# Hac Sûresi, 12. Âyet (22:12)

> يَدْعُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَـٰلُ ٱلْبَعِيدُ

*Yed'û min dûni(A)llâhi mâ lâ yedurruhu vemâ lâ yenfe'uh(u)(c) żâlike huve-ddalâlu-lbe'îd(u)*

**Meal (Diyanet):** O, Allah'ı bırakır da kendine ne zarar, ne de fayda veren şeylere tapar. Bu da derin sapıklığın ta kendisidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah dışındaki varlıklara yönelmenin anlamsızlığını ve bunun derin bir sapıklık olduğunu vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, fayda ve zarar veremeyen varlıklara yönelmenin ve bu durumun yol açtığı sapıklığın mahiyetini dilbilimsel olarak açıklamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَدْعُوا۟","root":"د ع و","rootLatin":"d-a-v","meaning":"Allah'tan başkasına yönelmek, yalvarmak, ibadet etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"دعاء (dua), bir şeyi kendine doğru çekmek veya bir şeye yönelmek anlamındadır. Ayetteki 'yed'û' ifadesi, Allah'ı bırakıp fayda ve zarar veremeyen putlara veya varlıklara yönelme, onlardan yardım dileme ve ibadet etme manasındadır, bu da şirk eylemini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'yed'û' fiili, 'ya'budu' (ibadet eder) anlamında kullanılmıştır. Yani, Allah'tan başka, kendisine fayda veya zarar veremeyecek şeylere ibadet ederler, onlara taparlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'dua' kavramının Kur'an'da sadece 'çağırmak' veya 'istemek' değil, aynı zamanda 'ibadet etmek' ve 'tapınmak' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın dışında bir varlığa yönelerek ondan medet umma ve ona ibadet etme eylemini ifade eder ki bu, tevhidin zıddıdır."}]},{"word":"يَضُرُّهُۥ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Ona zarar veremez, kötülük dokunduramaz.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"ضرر (darar), bir şeye noksanlık veya eksiklik getirmektir. Ayetteki 'lâ yedurruhu' ifadesi, Allah'tan başka tapılan varlıkların, tapan kişiye herhangi bir zarar verme gücüne sahip olmadığını, dolayısıyla onlardan korkmanın anlamsızlığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"الضرر (ed-darar), bir şeyin zıddı olan faydanın (nef') ortadan kalkması veya bir şeye olumsuz etki etmesidir. Ayetteki bağlamda, bu varlıkların tapana herhangi bir kötü etki veya musibet getirme kudretinden yoksun olduğunu belirtir."}]},{"word":"يَنفَعُهُۥ","root":"ن ف ع","rootLatin":"n-f-'-","meaning":"Ona fayda sağlayamaz, yarar getiremez.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"النفع (en-nef'), bir şeye iyilik veya fayda sağlamaktır. Ayetteki 'lâ yenfe'uhu' ifadesi, Allah'tan başka tapılan varlıkların, tapan kişiye herhangi bir iyilik veya menfaat sağlama gücüne sahip olmadığını, dolayısıyla onlardan bir beklenti içinde olmanın boşluğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"النفع (en-nef'), bir şeyin iyi ve olumlu yönde gelişmesidir. Ayetteki kullanım, Allah'ın dışında ibadet edilen şeylerin, ibadet edene dünyevi veya uhrevi hiçbir fayda, menfaat veya iyilik getiremeyeceğini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلضَّلَـٰلُ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapma, şaşırma, hakikatten uzaklaşma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"الضلال (ed-dalâl), doğru yoldan sapmak, şaşırmak demektir. Ayetteki 'ed-dalâlü' ifadesi, Allah'ı bırakıp fayda ve zarar veremeyen varlıklara yönelmenin, hakikatten tamamen uzaklaşmış, şaşırmış bir durum olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"الضلال (ed-dalâl), hak yoldan sapmak ve doğruyu bulamamaktır. Bu ayetteki 'ed-dalâlü' kelimesi, Allah'tan başkasına ibadet etmenin, kişinin akıl ve iman açısından doğru yolu kaybetmesi ve büyük bir yanılgı içinde olması anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dalâl' kavramının Kur'an'da genellikle doğru yolu kaybetme, hakikatten uzaklaşma ve şaşkınlık anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'dalâl', Allah'tan başkasına yönelmenin getirdiği derin bir inançsal sapmayı ve akıl tutulmasını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْبَعِيدُ","root":"ب ع د","rootLatin":"b-'-d","meaning":"Uzak, derin, geri dönülmesi zor.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"البعيد (el-ba'îd), mekânsal uzaklığın yanı sıra, niteliksel olarak da 'çok' veya 'derin' anlamında kullanılır. Ayetteki 'ed-dalâlü'l-ba'îd' ifadesi, bu sapıklığın sıradan bir yanılgı değil, hakikatten çok uzaklaşmış, geri dönülmesi zor ve şiddetli bir sapıklık olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"البعيد (el-ba'îd), hem cismani hem de manevi uzaklık için kullanılır. 'Dalâl-i ba'îd' terkibi, kişinin hidayetten ve doğru yoldan o kadar uzaklaştığını ifade eder ki, bu durumdan kurtulması çok zor veya imkansız hale gelmiştir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yalvarır"},{"position":2,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":3,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şeylere"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":7,"surface":"يَضُرُّهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"zarar verir"},{"position":7,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":8,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şeylere"},{"position":9,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":10,"surface":"يَنفَعُهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","lemma":"نَفَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":10,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":11,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"işte bu"},{"position":12,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"o"},{"position":13,"surface":"ٱلضَّلَـٰلُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sapıklık"},{"position":14,"surface":"ٱلْبَعِيدُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعِيد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"derin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/12*
- **Hac Sûresi** · *22/12*