# Enbiyâ Sûresi, 95. Âyet (21:95) > وَحَرَٰمٌ عَلَىٰ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَـٰهَآ أَنَّهُمْ لَا يَرْجِعُونَ *Veharâmun ‘alâ karyetin ehleknâhâ ennehum lâ yerci'ûn(e)* **Meal (Diyanet):** Helak ettiğimiz bir memleket halkının bize dönmemeleri imkansızdır. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/95 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Enbiyâ Suresi 95. ayet, helak edilmiş bir kasaba halkının ahiretteki dönüşünü ele alarak, ilahi adaletin kaçınılmazlığını ve hesap gününün kesinliğini vurgulamaktadır. Ayet, 'haram' kavramının mecazi kullanımıyla bu dönüşün imkansızlığını değil, aksine kesinliğini ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"حَرَامٌ","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Ayette, 'haram' kelimesi yasaklanmış, imkansız kılınmış anlamından ziyade, 'kesinleşmiş, kaçınılmaz' bir durumu ifade etmek için mecazi olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'haram' kelimesinin aslen 'menetmek, yasaklamak' anlamına geldiğini belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımı için, 'haram kılınan şeyin gerçekleşmesinin imkansızlığı' anlamından hareketle, 'gerçekleşmesi kesinleşmiş, kaçınılmaz' bir durumu ifade ettiğini, yani 'dönüşün kesinlikle gerçekleşeceği' anlamında kullanıldığını açıklar. Burada 'haram' kelimesi, bir şeyin vuku bulmasının engellenemezliğini vurgular. (el-Müfredât, s. 237)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu ayetteki 'haram' kelimesinin mecazi bir kullanım olduğunu ve 'vacip, gerekli' anlamına geldiğini ifade eder. Yani, helak edilen kasaba halkının dönüşünün kesin ve kaçınılmaz olduğunu, bunun Allah'ın takdiri olduğunu belirtir. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 33)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'haram' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'yasaklanmış, dokunulmaz' olduğunu belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımının, 'bir şeyin gerçekleşmesinin engellenemezliği' anlamında bir mecaz olduğunu, yani 'dönüşün kesinlikle vuku bulacağını' ifade ettiğini, bu bağlamda 'haram'ın 'kaçınılmaz' anlamını taşıdığını vurgular. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 165)"}]},{"word":"قَرْيَةٍ","root":"ق ر ي","rootLatin":"k-r-y","meaning":"Ayette 'karye', genellikle şehir veya kasaba anlamına gelmekle birlikte, burada helak edilmiş bir yerleşim yerini ve onun halkını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'karye' kelimesinin hem yerleşim yerini hem de o yerleşim yerinde yaşayan insanları kapsadığını belirtir. Bu ayetteki 'karye' ifadesiyle, helak edilen yerleşim yerinin sakinlerinin kastedildiğini, zira dönüşün cansız bir yere değil, canlılara ait bir eylem olduğunu açıklar. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 307)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'karye'nin aslen 'toplamak' kökünden geldiğini ve insanların bir araya toplandığı yer anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın helak ettiği toplulukları ve onların yaşadığı yerleri ifade ettiğini, bu toplulukların ahiretteki dönüşünün söz konusu olduğunu belirtir. (el-Müfredât, s. 675)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'karye'nin bazen 'şehir' bazen de 'köy' anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da genellikle 'halkıyla birlikte bir yerleşim yeri' anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'karye'nin, helak edilen topluluğun kendisi olduğunu, zira dönüşün onlara ait bir fiil olduğunu açıklar. (el-Külliyyât, s. 737)"}]},{"word":"أَهْلَكْنَـٰهَآ","root":"ه ل ك","rootLatin":"h-l-k","meaning":"Allah'ın bir topluluğu helak etmesi, onların dünyadaki varlıklarını sona erdirmesi ve cezalandırması anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'helak' kelimesinin 'bir şeyin faydasız hale gelmesi, yok olması' anlamına geldiğini belirtir. Allah'ın bir topluluğu helak etmesi, onların dünyadaki düzenini bozması, cezalandırması ve sonlarını getirmesi demektir. Bu ayette, dünyada helak edilen bu topluluğun ahiretteki dönüşünün kaçınılmazlığı vurgulanır. (el-Müfredât, s. 838)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'helak'ın 'bir şeyin sonunun gelmesi, yok olması' olduğunu ifade eder. Kur'an'da Allah'ın helak etmesi, genellikle peygamberlere karşı çıkan, isyan eden toplulukların ilahi azapla cezalandırılması ve ortadan kaldırılması anlamında kullanılır. Bu ayette, helak edilenlerin ahiretteki hesap için geri dönecekleri belirtilir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 5, s. 30)"}]},{"word":"يَرْجِعُونَ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-j-'-","meaning":"Ahirette hesap vermek üzere Allah'a geri dönmek, diriliş ve haşr anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rücu'' kelimesinin 'geri dönmek' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, ölümlerinden sonra dirilerek hesap vermek üzere Allah'ın huzuruna dönmelerini ifade ettiğini belirtir. Helak edilenlerin bu dönüşünün kesinliği vurgulanır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 195)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rücu''nun 'bir yerden ayrıldıktan sonra tekrar oraya dönmek' olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'dönüş', ahiret hayatına, hesap ve ceza için Allah'ın huzuruna dönmeyi ifade eder. Helak edilenlerin bu dönüşünün kaçınılmaz olduğu, ayetin ana mesajıdır. (el-Müfredât, s. 341)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rücu'' fiilinin Kur'an'da hem dünyevi dönüşleri hem de ahiretteki diriliş ve hesap için Allah'a dönüşü ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'yercî'ûn' ifadesi, helak edilen toplulukların ahiretteki diriliş ve hesap için geri döneceklerini, bunun ilahi bir yasa olduğunu vurgular. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210)"}]}]} ## Tefsir {"topics":["dirilis","ahiret-mukafat","kissa-gecmis-kavimler"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"حَرَٰمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"حَرَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"haramdır / yasaktır"},{"position":2,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"قَرْيَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kasabaya"},{"position":4,"surface":"أَهْلَكْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-ل-ك","rootLatin":"h-l-k","lemma":"أَهْلَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"helak ettik"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":5,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i müşebbehe bi'l-fiil olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":7,"surface":"يَرْجِعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"dönerler"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Enbiyâ Sûresi** · *21/95* - **Enbiyâ Sûresi** · *21/95* - **Enbiyâ Sûresi** · *21/95* - **Enbiyâ Sûresi** · *21/95* - **Enbiyâ Sûresi** · *95. ÂYETLER*