# Enbiyâ Sûresi, 87. Âyet (21:87)

> وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَـٰضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَىٰ فِى ٱلظُّلُمَـٰتِ أَن لَّآ إِلَـٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبْحَـٰنَكَ إِنِّى كُنتُ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ

*Veżâ-nnûni iżżehebe muġâdiben fezanne en len nakdira ‘aleyhi fenâdâ fî-zzulumâti en lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu mine-zzâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Zünnun'u da hatırla. Hani öfkelenerek (halkından ayrılıp) gitmişti de kendisini asla sıkıştırmayacağımızı sanmıştı. Derken karanlıklar içinde, "Senden başka hiçbir ilah yoktur. Seni eksikliklerden uzak tutarım. Ben gerçekten (nefsine) zulmedenlerden oldum" diye dua etti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/87

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi 87. ayet, Hz. Yunus'un (Zünnun) kıssasını anlatarak ilahi takdire karşı aceleci davranmanın sonuçlarını ve tövbenin önemini vurgular. Ayet, 'öfke', 'zannetme', 'karanlıklar' ve 'zulüm' gibi kavramlar üzerinden insanın acizliğini ve Allah'ın yüceliğini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلنُّونِ","root":"ن و ن","rootLatin":"n-v-n","meaning":"Balık sahibi, Hz. Yunus'un lakabı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nûn kelimesi, büyük balık anlamına gelir. Ayetteki 'Zünnun' ifadesi, balık sahibi anlamına gelmekte olup, Hz. Yunus'a atıfta bulunur. Bu, onun balık tarafından yutulması kıssasına işaret eder ve bu olayın onun kimliğiyle özdeşleştiğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zünnun, 'balık sahibi' demektir. Kur'an'da bu ifade, Yunus peygamber için kullanılmıştır. Ayetteki kullanımı, onun balığın karnında yaşadığı tecrübeyi mecazi olarak anlatır ve bu tecrübenin onun hayatındaki dönüm noktasını vurgular."}]},{"word":"مُغَـٰضِبًا","root":"غ ض ب","rootLatin":"ğ-d-b","meaning":"Öfkelenerek, kızgın bir halde.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğadab (öfke), kalpteki kanın intikam arzusuyla kaynamasıdır. Ayetteki 'muğâdıben' kelimesi, Hz. Yunus'un kavmine karşı duyduğu öfke ve onların iman etmemesi üzerine şehri terk etme kararını ifade eder. Bu, onun ilahi emri beklemeden hareket etmesine yol açan duygusal durumunu betimler."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğadab, nefsin intikam alma isteğiyle coşmasıdır. 'Muğâdıben' kelimesi, Hz. Yunus'un kavminin durumuna karşı duyduğu kızgınlığı ve bu kızgınlıkla birlikte Allah'ın iznini beklemeden ayrılmasını anlatır. Bu durum, onun sabırsızlığını ve ilahi takdire tam teslimiyet eksikliğini gösterir."}]},{"word":"فَظَنَّ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Zannetti, sandı, düşündü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zann, bir şeyin varlığına veya yokluğuna dair güçlü bir ihtimalle hükmetmektir. Ayetteki 'fe zanne' ifadesi, Hz. Yunus'un Allah'ın kendisini sıkıntıya sokmayacağına dair yanlış bir tahminde bulunmasını anlatır. Bu, onun ilahi kudret ve takdir hakkındaki bilgisinin eksikliğini veya o anki öfkesinin etkisiyle yaptığı bir yanılgıyı gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zann kavramı Kur'an'da genellikle kesin bilgiye dayanmayan, çoğu zaman yanıltıcı olabilen bir düşünce biçimini ifade eder. Hz. Yunus'un 'zannetmesi', ilahi planın tüm boyutlarını kavrayamamasından kaynaklanan bir yanılgıdır ve bu yanılgı onu zor bir duruma sürüklemiştir."}]},{"word":"نَّقْدِرَ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Güç yetirmek, takdir etmek, sıkıntıya sokmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kadr kelimesi, burada 'sıkıntıya sokmak' veya 'daraltmak' anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'len nakdire aleyhi' ifadesi, 'onu sıkıntıya sokmayız' veya 'ona gücümüz yetmez' şeklinde anlaşılabilir. Hz. Yunus'un zannı, Allah'ın kendisini bu durumdan dolayı cezalandırmayacağı veya ona bir darlık vermeyeceği yönündeydi."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr, bir şeyi ölçmek, takdir etmek veya bir şeye güç yetirmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'len nakdire aleyhi' ifadesi, Hz. Yunus'un Allah'ın kendisini cezalandırma veya üzerine bir sıkıntı verme gücüne sahip olmadığını zannetmesi olarak yorumlanır. Bu, onun ilahi kudret ve takdirin kapsamını yanlış değerlendirdiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kadr kelimesi, Kur'an'da hem 'güç yetirme' hem de 'ölçü ve takdir etme' anlamlarında kullanılır. Enbiyâ 87'deki kullanımı, Hz. Yunus'un Allah'ın kendisi üzerindeki kudretini ve takdirini hafife alması şeklinde anlaşılmalıdır. Bu, onun ilahi iradeye karşı bir tür gafletini ifade eder."}]},{"word":"ٱلظُّلُمَـٰتِ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Karanlıklar, sıkıntılar, zorluklar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulmet, ışığın yokluğudur. Ayetteki 'fi'z-zulümât' ifadesi, sadece fiziksel karanlığı değil, aynı zamanda balığın karnının karanlığı, denizin derinliğinin karanlığı ve gecenin karanlığı gibi üç katmanlı bir karanlığı ifade eder. Bu, Hz. Yunus'un içinde bulunduğu çaresiz ve sıkıntılı durumu sembolize eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulmet, ışığın zıttıdır. Ayetteki 'fi'z-zulümât' ifadesi, Hz. Yunus'un balığın karnında, denizin dibinde ve gecenin karanlığında yaşadığı üçlü karanlığı anlatır. Bu, onun hem fiziksel hem de ruhsal olarak içine düştüğü derin sıkıntıyı ve çaresizliği vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zulmet, genel olarak 'karanlık' anlamına gelirken, mecazi olarak 'sıkıntı', 'cehalet' ve 'sapıklık' gibi anlamlara da gelir. Ayetteki 'karanlıklar' ifadesi, Hz. Yunus'un içinde bulunduğu fiziksel ve ruhsal sıkıntının yoğunluğunu, kurtuluş umudunun azlığını ve ilahi yardıma olan ihtiyacını gösterir."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık edenler, kendine zulmedenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymaktır. Ayetteki 'min'az-zâlimîn' ifadesi, Hz. Yunus'un ilahi emri beklemeden kavmini terk etmesi ve Allah'ın kudretini yanlış değerlendirmesi nedeniyle kendine haksızlık ettiğini itiraf etmesini anlatır. Bu, onun hatasını kabul edip tövbe etmesinin bir ifadesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zulüm kavramı Kur'an'da sadece başkalarına haksızlık etmek değil, aynı zamanda kişinin kendi nefsine karşı işlediği günahları ve hataları da kapsar. Hz. Yunus'un 'zâlimlerdenim' demesi, kendi hatasını ve ilahi takdire karşı aceleci davranarak kendine zulmettiğini kabul etmesidir. Bu, onun pişmanlığını ve Allah'a yönelişini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","dua","tevhid","tovbe"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veżâ"},{"position":2,"translit":"n-nûni"},{"position":3,"translit":"iż"},{"position":4,"translit":"żehebe"},{"position":5,"translit":"muġâdiben"},{"position":6,"translit":"fezanne"},{"position":7,"translit":"en"},{"position":8,"translit":"len"},{"position":9,"translit":"nakdira"},{"position":10,"translit":"‘aleyhi"},{"position":11,"translit":"fenâdâ"},{"position":12,"translit":"fî"},{"position":13,"translit":"z-zulumâti"},{"position":14,"translit":"en"},{"position":15,"translit":"lâ"},{"position":16,"translit":"ilâhe"},{"position":17,"translit":"illâ"},{"position":18,"translit":"ente"},{"position":19,"translit":"subhâneke"},{"position":20,"translit":"innî"},{"position":21,"translit":"kuntu"},{"position":22,"translit":"mine"},{"position":23,"translit":"z-zâlimîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَذَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"ذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Hamse","root":"ذ-و","rootLatin":"dh-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mahzuf bir fiilin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb (takdiri: اذكر ذا النون)","gloss":"sahibi","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"ٱلنُّونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ن","rootLatin":"n-w-n","lemma":"نُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"balık","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"إِذ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"ذَّهَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-h-b","lemma":"ذَهَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gitti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"مُغَـٰضِبًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"غ-ض-ب","rootLatin":"gh-d-b","lemma":"مُغَاضِب","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"öfkelenerek","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":6,"surface":"فَظَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"ظَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sandı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":8,"surface":"لَّن","pos":"harf","posDetail":"Nasb ve Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"asla ...mayacağız","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nasb edatı"},{"position":9,"surface":"نَّقْدِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'len'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"güç yetireceğiz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"فَنَادَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"نَادَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-د-ي","rootLatin":"n-d-w","lemma":"نَادَى","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seslendi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ٱلظُّلُمَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Müennes Salim","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظُلْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karanlıklar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Tefsir Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":15,"surface":"لَّآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy-i Cins Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yoktur","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cinsini nefyeden lâ"},{"position":16,"surface":"إِلَـٰهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nefy-i cins lâ'sının ismi olduğu için mansûb","gloss":"ilah","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cinsini nefyeden lâ'nın ismi"},{"position":17,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":18,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (veya lâ'nın haberi)","gloss":"Sen","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Bedel"},{"position":19,"surface":"سُبْحَـٰنَكَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mahzuf fiilin mef'ûl-i mutlakı olduğu için mansûb (takdiri: أُسَبِّحُ سُبْحَانَكَ)","gloss":"Sen münezzehsin","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak","izafet":"Muzâf"},{"position":19,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":20,"surface":"إِنِّى","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":20,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":21,"surface":"كُنتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldum","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":22,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":23,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zalimlerden","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/87*