# Hac Sûresi, 19. Âyet (22:19)

> ۞ هَـٰذَانِ خَصْمَانِ ٱخْتَصَمُوا۟ فِى رَبِّهِمْ ۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِّن نَّارٍ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ

*Hâżâni ḣasmâni-ḣtesamû fî rabbihim(s) felleżîne keferû kutti'at lehum śiyâbun min nârin yusabbu min fevki ruûsihimu-lhamîm(u)*

**Meal (Diyanet):** İşte iki hasım taraf ki, Rableri hakkında tartışmaya girmişlerdir. Bunlardan inkar edenler için ateşten giysiler biçilmiştir. Başlarının üstünden de kaynar su dökülür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/19

---

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هَـٰذَانِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu ikisi"},{"position":2,"surface":"خَصْمَانِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ص-م","rootLatin":"kh-s-m","lemma":"خَصْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"iki hasım","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":3,"surface":"ٱخْتَصَمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ص-م","rootLatin":"kh-s-m","lemma":"اِخْتَصَمَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tartıştılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"رَبِّهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rableri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"işte","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"قُطِّعَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"q-ṭ-ʿ","lemma":"قَطَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kesildi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"ثِيَابٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ث-و-ب","rootLatin":"th-w-b","lemma":"ثَوْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"elbiseler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"},{"position":11,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"نَّارٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ateş","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"يُصَبُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ب-ب","rootLatin":"ṣ-b-b","lemma":"صَبَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"dökülür","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":15,"surface":"فَوْقِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"üstünden","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"رُءُوسِهِمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ا-س","rootLatin":"r-ʾ-s","lemma":"رَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"başları","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"هِمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"ٱلْحَمِيمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-م-م","rootLatin":"ḥ-m-m","lemma":"حَمِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i fâil olduğu için merfû","gloss":"kaynar su","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi'nin 19. ayeti, ahiret azabını tasvir ederken, Allah hakkında tartışan iki zıt grubu (müminler ve kafirler) ele almaktadır. Ayet, özellikle inkar edenlerin karşılaşacağı şiddetli azabı, ateşten elbiseler ve kaynar su metaforlarıyla vurgulayarak, bu kavramların dilbilimsel ve semantik derinliğini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"خَصْمَانِ","root":"خ ص م","rootLatin":"h-s-m","meaning":"Rableri hakkında tartışan, çekişen iki tarafı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hasm' kelimesinin 'birine karşı gelmek, muhalefet etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hasmân' ise, Allah'ın varlığı, birliği veya sıfatları hakkında birbirine zıt görüşlere sahip olan iki grubu, yani müminler ve kafirleri ifade eder. Bu, sadece bir anlaşmazlık değil, aynı zamanda bir mücadele ve çekişme halidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hasm' kelimesinin hem tekil hem de çoğul için kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'hasmân' (iki hasım) ise, mecazi olarak iki zıt tarafı, yani Allah'a iman edenlerle O'nu inkar edenleri temsil eder. Bu, Kur'an'ın dilindeki belagatli kullanımlardan biridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hasm' gibi kelimelerin Kur'an'daki kullanımının, sadece sözlü bir tartışmadan öte, varoluşsal bir karşıtlığı ve çatışmayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'hasmân', iman ve küfür arasındaki temel ontolojik ayrımı ve bu ayrımın ahiretteki sonuçlarını vurgular."}]},{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ı ve O'nun gönderdiklerini inkar eden, örtbas edenleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' kelimesinin temel anlamının 'örtmek, gizlemek' olduğunu belirtir. Bu bağlamda 'keferû', Allah'ın varlığını, birliğini ve peygamberlerini bile bile inkar eden, hakikati örtbas eden kimseleri ifade eder. Ayetteki kullanımı, bu inkarın ahiretteki cezasını vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr'ü 'nimeti inkar etmek, nankörlük etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'ellezîne keferû', Allah'ın kendilerine verdiği nimetlere karşı nankörlük eden ve O'nun ayetlerini reddeden kişileri işaret eder. Bu, sadece bir inanmama hali değil, aynı zamanda bir karşı çıkış ve reddediştir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da sadece bir inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'a karşı bir isyan ve O'nun otoritesini reddetme eylemi olduğunu vurgular. Ayetteki 'keferû', bu reddedişin ve isyanın ahiretteki somut sonuçlarını, yani azabı hak edenleri tanımlar."}]},{"word":"قُطِّعَتْ","root":"ق ط ع","rootLatin":"k-t-'-","meaning":"Ateşten elbiselerin kesilip biçildiğini, hazırlandığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kat'' kelimesinin 'bir şeyi ayırmak, bölmek, kesmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kuttı'at', ateşten elbiselerin inkar edenler için özel olarak kesilip biçildiğini, yani onların bedenlerine uygun olarak hazırlandığını ifade eder. Bu, azabın kişiye özel ve kaçınılmaz olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kat'' fiilinin 'bir şeyi parçalara ayırmak' anlamını vurgular. Ayetteki 'kuttı'at', ateşten elbiselerin sadece kesilmekle kalmayıp, aynı zamanda azabın şiddetini artıracak şekilde parçalara ayrıldığını ve inkar edenlerin üzerine giydirildiğini ima eder. Bu, azabın dehşetini pekiştirir."}]},{"word":"ثِيَابٌ","root":"ث و ب","rootLatin":"s-w-b","meaning":"İnkar edenlere giydirilecek olan ateşten elbiseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sevb' kelimesinin 'giysi, elbise' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'siyâb' (elbiseler), inkar edenlerin bedenlerini saracak olan, ancak normal elbiseler gibi koruyucu değil, aksine azap verici nitelikteki ateşten mamul giysileri ifade eder. Bu, azabın dışsal ve sürekli bir unsuru olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'sevb' kelimesinin 'geri dönmek' anlamından türediğini ve giysinin bedene geri dönmesiyle ilişkilendirildiğini belirtir. Ayetteki 'siyâb min nâr', inkar edenlerin üzerine giydirilen ve onlara sürekli azap veren, adeta bedenlerine yapışan ateşten elbiseleri tasvir eder. Bu, azabın kaçınılmazlığını ve sürekli oluşunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْحَمِيمُ","root":"ح م م","rootLatin":"h-m-m","meaning":"İnkar edenlerin başlarına dökülecek olan kaynar suyu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hamîm' kelimesinin 'çok sıcak su' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-hamîm', cehennemde inkar edenlerin başlarına dökülecek olan, derileri ve iç organları eritecek derecede kaynar suyu ifade eder. Bu, azabın içsel ve yakıcı bir unsuru olduğunu gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hamîm'i 'şiddetli sıcaklıkta olan su' olarak açıklar. Ayetteki 'yusabbu min fevki ru'ûsihimu'l-hamîm', bu kaynar suyun başlardan aşağı dökülerek tüm bedeni etkileyeceğini ve iç organlara kadar nüfuz edeceğini vurgular. Bu, azabın kapsamlı ve derinlemesine olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'hamîm'in 'dost' anlamına da geldiğini, ancak cehennem bağlamında 'şiddetli sıcak su' olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'el-hamîm', inkar edenler için bir dost değil, aksine en büyük azap kaynaklarından biri olan, yakıcı ve eritici bir sıvıyı ifade eder. Bu, kelimenin zıt anlamlı kullanımının belagatini gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Hâżâni"},{"position":2,"translit":"ḣasmâni"},{"position":3,"translit":"ḣtesamû"},{"position":4,"translit":"fî"},{"position":5,"translit":"rabbihim(s)"},{"position":6,"translit":"felleżîne"},{"position":7,"translit":"keferû"},{"position":8,"translit":"kutti'at"},{"position":9,"translit":"lehum"},{"position":10,"translit":"śiyâbun"},{"position":11,"translit":"min"},{"position":12,"translit":"nârin"},{"position":13,"translit":"yusabbu"},{"position":14,"translit":"min"},{"position":15,"translit":"fevki"},{"position":16,"translit":"ruûsihimu"},{"position":17,"translit":"lhamîm(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/19*