# Hac Sûresi, 15. Âyet (22:15)

> مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْـَٔاخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُۥ مَا يَغِيظُ

*Men kâne yazunnu en len yensurahu(A)llâhu fî-ddunyâ vel-âḣirati felyemdud bisebebin ilâ-ssemâ-i śümme-lyakta' felyenzur hel yużhibenne keyduhu mâ yaġîz(u)*

**Meal (Diyanet):** Her kim ona (Muhammed'e) Allah'ın dünyada ve ahirette asla yardım etmeyeceğini zannediyorsa hemen tavana bir ip çeksin, sonra kendini assın da bir baksın; başvurduğu (bu yöntem), öfkelendiği şeyi giderecek mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın yardımına inanmayanların çaresizliğini ve öfkesini metaforik bir dille ifade eder. Anahtar kavramlar, 'sanmak/zannetmek', 'yardım etmek', 'sebep/ip', 'kesmek' ve 'öfkelendirmek' fiilleri üzerinden, imansızlığın getirdiği umutsuzluğu ve bu durumdan kurtulma çabasının beyhudeliğini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يَظُنُّ","root":"ظ ن ن","rootLatin":"z-n-n","meaning":"Bir şeyi kesin bilgiye dayanmadan, ihtimal üzerine sanmak, zannetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zann, bir şeyin varlığına veya yokluğuna dair bir tür hüküm vermektir. Bazen kesin bilgi (yakîn) yerine, bazen de şüphe (şekk) yerine kullanılır. Ayetteki 'يَظُنُّ' ifadesi, Allah'ın yardım etmeyeceği yönündeki yanlış ve temelsiz inancı, yani bir zan ve vehmi ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zann, iki tarafı olan bir şeyde bir tarafın diğerine ağır basmasıdır. Eğer iki taraf eşit olursa şekk (şüphe) olur. Ayetteki kullanımda, Allah'ın yardım etmeyeceği yönündeki zan, kesin bilgiye dayanmayan, aksine batıl bir düşünceyi temsil eder."}]},{"word":"يَنصُرَهُ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Birine yardım etmek, destek olmak, galip gelmesini sağlamak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nasr, düşmana karşı yardım etmek ve destek olmaktır. Ayetteki 'يَنصُرَهُ' ifadesi, Allah'ın peygamberine düşmanlarına karşı yardım etmesi ve onu muzaffer kılması anlamındadır. Ayet, bu yardımı inkar edenlerin durumunu anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Nasr kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın müminlere veya peygamberlere düşmanlarına karşı verdiği ilahi yardımı ifade eder. Bu yardım, maddi veya manevi olabilir ve nihai zaferi garantiler. Ayette, bu ilahi yardımın varlığını reddedenlerin psikolojisi ele alınır."}]},{"word":"بِسَبَبٍ","root":"س ب ب","rootLatin":"s-b-b","meaning":"Bir şeye ulaşmak için kullanılan araç, yol, ip veya vasıta.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Sebep, bir şeye ulaşmak için kullanılan her türlü vasıtadır. Bu ayette 'sebep', mecazi olarak bir ipe benzetilmiştir. Kişinin kendini asmak için kullandığı ip, çaresizliğin ve intiharın bir aracı olarak tasvir edilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sebep, bir şeye ulaşmak için tutulan her şeydir; ister ip gibi elle tutulan bir şey olsun, isterse yol gibi manevi bir şey olsun. Ayetteki 'sebep', göğe uzanan bir ip metaforuyla, kişinin içinde bulunduğu sıkıntıdan kurtulmak için başvurduğu beyhude çabayı simgeler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sebep kelimesi, Kur'an'da genellikle bir amaca ulaştıran araç, yol veya vesile anlamında kullanılır. Bu ayette ise, Allah'ın yardımına inanmayanların çaresizliğini ve öfkesini dindirmek için başvurdukları, ancak sonuçsuz kalacak olan intiharvari bir eylemin aracı olarak mecazi bir anlam taşır."}]},{"word":"لْيَقْطَعْ","root":"ق ط ع","rootLatin":"k-t-'-","meaning":"Bir şeyi kesmek, ayırmak, sona erdirmek.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Kat', bir şeyi birbirinden ayırmak, bölmek veya sona erdirmektir. Ayetteki 'لْيَقْطَعْ' ifadesi, kişinin kendini astığı ipi kesmesi, yani hayatına son vermesi anlamında kullanılmıştır. Bu, Allah'ın yardımına inanmamanın getirdiği umutsuzluğun zirvesini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kat', bir şeyin bağlantısını kesmek veya bir şeyi sonlandırmaktır. Ayetteki bağlamda, 'göğe uzanan ipi kesmek', kişinin kendi hayatına son vermesi, yani intihar etmesi anlamında bir mecazdır. Bu eylem, Allah'ın yardımına karşı duyulan öfke ve çaresizliğin bir dışavurumudur."}]},{"word":"يَغِيظُ","root":"غ ي ظ","rootLatin":"ğ-y-z","meaning":"Birini öfkelendirmek, kızdırmak, hiddetlendirmek.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Gayz, kalpte oluşan şiddetli öfke ve hiddettir. Ayetteki 'يَغِيظُ' ifadesi, Allah'ın peygamberine yardım etmesi ve onun başarılı olması durumunun, inanmayanları öfkelendirmesi anlamındadır. Bu öfke, onların içindeki haset ve inkarın bir sonucudur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Gayz, kalpteki şiddetli öfkedir. Ayetteki 'مَا يَغِيظُ' ifadesi, Allah'ın peygamberine olan yardımı ve zaferi nedeniyle inanmayanların duyduğu derin öfke ve hiddeti ifade eder. Bu öfke, onların çaresizliğini ve hilelerinin bu durumu değiştiremeyeceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","dunya-ahiret-dengesi","kufur-sirk","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"يَظُنُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sanıyor"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":5,"surface":"لَّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"asla ...mez"},{"position":6,"surface":"يَنصُرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"لَن edatıyla nasb edildiği için mansûb","gloss":"yardım etmez"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ن-و","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dünya"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-خ-ر","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfiyle önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ahiret"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":11,"surface":"لْيَمْدُدْ","pos":"fiil","posDetail":"Emr-i Gaib","root":"م-د-د","rootLatin":"m-d-d","lemma":"مَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir lâmı ile cezm edildiği için meczûm","gloss":"uzatsın"},{"position":12,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":12,"surface":"سَبَبٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ب-ب","rootLatin":"s-b-b","lemma":"سَبَب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir sebeple/iple"},{"position":13,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e doğru"},{"position":14,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"göğe"},{"position":15,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":16,"surface":"لْيَقْطَعْ","pos":"fiil","posDetail":"Emr-i Gaib","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"q-t-ʿ","lemma":"قَطَعَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir lâmı ile cezm edildiği için meczûm","gloss":"kessin"},{"position":17,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":17,"surface":"لْيَنظُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Emr-i Gaib","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir lâmı ile cezm edildiği için meczûm","gloss":"baksın"},{"position":18,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"acaba"},{"position":19,"surface":"يُذْهِبَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"z-h-b","lemma":"أَذْهَبَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid nûnu ile bitiştiği için fetha üzere mebnî","gloss":"giderecek mi"},{"position":20,"surface":"كَيْدُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَيْد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"hile"},{"position":20,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":21,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şey"},{"position":22,"surface":"يَغِيظُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ي-ظ","rootLatin":"gh-y-z","lemma":"غَاظَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"öfkelendirir"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/15*
- **Hac Sûresi** · *22/15*
- **Hac Sûresi** · *15. ÂYETLER*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/15*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/15*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/15*