# Hac Sûresi, 10. Âyet (22:10)

> ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّـٰمٍ لِّلْعَبِيدِ

*Żâlike bimâ kaddemet yedâke veenna(A)llâhe leyse bizallâmin lil'abîd(i)*

**Meal (Diyanet):** (Ona), "İşte bu kendi ellerinin önceden işledikleri yüzündendir. Allah, kesinlikle kullara zulmedici değildir" (denir.)

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/10

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi'nin 10. ayeti, ahiretteki cezanın kişinin kendi amellerinin bir sonucu olduğunu ve Allah'ın kullarına zulmetmediğini vurgular. Ayet, ilahi adaleti ve insan sorumluluğunu dilbilimsel olarak 'takdim etme' ve 'zulmetme' kavramları üzerinden işler.","keyConcepts":[{"word":"قَدَّمَتْ","root":"ق د م","rootLatin":"k-d-m","meaning":"Fiil olarak 'takdim etmek', 'önceden yapmak', 'işlemek' anlamlarına gelir ve burada kişinin dünyada işlediği amelleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-d-m kökü, bir şeyi öne geçirmek, öncelik vermek anlamındadır. Ayetteki 'kaddemet' fiili, kişinin kendi eliyle önceden işlediği, yani dünyada yapıp ahirete gönderdiği amelleri ifade eder. Bu, amellerin sonucunun kişinin önüne çıkacağı anlamına gelir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kaddemet yedâke' ifadesini mecazi bir kullanım olarak değerlendirir. 'Yedâke' (iki elin) ifadesi, kişinin bizzat kendi çabası ve iradesiyle yaptığı işleri temsil eder. Dolayısıyla 'kaddemet', kişinin kendi eylemlerinin sorumluluğunu üstlenmesini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takdim' kavramının Kur'an'da genellikle ahiret bağlamında kullanıldığını belirtir. Kişinin 'takdim ettiği' şeyler, ahirette karşısına çıkacak olan amelleridir. Bu ayette de cezanın, kişinin dünyada 'takdim ettiği' kötü amellerin bir sonucu olduğu anlatılır."}]},{"word":"يَدَاكَ","root":"ي د ي","rootLatin":"y-d-y","meaning":"İki el anlamına gelir; ancak burada mecazi olarak kişinin kendi çabası, iradesi ve bizzat işlediği amelleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yedâke' ifadesinin Kur'an'da sıkça mecazi anlamda kullanıldığını belirtir. Burada 'iki elin' denmesi, kişinin kendi iradesiyle ve bizzat yaptığı işleri vurgulamak içindir; yani ceza, başkasının değil, kişinin kendi fiillerinin sonucudur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Y-d-y kökü, el anlamına gelir. Ancak Kur'an'da 'el' kelimesi, güç, kudret, mülkiyet ve fiil işleme aracı olarak mecazi anlamlarda da kullanılır. Ayetteki 'yedâke', kişinin kendi iradesiyle gerçekleştirdiği eylemleri ve bu eylemlerin sorumluluğunu simgeler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'el' kelimesinin Kur'an'da somut anlamının yanı sıra, soyut olarak 'yapılan iş', 'çaba' ve 'sorumluluk' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Bu ayette 'yedâke', kişinin kendi fiillerinin doğrudan sorumlusu olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"بِظَلَّـٰمٍ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmeden, haksızlık eden anlamına gelir; burada Allah'ın kullarına asla zulmetmediğini, haksızlık yapmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-l-m kökü, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haksızlık etmek, karanlık anlamına gelir. 'Zallâm' ise mübalağa sigası olup, çok zulmeden demektir. Ayette Allah'ın 'zallâm' olmadığı belirtilerek, O'nun asla haksızlık etmediği, cezanın kişinin kendi fiillerinin karşılığı olduğu vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, zulmün, bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymak veya hakkı sahibine vermemek olduğunu açıklar. Allah'ın 'zallâm' olmaması, O'nun adaletinin mutlak olduğunu, kimseye haksızlık etmediğini ve her cezanın bir hikmete dayandığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulüm' kavramının Kur'an'da ilahi adaletle yakından ilişkili olduğunu belirtir. Allah'ın 'zallâm' olmaması, O'nun adil bir yargıç olduğunu ve kullarına hak ettiklerinden fazlasını yüklemediğini, cezaların tamamen kişinin kendi eylemlerinin bir sonucu olduğunu ifade eder."}]},{"word":"لِّلْعَبِيدِ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Kullar, köleler anlamına gelir; burada Allah'ın yarattığı tüm insanları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"A-b-d kökü, itaat etmek, boyun eğmek, kulluk etmek anlamlarına gelir. 'Abîd' kelimesi, 'abd'in çoğulu olup, Allah'a kulluk eden tüm insanları kapsar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın tüm kullarına karşı adil olduğunu ve kimseye haksızlık etmediğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'abd' kelimesinin hem köle hem de Allah'a ibadet eden kişi anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'li'l-abîd' ifadesi, Allah'ın tüm insanlara karşı adaletini vurgular; yani O, hiçbir kuluna zulmetmez, cezalar kişinin kendi amellerinin karşılığıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'abîd' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'ın yaratılmışları ve O'na ibadet edenler anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın adaletinin evrenselliği ve tüm kullarını kapsadığı, kimseye haksızlık etmediği mesajını güçlendirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","hesap-mizan","adalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"ذ-ل-ك","rootLatin":"dh-l-k","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"قَدَّمَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-م","rootLatin":"q-d-m","lemma":"قَدَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"takdim etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"يَدَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"iki el","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Enne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":7,"surface":"لَيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"değildir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"ظَلَّـٰمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَلَّام","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen mansûb (Leyse'nin haberi)","gloss":"çok zalim","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":9,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"لْعَبِيدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kullar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Żâlike"},{"position":2,"translit":"bimâ"},{"position":3,"translit":"kaddemet"},{"position":4,"translit":"yedâke"},{"position":5,"translit":"veenna(A)"},{"position":6,"translit":"llâhe"},{"position":7,"translit":"leyse"},{"position":8,"translit":"bizallâmin"},{"position":9,"translit":"lil'abîd(i)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/10*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/10*