# Hac Sûresi, 18. Âyet (22:18)

> أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسْجُدُ لَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلْجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٌ مِّنَ ٱلنَّاسِ ۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ ٱلْعَذَابُ ۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكْرِمٍ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ ۩

*Elem tera enna(A)llâhe yescudu lehu men fî-ssemâvâti vemen fî-l-ardi ve-şşemsu velkameru ve-nnucûmu velcibâlu ve-şşeceru ve-ddevâbbu vekeśîrun mine-nnâs(i)(s) vekeśîrun hakka ‘aleyhi-l'ażâb(u)(k) vemen yuhini(A)llâhu femâ lehu min mukrim(in)(c) inna(A)llâhe yef'alu mâ yeşâ/*

**Meal (Diyanet):** Görmedin mi ki şüphesiz, göklerde ve yerde olanlar, güneş, ay, yıldızlar, ağaçlar, hayvanlar ve insanların birçoğu Allah'a secde etmektedir. Birçoğunun üzerine de azap hak olmuştur. Allah, kimi alçaltırsa ona saygınlık kazandıracak hiçbir kimse yoktur. Şüphesiz Allah, dilediğini yapar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/18

---

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","tevhid","yaratilis","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi 18. ayet, Allah'ın evrendeki tüm varlıklar üzerindeki mutlak egemenliğini ve onların O'na boyun eğmesini (secde etmesini) vurgularken, insanların bir kısmının bu hakikate uymadığını ve azabı hak ettiğini belirtir. Ayet, Allah'ın iradesinin sınırsızlığını ve O'nun yücelttiğini kimsenin alçaltamayacağını, alçalttığını da kimsenin yüceltemeyeceğini dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"يَسْجُدُ","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Ayetteki bağlamda, Allah'ın kudreti karşısında tevazu göstermek, boyun eğmek ve itaat etmek anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Secde, lügatte tevazu ve boyun eğme demektir. Şeriatta ise, alnı yere koymak suretiyle yapılan özel bir ibadet şeklidir. Ancak ayetteki 'yescudu lehu' ifadesi, göklerdeki ve yerdeki varlıkların Allah'a boyun eğmesi, O'nun iradesine tabi olması ve O'nun koyduğu düzene göre hareket etmesi anlamında mecazi bir secdeyi ifade eder. Bu, yaratılmışların yaratıcıya karşı doğal bir teslimiyetidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki secde, 'itaat' ve 'boyun eğme' anlamındadır. Güneşin, ayın, yıldızların ve diğer varlıkların Allah'a secde etmesi, onların Allah'ın emrine uygun olarak hareket etmeleri, O'nun koyduğu kanunlara tabi olmaları ve bu düzenden sapmamaları demektir. Bu, onların kendi iradeleriyle değil, Allah'ın iradesiyle var olmaları ve işlev görmeleridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Secde kavramı Kur'an'da hem ritüelistik bir eylem olarak hem de daha geniş anlamda 'Allah'ın iradesine boyun eğme' olarak kullanılır. Bu ayetteki secde, kozmik bir teslimiyetin ifadesidir; tüm evrenin Allah'ın mutlak egemenliği altında olduğunu ve O'nun düzenine göre işlediğini gösterir. İnsanların bir kısmının bu kozmik düzene bilinçli olarak katılması beklenirken, diğer varlıklar fıtraten bu düzene tabidir."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde canlıların yaşadığı, Allah'ın kudretinin tecelli ettiği mekan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz (yer), semanın (göğün) zıddıdır. Kur'an'da hem genel olarak yeryüzünü hem de belirli bir bölgeyi ifade etmek için kullanılır. Bu ayette 'men fi'l-ardı' ifadesiyle, yeryüzünde yaşayan tüm canlılar ve cansız varlıklar kastedilmektedir ki, bunların hepsi Allah'ın kudretine boyun eğmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Arz, göklerin altında bulunan, üzerinde canlıların yaşadığı küredir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratma ve yönetme kudretinin sadece göklerde değil, aynı zamanda yeryüzündeki her şeyi kapsadığını gösterir. Yeryüzündeki her şeyin Allah'a secde etmesi, O'nun mutlak otoritesini ve tüm varlıkların O'nun iradesine tabi olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَذَابُ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Ayette, Allah'ın emirlerine karşı gelen ve O'na boyun eğmeyen kimselerin hak ettiği ceza ve azap.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azap, bir şeyi engellemek, alıkoymak anlamına gelen 'azb' kökünden türemiştir. İnsanı istediği şeyden alıkoyan, ona acı veren her şey azaptır. Ayetteki 'hakka aleyhi'l-azâb' ifadesi, insanların bir kısmının Allah'ın koyduğu düzene uymamaları, O'na isyan etmeleri nedeniyle bu cezayı hak ettiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azap, insanı lezzetlerden alıkoyan, acı veren her şeydir. Kur'an'da genellikle ahiretteki ilahi cezayı ifade eder. Bu ayette, Allah'a secde etmeyen, O'nun kudretini ve birliğini inkar eden veya O'na isyan eden insanların karşılaşacağı ilahi müeyyideyi anlatır. Bu, Allah'ın adaletinin bir tecellisidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Azap, Kur'an'da genellikle Allah'ın gazabının ve adaletinin bir sonucu olarak ortaya çıkan cezayı ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir acı değil, aynı zamanda ruhsal bir ıstırap ve Allah'tan uzaklaşma halidir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın evrensel düzenine ve birliğine karşı çıkanların kaçınılmaz sonunu vurgular."}]},{"word":"يُهِنِ","root":"و ه ن","rootLatin":"v-h-n","meaning":"Allah'ın bir kimseyi alçaltması, zelil kılması ve değerini düşürmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vehn, zayıflık ve güçsüzlük demektir. 'Ehene' fiili ise birini zayıf düşürmek, zelil kılmak, hor görmek anlamına gelir. Ayetteki 've men yuhini'l-Lâhu' ifadesi, Allah'ın bir kimseyi alçaltması, ona değer vermemesi ve onu zelil kılması demektir. Bu, Allah'ın iradesiyle gerçekleşen bir durumdur ve kimse buna karşı koyamaz."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İhane, bir kimseyi küçük düşürmek, hor ve hakir görmek demektir. Allah'ın bir kulunu alçaltması, ona dünyada veya ahirette izzet vermemesi, onu yardımsız bırakması ve düşmanlarına karşı güçsüz kılmasıdır. Bu, Allah'ın mutlak kudretinin ve iradesinin bir göstergesidir; O'nun alçalttığını kimse yüceltemez."}]},{"word":"مُّكْرِمٍ","root":"ك ر م","rootLatin":"k-r-m","meaning":"Allah'ın alçalttığı kimseyi yüceltecek, ona izzet ve şeref verecek kimse.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerem, cömertlik, şeref ve yücelik demektir. 'İkram' ise birine şeref vermek, onu yüceltmek, ona değer vermek anlamına gelir. Ayetteki 'fema lehu min mukrim' ifadesi, Allah'ın alçalttığı bir kimseye, O'nun dışında kimsenin izzet ve şeref veremeyeceğini, onu yüceltemeyeceğini vurgular. Bu, Allah'ın mutlak otoritesini ve iradesinin üstünlüğünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Mukrim, ikram eden, şeref veren demektir. Allah'ın bir kulunu alçaltması durumunda, o kulun izzetini ve şerefini geri verecek, onu yüceltecek hiçbir güç veya kimse yoktur. Bu, Allah'ın hükmünün kesinliğini ve O'nun iradesinin mutlaklığını ifade eder. İnsanların kaderi üzerinde Allah'ın tam bir kontrolü olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Elem"},{"position":2,"translit":"tera"},{"position":3,"translit":"enna"},{"position":4,"translit":"(A)llâhe"},{"position":5,"translit":"yescudu"},{"position":6,"translit":"lehu"},{"position":7,"translit":"men"},{"position":8,"translit":"fî"},{"position":9,"translit":"ssemâvâti"},{"position":10,"translit":"vemen"},{"position":11,"translit":"fî"},{"position":12,"translit":"l-ardi"},{"position":13,"translit":"ve-şşemsu"},{"position":14,"translit":"velkameru"},{"position":15,"translit":"ve-nnucûmu"},{"position":16,"translit":"velcibâlu"},{"position":17,"translit":"ve-şşeceru"},{"position":18,"translit":"ve-ddevâbbu"},{"position":19,"translit":"vekeśîrun"},{"position":20,"translit":"mine"},{"position":21,"translit":"nnâs(i)(s)"},{"position":22,"translit":"vekeśîrun"},{"position":23,"translit":"hakka"},{"position":24,"translit":"‘aleyhi"},{"position":25,"translit":"l'ażâb(u)(k)"},{"position":26,"translit":"vemen"},{"position":27,"translit":"yuhini"},{"position":28,"translit":"(A)llâhu"},{"position":29,"translit":"femâ"},{"position":30,"translit":"lehu"},{"position":31,"translit":"min"},{"position":32,"translit":"mukrim(in)(c)"},{"position":33,"translit":"inna"},{"position":34,"translit":"(A)llâhe"},{"position":35,"translit":"yef'alu"},{"position":36,"translit":"mâ"},{"position":37,"translit":"yeşâ/"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَلَمْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi + Cezm Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَلَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham ve cezm harfi olduğu için mebnî","gloss":"görmedin mi?","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-ʾ-y","lemma":"رَأَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı olan 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"görüyorsun","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":5,"surface":"يَسْجُدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"secde eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"يَسْجُدُ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"kimse","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Fâil"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Müennes Sâlim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'مَن' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"kimse","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Ma'tûf"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"وَٱلشَّمْسُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"ٱلشَّمْسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"sh-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'مَن' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"güneş","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":14,"surface":"وَٱلْقَمَرُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"ٱلْقَمَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'ٱلشَّمْسُ' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"ay","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":15,"surface":"وَٱلنُّجُومُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":15,"surface":"ٱلنُّجُومُ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Teksir","root":"ن-ج-م","rootLatin":"n-j-m","lemma":"نَجْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'ٱلْقَمَرُ' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"yıldızlar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":16,"surface":"وَٱلْجِبَالُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":16,"surface":"ٱلْجِبَالُ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Teksir","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'ٱلنُّجُومُ' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"dağlar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":17,"surface":"وَٱلشَّجَرُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":17,"surface":"ٱلشَّجَرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ج-ر","rootLatin":"sh-j-r","lemma":"شَجَر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'ٱلْجِبَالُ' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"ağaç","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":18,"surface":"وَٱلدَّوَآبُّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":18,"surface":"ٱلدَّوَآبُّ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Teksir","root":"د-ب-ب","rootLatin":"d-b-b","lemma":"دَابَّة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'ٱلشَّجَرُ' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"canlılar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":19,"surface":"وَكَثِيرٌۭ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":19,"surface":"كَثِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki 'ٱلدَّوَآبُّ' üzerine atfedildiği için merfû","gloss":"birçoğu","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":20,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":21,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":22,"surface":"وَكَثِيرٌ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":22,"surface":"كَثِيرٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"birçoğu","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":23,"surface":"حَقَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hak etti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":24,"surface":"عَلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":24,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":25,"surface":"ٱلْعَذَابُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"ʿ-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"حَقَّ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"azap","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":26,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":26,"surface":"مَن","pos":"harf","posDetail":"Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart edatı olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":27,"surface":"يُهِنِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-و-ن","rootLatin":"w-h-n","lemma":"أَهَانَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"aşağılarsa","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":28,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"يُهِنِ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":29,"surface":"فَمَا","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi + Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":29,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":30,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer + Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":30,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":31,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":32,"surface":"مُّكْرِمٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ر-م","rootLatin":"k-r-m","lemma":"مُكْرِم","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"ikram eden","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":33,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":34,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":35,"surface":"يَفْعَلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-ʿ-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yapar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":36,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"يَفْعَلُ fiilinin mef'ûlün bihi olduğu için mansûb","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":37,"surface":"يَشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"sh-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"dilerse","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. âyet*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Hac 22/18*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *22/18*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *22/18*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *22/18*