# Hac Sûresi, 26. Âyet (22:26)

> وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلْبَيْتِ أَن لَّا تُشْرِكْ بِى شَيْـًٔا وَطَهِّرْ بَيْتِىَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلْقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ

*Ve-iż bevve/nâ li-ibrâhîme mekâne-lbeyti en lâ tuşrik bî şey-en vetahhir beytiye littâ-ifîne velkâ-imîne ve-rrukke'i-ssucûd(i)*

**Meal (Diyanet):** Hani biz İbrahim'e, Kabe'nin yerini, "Bana hiçbir şeyi ortak koşma; evimi, tavaf edenler, namaz kılanlar, rüku ve secde edenler için temizle" diye belirlemiştik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/26

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","tevhid","hac","kufur-sirk","temizlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"بَوَّأْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-و-أ","rootLatin":"b-w-ʾ","lemma":"بَوَّأَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yerleştirdik"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"İbrahim'e"},{"position":4,"surface":"مَكَانَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"مَكَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yerini"},{"position":5,"surface":"ٱلْبَيْتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Ev'in"},{"position":6,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Masdar harfi olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":7,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy ve Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"sakın"},{"position":8,"surface":"تُشْرِكْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"أَشْرَكَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy edatı 'lâ'dan sonra geldiği için meczûm","gloss":"ortak koşma"},{"position":9,"surface":"بِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"bana"},{"position":9,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ben"},{"position":10,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hiçbir şeyi"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"طَهِّرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ط-ه-ر","rootLatin":"ṭ-h-r","lemma":"طَهَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"temiz tut"},{"position":12,"surface":"بَيْتِىَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"evimi"},{"position":12,"surface":"ىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":13,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":13,"surface":"لطَّآئِفِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ط-و-ف","rootLatin":"ṭ-w-f","lemma":"طَائِف","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"tavaf edenler"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"ٱلْقَآئِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَائِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"kıyamda duranlar"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"ٱلرُّكَّعِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ك-ع","rootLatin":"r-k-ʿ","lemma":"رَاكِع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"rüku edenler"},{"position":16,"surface":"ٱلسُّجُودِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَاجِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"secde edenler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. İbrahim'e Kâbe'nin yerinin gösterilmesi ve ona verilen temel emirleri içermektedir. Anahtar kavramlar, tevhid inancının temeli olan şirkten sakınma ve Kâbe'nin ibadet edenler için temiz tutulması yükümlülüğünü vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"بَوَّأْنَا","root":"ب و أ","rootLatin":"b-v-e","meaning":"Bir yeri birine tahsis etmek, yerleştirmek veya hazırlamak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'بَوَّأَ' fiilinin bir yeri birine ikametgah olarak hazırlamak, tahsis etmek veya yerleştirmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ' ifadesi, Allah'ın Hz. İbrahim'e Kâbe'nin yerini gösterdiğini ve onu oraya yerleşmesi için hazırladığını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'بَوَّأْنَا' kelimesini 'أَنْزَلْنَا' (indirdik, yerleştirdik) veya 'جَعَلْنَا لَهُ مَكَانًا' (ona bir yer kıldık) şeklinde tefsir eder. Bu, Hz. İbrahim'in Kâbe'nin bulunduğu yere Allah tarafından yönlendirildiğini ve oranın ona tahsis edildiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'تبوّأ' fiilinin bir yere yerleşmek, konaklamak anlamında kullanıldığını, 'بوّأه' fiilinin ise birini bir yere yerleştirmek, konaklatmak anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, Allah'ın Hz. İbrahim'i Kâbe'nin bulunduğu yere yerleştirmesi ve orayı ona tahsis etmesi anlamındadır."}]},{"word":"تُشْرِكْ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek veya O'nun sıfatlarında başkalarını ortak kılmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şirk' kelimesinin, bir şeyi iki veya daha fazla kişi arasında ortak kılmak anlamına geldiğini belirtir. Dinî bağlamda ise, Allah'a zatında, sıfatlarında veya fiillerinde ortak koşmak demektir. Ayetteki 'أَن لَّا تُشْرِكْ بِى شَيْـًٔا' ifadesi, tevhidin temelini oluşturan, Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmama emrini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şirk' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve Allah'ın mutlak birliğini ihlal eden en büyük günah olduğunu açıklar. Şirk, sadece putlara tapmakla sınırlı olmayıp, Allah'ın otoritesini veya sıfatlarını başkalarına atfetmeyi de kapsar. Ayetteki bu yasak, Hz. İbrahim'e verilen ilk ve en önemli emirdir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şirk'in 'ortaklık' anlamına geldiğini ve dinî terim olarak Allah'a ortak koşmak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'شَيْـًٔا' (hiçbir şeyi) kelimesi, şirkin her türlüsünü kapsayan geniş bir yasak olduğunu gösterir."}]},{"word":"طَهِّرْ","root":"ط ه ر","rootLatin":"t-h-r","meaning":"Temizlemek, arındırmak, pisliklerden ve kirlerden uzaklaştırmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'طَهِّرْ' kelimesinin hem maddî hem de manevî temizliği ifade ettiğini belirtir. Kâbe'nin temizlenmesi emri, hem putlardan ve şirk unsurlarından arındırılmasını hem de ibadet edenler için fiziksel olarak temiz tutulmasını kapsar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tahâret'in hem maddî pisliklerden arınma hem de günahlardan ve kötü ahlaktan temizlenme anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'وَطَهِّرْ بَيْتِىَ' emri, Kâbe'nin hem putlardan ve şirkten arındırılması hem de tavaf edenler, kıyamda duranlar, rüku ve secde edenler için fiziksel olarak temiz ve ibadete uygun hale getirilmesi gerektiğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tahâret' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, maddî temizliğin yanı sıra manevî arınmayı ve şirkten uzak durmayı da içerdiğini belirtir. Kâbe'nin temizlenmesi emri, tevhidin merkezi olan bu mekânın her türlü şirk ve pislikten arındırılması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"لِلطَّآئِفِينَ","root":"ط و ف","rootLatin":"t-v-f","meaning":"Kâbe'nin etrafında dönerek yapılan ibadet olan tavafı gerçekleştirenler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tavaf' kelimesinin bir şeyin etrafında dönmek, dolaşmak anlamına geldiğini belirtir. Dinî bağlamda ise, Kâbe'nin etrafında belirli bir şekilde dönerek yapılan ibadeti ifade eder. Ayetteki 'لِلطَّآئِفِينَ' ifadesi, Kâbe'yi tavaf edenler için temizliğin önemini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tavaf'ın Kâbe'nin etrafında yedi defa dönmek olduğunu açıklar. Bu ayet, tavaf edenlerin ibadetlerini rahatça ve temiz bir ortamda yapabilmeleri için Kâbe'nin temiz tutulması gerektiğini belirtir."}]},{"word":"وَٱلْقَآئِمِينَ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ayakta duranlar, namazda kıyamda bulunanlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıyâm' kelimesinin ayakta durmak anlamına geldiğini ve namazda ayakta durma rüknünü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'وَٱلْقَآئِمِينَ' ifadesi, Kâbe'de namaz kılmak için ayakta duranları kapsar ve bu ibadeti yerine getirenler için temizliğin gerekliliğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'قائم' kelimesinin 'ayakta duran' anlamına geldiğini ve burada namazda kıyamda duranları kastettiğini açıklar. Kâbe'nin bu ibadeti yerine getirenler için de temiz tutulması emredilmiştir."}]},{"word":"وَٱلرُّكَّعِ","root":"ر ك ع","rootLatin":"r-k-a","meaning":"Rüku edenler, namazda rüku rüknünü yerine getirenler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rüku' kelimesinin eğilmek anlamına geldiğini ve namazda belirli bir şekilde eğilme rüknünü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'وَٱلرُّكَّعِ' ifadesi, Kâbe'de namaz kılarken rüku edenleri kapsar ve bu ibadeti yerine getirenler için temizliğin önemini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rüku'nun namazın rükünlerinden biri olduğunu ve eğilmek suretiyle Allah'a tazim göstermek anlamına geldiğini açıklar. Kâbe'nin, rüku edenler için de temiz ve uygun bir ibadet mekânı olması gerektiği bu ayetle belirtilmiştir."}]},{"word":"ٱلسُّجُودِ","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Secde edenler, namazda secde rüknünü yerine getirenler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'secde' kelimesinin alnı yere koyarak yapılan en üst düzeyde tevazu ve teslimiyet göstergesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'ٱلسُّجُودِ' ifadesi, Kâbe'de namaz kılarken secde edenleri kapsar ve bu ibadeti yerine getirenler için temizliğin hayati önemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'secde'nin Kur'an'da Allah'a mutlak teslimiyetin ve kulluğun en belirgin sembolü olduğunu ifade eder. Kâbe'nin secde edenler için temiz tutulması emri, bu kutsal eylemin en uygun ve arınmış ortamda gerçekleştirilmesi gerektiğini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/26*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *22/26*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/26*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/26*
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** · *22/26*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/26*
- **Hac Sûresi** · *22/26*
- **Hac Sûresi** · *22/26*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/26*
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/26*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/26*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/26*