# Enbiyâ Sûresi, 98. Âyet (21:98)

> إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَٰرِدُونَ

*İnnekum vemâ ta'budûne min dûni(A)llâhi hasabu cehenneme entum lehâ vâridûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hiç şüphesiz siz ve Allah'tan başka kulluk ettikleriniz cehennem odunusunuz. Siz oraya varacaksınız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/21/98

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Enbiyâ Suresi'nin 98. ayeti, şirk koşmanın ve Allah'tan başkasına tapınmanın akıbetini, cehennemin yakıtı olma ve oraya girme metaforuyla şiddetli bir şekilde ifade etmektedir. Ayet, tevhidin önemini ve şirkin tehlikesini vurgulayan temel kavramlar içermektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَعْبُدُونَ","root":"ع-ب-د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'tan başka ibadet edilen, tapınılan varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. Ayetteki 'ta'budûn' kelimesi, Allah'a gösterilmesi gereken en üst düzeyde boyun eğme ve kulluğun, yanlış bir şekilde başka varlıklara yöneltilmesini ifade eder. Bu, Allah'tan başkasına ibadet etmenin anlamsızlığını ve yanlışlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibadet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini inceler. Ona göre 'ibadet', sadece ritüelistik eylemlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda tam bir teslimiyet ve itaat halini ifade eder. Ayetteki 'ta'budûn', bu teslimiyetin yanlış nesnelere yöneltilmesiyle ortaya çıkan şirki ve bunun cehennemle olan bağlantısını açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"حَصَبُ","root":"ح-ص-ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Cehennemin yakıtı, tutuşturucusu anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hasab' kelimesini 'ateşe atılan odun veya taş' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla 'hasab', cehennem ateşini besleyen, onu alevlendiren maddeyi ifade eder. Bu, müşriklerin ve taptıkları putların cehennemin yakıtı olacağını, yani cehennemin varlığını ve şiddetini artıran unsurlar olacaklarını mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hasab' kelimesinin mecazi anlamda 'ateşin yakıtı' olduğunu belirtir. Ayetteki 'hasabü cehennem' ifadesi, müşriklerin ve putlarının cehennemin yakıtı olacağını, yani cehennemin azabını artıran ve sürekli kılan bir unsur haline geleceklerini vurgular. Bu, şirkin ve putperestliğin nihai sonucunu çarpıcı bir şekilde ortaya koyar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hasab' kelimesinin 'atılan şey' anlamına geldiğini ve özellikle ateşe atılan odun veya taşlar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'hasabü cehennem', cehennemin içine atılacak ve onun yakıtı olacak olanları ifade eder. Bu, cehennemin şiddetini ve azabın sürekliliğini pekiştiren bir ifadedir."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"İslam inancında ahiretteki azap yurdunun adıdır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'cehennem' kelimesinin Arapça'da 'derin kuyu' anlamına gelen 'cehennâm'dan türediğini belirtir. Ayetteki 'cehennem', müşriklerin ve taptıkları putların nihai varış yeri olarak tasvir edilir. Bu, şirkin ve Allah'tan başkasına tapmanın korkunç sonucunu ve bu azap yurdunun derinliğini ve şiddetini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cehennem' kelimesinin Kur'an'da ahiret azabının genel adı olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'cehennem', Allah'a şirk koşanların ve O'ndan başkasına tapanların karşılaşacakları nihai cezayı temsil eder. Bu, ilahi adaletin tecellisini ve tevhidin önemini pekiştirir."}]},{"word":"وَارِدُونَ","root":"و-ر-د","rootLatin":"v-r-d","meaning":"Oraya girecek olanlar, varacak olanlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vâridûn' kelimesinin 'bir yere ulaşmak, girmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'entüm lehâ vâridûn' ifadesi, müşriklerin ve taptıkları putların kesinlikle cehenneme gireceklerini, oraya varacaklarını ve azabı tadacaklarını kesin bir dille ifade eder. Bu, ilahi tehdidin gerçekleşeceğinin bir beyanıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'vârid' kelimesinin 'bir su kaynağına ulaşan' anlamından türediğini ve mecazi olarak 'bir yere ulaşan, giren' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'vâridûn', cehenneme kaçınılmaz bir şekilde varacak olanları ifade eder. Bu, şirkin ve putperestliğin kaçınılmaz sonucunu ve ahiretteki kesin akıbeti vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vürûd' kavramının Kur'an'da genellikle 'bir yere ulaşma, girme' anlamında kullanıldığını ve bazen 'azaba girme' bağlamında geçtiğini belirtir. Ayetteki 'vâridûn', müşriklerin ve taptıkları putların cehenneme gireceklerini, yani azabın içine düşeceklerini açıkça ifade eder. Bu, ilahi uyarının ciddiyetini ve şirkin tehlikesini pekiştirir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk · *21/98*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk · *21/98*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *21/98*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *21/98*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/98*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/98*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *21/98*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *21/98*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/98*
- **Tahrîm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/98*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *21/98*