailesini ve onlarla beraber bir mislini daha vermiştik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/84

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 84. ayet, Hz. Eyyûb'un duasının kabulünü, yaşadığı sıkıntının giderilmesini ve kendisine verilen nimetleri konu edinir. Ayet, ilahi rahmetin tecellisini ve kulluk edenler için bir ibret vesilesi oluşunu vurgulayan temel kavramlar etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"فَٱسْتَجَبْنَا","root":"ج و ب","rootLatin":"c-v-b","meaning":"Allah'ın Hz. Eyyûb'un duasına olumlu karşılık vermesi, kabul etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cevap (إجابة), bir söz veya fiile karşılık vermektir. İsticâbe (استجابة) ise, bir şeyi talep edenin talebini yerine getirmek, duayı kabul etmektir. Ayetteki 'festecabnâ lehu' ifadesi, Allah'ın Hz. Eyyûb'un duasını kabul ederek onun dileğini gerçekleştirdiğini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İstecâbe (استجاب) fiili, bir isteğe veya duaya icabet etmek, yani olumlu karşılık vermek anlamına gelir. Bu ayette, Allah'ın Hz. Eyyûb'un yakarışına karşılık vererek onun sıkıntısını gidermesi ve dileğini yerine getirmesi kastedilmektedir."}]},{"word":"فَكَشَفْنَا","root":"ك ش ف","rootLatin":"k-ş-f","meaning":"Allah'ın Hz. Eyyûb'un başına gelen sıkıntıyı gidermesi, açığa çıkarması ve ortadan kaldırması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Keşf (كشف), bir şeyi örtülü olmaktan çıkarıp açığa vurmak, gidermek demektir. Ayetteki 'fekeşefnâ mâ bihî min durr' ifadesi, Allah'ın Hz. Eyyûb'un üzerindeki hastalığı ve sıkıntıyı tamamen kaldırdığını, onu bu durumdan kurtardığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Keşf (كشف), bir şeyin üzerindeki örtüyü kaldırmak, bir sıkıntıyı veya belayı gidermek anlamındadır. Bu ayette, Allah'ın Hz. Eyyûb'un çektiği 'durr' (zarar/sıkıntı) halini ondan uzaklaştırdığı, yani onu iyileştirdiği ve rahatlattığı kastedilmektedir."}]},{"word":"ضُرٍّ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Hz. Eyyûb'un yaşadığı hastalık, sıkıntı, zarar ve musibet hali.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Durr (ضُرّ), bedene veya mala isabet eden zarar, sıkıntı ve hastalık anlamındadır. Ayetteki 'mâ bihî min durr' ifadesi, Hz. Eyyûb'un bedenine isabet eden hastalığı ve bu hastalığın getirdiği zorlukları ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Durr (ضُرّ), bedene veya nefse isabet eden her türlü zarar ve sıkıntıdır. Bu, hastalık, fakirlik veya musibet şeklinde olabilir. Ayetteki bağlamda, Hz. Eyyûb'un uzun süre çektiği ağır hastalığı ve bu hastalığın yol açtığı sıkıntıları ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'durr' kavramını Kur'an'da genellikle insanın başına gelen, onu rahatsız eden, acı veren her türlü olumsuz durum olarak açıklar. Bu, fiziksel bir rahatsızlık olabileceği gibi, maddi veya manevi bir sıkıntı da olabilir. Hz. Eyyûb kıssasında ise açıkça fiziksel bir hastalık ve bunun getirdiği acılar kastedilmektedir."}]},{"word":"رَحْمَةً","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın Hz. Eyyûb'a lütfettiği merhamet, ihsan ve nimet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet (رحمة), Allah'tan geldiğinde ihsan ve nimettir. Ayetteki 'rahmeten min indinâ' ifadesi, Allah'ın Hz. Eyyûb'a sıkıntısını giderip ailesini ve malını geri vermesinin, tamamen kendi katından bir lütuf ve merhamet olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rahmet (رحمة), Allah'ın kullarına yönelik lütfu, ihsanı ve merhametidir. Bu ayette, Hz. Eyyûb'a verilen nimetlerin, Allah'ın ona olan özel merhametinin bir tecellisi olduğu belirtilmektedir."}]},{"word":"وَذِكْرَىٰ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Kulluk edenler için bir öğüt, ibret ve hatırlatma.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Zikrâ (ذكرى), öğüt, ibret ve hatırlatma anlamındadır. Hz. Eyyûb'un kıssasının, sabreden ve Allah'a yönelen kullar için bir ders ve hatırlatma olduğu ifade edilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Zikrâ (ذكرى), bir olayın veya sözün akılda kalması, ondan ders çıkarılmasıdır. Ayetteki 'zikrâ li'l-âbidîn' ifadesi, Hz. Eyyûb'un sabrı ve Allah'ın ona olan lütfunun, Allah'a ibadet edenler için bir ibret ve teşvik kaynağı olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'zikr' ve türevlerinin Kur'an'da genellikle hatırlama, anma, öğüt alma ve ibret çıkarma anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'zikrâ', Hz. Eyyûb'un kıssasının, Allah'a kulluk edenler için bir ders ve hatırlatıcı nitelikte olduğunu vurgular."}]},{"word":"لِلْعَـٰبِدِينَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk edenler, ibadet edenler, itaatkâr olanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Abd (عبد), boyun eğen, itaat eden demektir. Âbid (عابد) ise, Allah'a kulluk eden, ibadetlerini yerine getiren kişidir. Ayetteki 'li'l-âbidîn' ifadesi, Hz. Eyyûb'un kıssasından ders çıkaracak olanların, Allah'a samimiyetle kulluk edenler olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'da sadece kölelik anlamında değil, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve itaatle kulluk eden kişi anlamında da kullanıldığını vurgular. 'Âbidîn' ise bu kulluğu sürekli ve bilinçli olarak yerine getirenlerdir. Hz. Eyyûb'un kıssası, bu tür kullar için bir örnek teşkil eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dua","imtihan-bela","merhamet","kissa-diger-peygamberler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece, hemen"},{"position":1,"surface":"ٱسْتَجَبْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-و-ب","rootLatin":"j-w-b","lemma":"اِسْتَجَابَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kabul ettik"},{"position":2,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":3,"surface":"كَشَفْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ش-ف","rootLatin":"k-sh-f","lemma":"كَشَفَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldırdık"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"o şeyi ki"},{"position":5,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda"},{"position":6,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"ضُرٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضُرّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zarar, dert"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ءَاتَيْنَـٰهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":8,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"أَهْلَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ه-ل","rootLatin":"'-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ailesini"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"مِثْلَهُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"benzerleri"},{"position":10,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":11,"surface":"مَّعَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"م-ع-ي","rootLatin":"m-'-y","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"onlarla birlikte"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":12,"surface":"رَحْمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"bir rahmet olarak"},{"position":13,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":14,"surface":"عِندِنَا","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"katımızdan"},{"position":14,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"ذِكْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْرَى","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"bir hatırlatma"},{"position":16,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":16,"surface":"لْعَـٰبِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَابِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kulluk edenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/84*
- **Sâd Sûresi** · *21/84*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/84*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/84*
- **Sâd Sûresi** · *21/84*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/84*