# Hac Sûresi, 23. Âyet (22:23)

> إِنَّ ٱللَّهَ يُدْخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ جَنَّـٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَـٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا ۖ وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ

*İnna(A)llâhe yudḣilu-lleżîne âmenû ve'amilû-ssâlihâti cennâtin tecrî min tahtihâ-l-enhâru yuhallevne fîhâ min esâvira min żehebin velu/lu-â(en)(s) velibâsuhum fîhâ harîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz Allah, iman edip salih ameller işleyenleri içlerinden ırmaklar akan cennetlere koyacak, orada altından bileziklerle, incilerle süsleneceklerdir. Oradaki giysileri ise ipektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/23

---

## Tefsir

{"topics":["cennet","iman","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, iman ve salih amelin karşılığı olarak cennet nimetlerini tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, ilahi vaadin mahiyetini, mükafatın niteliğini ve cennet hayatının özelliklerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a ve O'nun bildirdiklerine kalben tasdik edip güvenmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (أمن), kalbin tasdiki ve güven duymasıdır. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, sadece sözlü ikrarı değil, aynı zamanda kalbin mutmain olmasını ve Allah'a tam bir teslimiyetle güvenmesini ifade eder. Bu, cennete girişin temel şartıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutu'ya göre iman (îmân), Kur'an'da 'güvenmek, emniyet içinde olmak' anlamındaki 'emn' kökünden türemiştir. Allah'a iman etmek, O'nun vaatlerine güvenmek ve kendini O'na teslim etmek demektir. Ayetteki kullanımı, bu güvenin cennetle ödüllendirileceğini vurgular."}]},{"word":"وَعَمِلُوا۟","root":"ع م ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İnanılan şeyin gereğini yerine getirmek, fiiliyata dökmek, iş yapmak demektir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"'Amel' (عمل), bir işi yapmak, icra etmek demektir. Ayetteki 'amilû' ifadesi, imanın sadece bir inanç olarak kalmayıp, salih amellerle pratiğe dökülmesini ifade eder. Bu, cennetin kazanılmasında imana eşlik eden fiili çabayı gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Amel (عمل), bir fiilin kasıtlı olarak yapılmasıdır. Ayetteki 'amilû' kelimesi, iman edenlerin bilinçli ve iradeli bir şekilde 'salihât'ı, yani iyi ve doğru işleri yapmalarını ifade eder. Bu, cennet mükafatının sadece inanca değil, aynı zamanda bu inancın pratiğe yansımasına bağlı olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi, doğru, faydalı ve ıslah edici işler anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Salihât (صالحات), her türlü hayırlı ve güzel işi kapsar. Ayetteki 'es-salihât' ifadesi, iman edenlerin sadece herhangi bir işi değil, Allah katında makbul olan, topluma fayda sağlayan ve kişiyi ıslah eden işleri yapmalarını vurgular. Bu, cennetin kapılarını açan amellerin niteliğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Salih (صالح), fesadın zıddıdır; doğru, uygun ve iyi olan demektir. 'Salihât' ise bu nitelikteki fiillerdir. Ayetteki kullanımı, imanla birlikte yapılan amellerin sadece nicelik olarak değil, nitelik olarak da 'salih' olması gerektiğini, yani Allah'ın rızasına uygun ve hayırlı olması gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"جَنَّـٰتٍ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Ağaçlarla örtülü, gizli ve gözden uzak bahçeler, cennetler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cennet (جنة), ağaçları ve bitkileriyle yeri örten, gizleyen bahçedir. Ayetteki 'cennât' kelimesi, ahirette müminlere vaat edilen, gözlerden gizlenmiş, bol nimetli ve ferahlatıcı mekanları ifade eder. Çoğul kullanılması, bu bahçelerin çeşitliliğini ve çokluğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Cennet (جنة), kökü itibarıyla 'örtmek, gizlemek' anlamına gelir. Bu nedenle, ağaçları ve bitkileriyle toprağı örten bahçelere cennet denir. Ayetteki 'cennât' ifadesi, dünya gözüyle görülemeyen, ancak Allah'ın vaat ettiği, güzellikleri ve nimetleri gizli olan ahiret yurdunu tasvir eder."}]},{"word":"يُحَلَّوْنَ","root":"ح ل ى","rootLatin":"h-l-y","meaning":"Süslenmek, ziynet takınmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Haly (حلي), ziynet ve süs eşyasıdır. 'Yuhallevne' (يحلّون) ise, onlara ziynet takılması, süslenmeleri demektir. Ayetteki bu ifade, cennet ehlinin altın bilezikler ve incilerle süsleneceğini, bu durumun onların makam ve şereflerini artıracağını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Haly (حلي), kadınların ve erkeklerin süslenmek için kullandığı her türlü ziynettir. 'Yuhallevne' fiili, cennet ehlinin bu tür ziynetlerle donatılacağını, bunun da cennetin lüks ve ihtişamını yansıtan bir nimet olduğunu belirtir."}]},{"word":"حَرِيرٌ","root":"ح ر ر","rootLatin":"h-r-r","meaning":"İpek kumaş anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Harîr (حرير), ipekten yapılmış kumaştır. Ayetteki 'harîr' kelimesi, cennet ehlinin giysilerinin ipekten olacağını ifade eder. Bu, dünyada erkeklere haram kılınan ipeğin, cennette müminlere helal ve bir nimet olarak sunulacağını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Harîr (حرير), ipek demektir. Ayetteki kullanımı, cennetin lüks ve konforunu vurgular. İpek, dünyada değerli ve yumuşak bir kumaş olarak bilinir; cennetteki giysilerin bu nitelikte olması, oradaki yaşamın üstünlüğünü ve rahatlığını sembolize eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":3,"surface":"يُدْخِلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-ḫ-l","lemma":"أَدْخَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"koyar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseleri ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"وَعَمِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve yaptılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"ṣ-l-ḥ","lemma":"صَالِحَة","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"salih amelleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"جَنَّـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih (mekan) olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"cennetlere","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"تَجْرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akar","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"تَحْتِهَا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ت-ح-ت","rootLatin":"t-ḥ-t","lemma":"تَحْت","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altından","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَنْهَـٰرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ırmaklar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":13,"surface":"يُحَلَّوْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ل-ي","rootLatin":"ḥ-l-y","lemma":"حَلَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"süslenirler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":14,"surface":"فِيهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"أَسَاوِرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ر","rootLatin":"s-w-r","lemma":"سِوَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (fetha ile, gayr-ı munsarif)","gloss":"bileziklerden","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":17,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":18,"surface":"ذَهَبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-b","lemma":"ذَهَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":19,"surface":"وَلُؤْلُؤًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ؤ-ل-ؤ","rootLatin":"l-ʾ-l-ʾ","lemma":"لُؤْلُؤ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"ve inciler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":20,"surface":"وَلِبَاسُهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ب-س","rootLatin":"l-b-s","lemma":"لِبَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ve elbiseleri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":21,"surface":"فِيهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":21,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":22,"surface":"حَرِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ر-ر","rootLatin":"ḥ-r-r","lemma":"حَرِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ipektir","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnna"},{"position":2,"translit":"(A)llâhe"},{"position":3,"translit":"yudḣilu"},{"position":4,"translit":"lleżîne"},{"position":5,"translit":"âmenû"},{"position":6,"translit":"ve'amilû"},{"position":7,"translit":"ssâlihâti"},{"position":8,"translit":"cennâtin"},{"position":9,"translit":"tecrî"},{"position":10,"translit":"min"},{"position":11,"translit":"tahtihâ"},{"position":12,"translit":"l-enhâru"},{"position":13,"translit":"yuhallevne"},{"position":14,"translit":"fîhâ"},{"position":15,"translit":"min"},{"position":16,"translit":"esâvira"},{"position":17,"translit":"min"},{"position":18,"translit":"żehebin"},{"position":19,"translit":"velu/lu-â(en)(s)"},{"position":20,"translit":"velibâsuhum"},{"position":21,"translit":"fîhâ"},{"position":22,"translit":"harîr(un)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/23*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/23*