# Enbiyâ Sûresi, 96. Âyet (21:96)

> حَتَّىٰٓ إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٍ يَنسِلُونَ

*Hattâ iżâ futihat ye/cûcu veme/cûcu vehum min kulli hadebin yensilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Nihayet Ye'cüc ve Me'cüc'ün önü açıldığı zaman her tepeden akın ederler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/96

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet alametlerinden biri olan Yecüc ve Mecüc'ün ortaya çıkışını tasvir etmektedir. Ayet, onların seddin açılmasıyla birlikte yeryüzüne yayılmalarını ve her yönden akın etmelerini dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"فُتِحَتْ","root":"ف ت ح","rootLatin":"f-t-h","meaning":"Yecüc ve Mecüc'ün önündeki engelin, seddin açılması, yarılması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'feth' kelimesinin bir şeyi kapalı halden açık hale getirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'futihat' ifadesi, Yecüc ve Mecüc'ün önündeki engelin, yani seddin ilahi bir kudretle açılmasını, yarılmasını ifade eder. Bu açılma, onların yeryüzüne yayılmalarına imkan tanır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'feth' kelimesinin mecazi anlamlarına değinir. Burada 'futihat' kelimesi, seddin fiziksel olarak açılmasının yanı sıra, Yecüc ve Mecüc'ün çıkışına izin veren ilahi bir hükmün gerçekleşmesi olarak da anlaşılabilir. Bu, onların yeryüzüne yayılmalarının kaçınılmazlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'feth' kavramının genellikle ilahi bir müdahale ile bir engelin kaldırılması veya bir kapının açılması anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'futihat', Yecüc ve Mecüc'ün çıkışını engelleyen seddin, ilahi bir iradeyle ortadan kalkmasını ve böylece onların yeryüzüne yayılmasının önünün açılmasını ifade eder."}]},{"word":"يَأْجُوجُ","root":"أ ج ج","rootLatin":"e-c-c","meaning":"Kur'an'da zikredilen, kıyamet alametlerinden biri olan, yeryüzüne bozgunculuk yayacak bir kavmin özel ismidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, Yecüc ve Mecüc'ün Kur'an'da zikredilen, yeryüzünde fesat çıkaran, sayıları çok olan bir kavim olduğunu belirtir. Ayetteki 'Yecüc', bu kavmin ilk ismidir ve onların ortaya çıkışıyla birlikte yaşanacak büyük karışıklığa işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, Yecüc ve Mecüc'ün 'ecîc' kökünden türediğini ve bu kökün 'alevlenmek, tutuşmak' anlamına geldiğini ifade eder. Bu, onların yeryüzüne yayıldıklarında çıkaracakları fitne ve fesadın şiddetini, adeta bir ateş gibi her yeri saracağını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Yecüc ve Mecüc'ün Kur'an'da özel isim olarak geçtiğini ve genellikle kıyamet öncesi ortaya çıkacak, sayıca çok ve yıkıcı bir topluluğu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, onların seddin açılmasıyla birlikte yeryüzüne akın edeceklerini ve bu durumun büyük bir alamet olduğunu vurgular."}]},{"word":"مَأْجُوجُ","root":"أ ج ج","rootLatin":"e-c-c","meaning":"Yecüc ile birlikte anılan, kıyamet alametlerinden biri olan, yeryüzüne bozgunculuk yayacak diğer kavmin özel ismidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, Mecüc'ün Yecüc ile birlikte anılan, aynı soydan gelen veya aynı özellikleri taşıyan bir kavim olduğunu belirtir. Ayetteki 'Mecüc', Yecüc ile birlikte onların toplu halde ortaya çıkışını ve yeryüzüne yayılmalarını pekiştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, Mecüc'ün de Yecüc gibi 'ecîc' kökünden geldiğini ve 'ateşin alevi' veya 'çok hızlı hareket eden' anlamlarına işaret ettiğini belirtir. Bu, onların seddin açılmasıyla birlikte yeryüzüne hızla yayılacaklarını ve büyük bir yıkım getireceklerini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, Yecüc ve Mecüc'ün Kur'an'da daima birlikte zikredildiğini ve birbirini tamamlayan iki kavim olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Mecüc', Yecüc ile birlikte onların sayılarının çokluğunu ve yeryüzünü kaplayacak yayılımlarını vurgular."}]},{"word":"حَدَبٍ","root":"ح د ب","rootLatin":"h-d-b","meaning":"Yüksek yer, tepe, tümsek anlamındadır ve Yecüc ve Mecüc'ün her yerden akın etmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hadab' kelimesinin 'yüksek yer, tepe' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'min külli hadabin' ifadesi, Yecüc ve Mecüc'ün sadece belirli bir yerden değil, her türlü yüksek ve engebeli araziden, yani yeryüzünün her köşesinden akın ederek yayılacaklarını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hadab' kelimesinin mecazi olarak 'zorlu ve engebeli yerler' anlamına da gelebileceğini ifade eder. Bu bağlamda, Yecüc ve Mecüc'ün hiçbir engelle karşılaşmadan, her türlü coğrafi zorluğu aşarak yeryüzüne yayılacaklarını anlatır."}]},{"word":"يَنسِلُونَ","root":"ن س ل","rootLatin":"n-s-l","meaning":"Hızla akın etmek, koşmak, yokuş aşağı inmek, çoğalmak ve yayılmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nesl' kökünün 'hızla inmek, akmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yensilûn' ifadesi, Yecüc ve Mecüc'ün seddin açılmasıyla birlikte, adeta bir sel gibi, durdurulamaz bir şekilde yeryüzüne hızla yayılacaklarını ve akın edeceklerini tasvir eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nesl' kelimesinin 'yokuş aşağı hızla inmek' ve 'çoğalmak, üremek' anlamlarını da içerdiğini ifade eder. Bu, Yecüc ve Mecüc'ün sadece hızla hareket etmekle kalmayıp, aynı zamanda sayıca da çok fazla olduklarını ve yeryüzünü dolduracaklarını ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nesl' kelimesinin 'bir yerden hızla çıkmak ve yayılmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yensilûn', Yecüc ve Mecüc'ün seddin açılmasıyla birlikte, sanki bir yerden fışkırır gibi yeryüzüne dağılacaklarını ve her yeri kaplayacaklarını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","gayb","kissa-diger-peygamberler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hatta, -e kadar"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"فُتِحَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ت-ح","rootLatin":"f-t-h","lemma":"فَتَحَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"açıldı"},{"position":4,"surface":"يَأْجُوجُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَأْجُوج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"Yecüc"},{"position":5,"surface":"وَمَأْجُوجُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَأْجُوج","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"ve Mecüc"},{"position":6,"surface":"وَهُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":9,"surface":"حَدَبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-د-ب","rootLatin":"h-d-b","lemma":"حَدَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"tepe, tümsek"},{"position":10,"surface":"يَنسِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-س-ل","rootLatin":"n-s-l","lemma":"نَسَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akın ederler, inerler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *21/96*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/96*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/96*
- **Enbiyâ Sûresi** · *21/96*
- **Enbiyâ Sûresi** · *96. ÂYET*