# Hac Sûresi, 28. Âyet (22:28)

> لِّيَشْهَدُوا۟ مَنَـٰفِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ فِىٓ أَيَّامٍ مَّعْلُومَـٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلْأَنْعَـٰمِ ۖ فَكُلُوا۟ مِنْهَا وَأَطْعِمُوا۟ ٱلْبَآئِسَ ٱلْفَقِيرَ

*Liyeşhedû menâfi'a lehum veyeżkurû-sma(A)llâhi fî eyyâmin ma'lûmâtin ‘alâ mâ razekahum min behîmeti-l-en'âm(i)(s) fekulû minhâ veat'imû-lbâ-ise-lfakîr(a)*

**Meal (Diyanet):** Gelsinler ki, kendilerine ait birtakım menfaatlere şahit olsunlar ve Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği (kurbanlık) hayvanlar üzerine belli günlerde (onları kurban ederken) Allah'ın adını ansınlar. Artık onlardan siz de yiyin, yoksula fakire de yedirin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/28

---

## Tefsir

{"topics":["hac","kurban","zikir","zekat-infak","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّيَشْهَدُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":1,"surface":"يَشْهَدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile nasb eden 'lâm-ı ta'lîl'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"şahit olsunlar"},{"position":2,"surface":"مَنَـٰفِعَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'","lemma":"مَنْفَعَة","form":"Mefâ'il","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiil-i muzâri 'yeşhedû'nun mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"menfaatler"},{"position":3,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":4,"surface":"وَيَذْكُرُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"يَذْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile 'yeşhedû' fiiline atfedildiği için mansûb","gloss":"zikretsinler"},{"position":5,"surface":"ٱسْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiil-i muzâri 'yezkurû'nun mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"adını"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":7,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"أَيَّامٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"günlerde"},{"position":9,"surface":"مَّعْلُومَـٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"مَعْلُوم","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"belli"},{"position":10,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":11,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":12,"surface":"رَزَقَهُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdı"},{"position":12,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fiil-i mâzî 'razeka'nın mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":13,"surface":"مِّنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":14,"surface":"بَهِيمَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ه-م","rootLatin":"b-h-m","lemma":"بَهِيمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayvanı"},{"position":15,"surface":"ٱلْأَنْعَـٰمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"أَنْعَام","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"davarların"},{"position":16,"surface":"فَكُلُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":16,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-ك-ل","rootLatin":"'-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin"},{"position":17,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":17,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":18,"surface":"وَأَطْعِمُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"أَطْعِمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ط-ع-م","rootLatin":"t-'-m","lemma":"أَطْعَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"doyurun"},{"position":19,"surface":"ٱلْبَآئِسَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ء-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"بَائِس","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Fiil-i emir 'at'imû'nun mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"çaresizi"},{"position":20,"surface":"ٱلْفَقِيرَ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ف-ق-ر","rootLatin":"f-q-r","lemma":"فَقِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"yoksulu"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi 28. ayet, hac ibadetinin temel unsurlarından olan kurban kesimi ve bunun sosyal boyutunu ele almaktadır. Ayet, kurbanın hem dünyevi faydalarına hem de Allah'ın adını anma ve yoksulları doyurma gibi uhrevi ve toplumsal amaçlarına vurgu yapmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَنَافِعَ","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-a","meaning":"İnsanların elde edeceği faydalar, yararlar ve menfaatler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nef' kelimesi, bir şeyden elde edilen fayda ve yarar anlamına gelir. Ayette geçen 'menâfi' kelimesi, kurban ibadetinin hem dünyevi (ticaret, etinden faydalanma) hem de uhrevi (sevap, Allah'ın rızası) boyutlarını kapsayan geniş bir fayda yelpazesini ifade eder. Hac ibadetinin ve kurbanın insanlara sağladığı maddi ve manevi tüm yararları belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Menâfi' kelimesi, hac ibadetinin getirdiği faydaları, özellikle de ticaret ve alışveriş gibi dünyevi menfaatleri ifade eder. Ayetteki 'li-yeşhedû menâfi'a lehum' ifadesi, hacıların bu ibadet sayesinde elde edecekleri ticari kazançları ve diğer dünyevi yararları görmeleri ve yaşamaları anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'menfaat' kavramı, genellikle Allah'ın insanlara bahşettiği nimetler ve bu nimetlerden elde edilen yararlar bağlamında kullanılır. Hac suresindeki bu kullanım, kurban ibadetinin sadece dini bir vecibe olmanın ötesinde, toplumsal ve ekonomik bir fayda sağladığını, insanların bir araya gelerek ticari ve sosyal ilişkiler kurmasına vesile olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَذْكُرُوا۟","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Allah'ın adını anmak, hatırlamak ve O'na şükretmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr, hem kalple hatırlama hem de dille anma anlamına gelir. Ayetteki 'yezkerû isme'l-lâhi' ifadesi, kurban kesimi esnasında Allah'ın adını anmanın, O'nun birliğini ve yüceliğini ikrar etmenin önemini vurgular. Bu, ibadetin sadece bir eylemden ibaret olmadığını, aynı zamanda bilinçli bir teslimiyet ve şükran ifadesi olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zikr, unutmanın zıddıdır ve hem hafızada tutmayı hem de dille ifade etmeyi kapsar. Kurban kesimi gibi önemli bir ibadette Allah'ın adını anmak, bu eylemin sadece bir hayvan kesimi olmadığını, aksine Allah'a adanmış bir ibadet olduğunu ve O'nun rızası için yapıldığını hatırlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'zikr' kavramı, geniş bir anlam yelpazesine sahiptir; Allah'ı anmak, O'nun ayetlerini okumak, öğüt almak ve şükretmek gibi anlamları içerir. Hac suresindeki bu kullanım, kurban ibadetinin Allah'ı anma ve O'na şükran sunma vesilesi olduğunu, bu eylemin Allah ile kul arasındaki bağı güçlendirdiğini ifade eder."}]},{"word":"رَزَقَهُم","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah'ın insanlara bahşettiği rızık, geçim kaynağı ve nimetler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızk, Allah'ın kullarına verdiği her türlü nimet ve geçim kaynağıdır. Ayetteki 'mâ razakahum' ifadesi, kurban edilecek hayvanların da Allah tarafından insanlara bahşedilmiş bir rızık olduğunu vurgular. Bu, kurbanın bir şükran ifadesi olarak, Allah'ın verdiği nimetlerden bir kısmını yine O'nun yolunda harcamak anlamına geldiğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rızk, Allah'ın canlılara verdiği yiyecek, içecek ve diğer ihtiyaçlardır. Ayetteki bağlamda, kurbanlık hayvanlar Allah'ın insanlara verdiği bir rızıktır ve bu rızkın bir kısmını Allah yolunda harcamak, O'nun nimetlerine şükretmenin bir yoludur. Bu, aynı zamanda rızkın kaynağının Allah olduğunu hatırlatır."}]},{"word":"بَهِيمَةِ","root":"ب-ه-م","rootLatin":"b-h-m","meaning":"Dört ayaklı evcil hayvanlar, özellikle kurbanlık olarak kesilen büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Behîme kelimesi, genellikle dört ayaklı hayvanlar için kullanılır. Ayetteki 'behîmeti'l-en'âm' ifadesi, kurban edilecek hayvanların türünü açıkça belirtir; bunlar deve, sığır, koyun ve keçi gibi evcil hayvanlardır. Bu, kurban ibadetinin hangi hayvanlarla yerine getirileceğini netleştirir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Behîme, konuşma yeteneği olmayan, ses çıkaran hayvanlardır. Kur'an'da bu kelime, genellikle evcil hayvanlar için kullanılır. Ayetteki kullanımı, kurban edilecek hayvanların belirli bir kategoriye ait olduğunu ve bu hayvanların Allah tarafından insanlara rızık olarak verildiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْبَآئِسَ","root":"ب-أ-س","rootLatin":"b-'-s","meaning":"Zor durumda olan, sıkıntı çeken, çaresiz ve muhtaç kimse.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Be's kelimesi, şiddet ve zorluk anlamına gelir. 'Bâis' ise bu zorluk ve sıkıntı içinde olan kişiyi ifade eder. Ayetteki 'el-bâise' kelimesi, kurban etinden pay verilmesi gereken, maddi sıkıntı içinde olan, çaresiz ve yardıma muhtaç kimseleri belirtir. Bu, kurban ibadetinin sosyal yardımlaşma ve dayanışma boyutunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Bâis, fakir ve muhtaç olan, sıkıntı çeken kişidir. Ayetteki 'el-bâise' kelimesi, kurban etinin dağıtımında öncelik verilmesi gereken kesimi işaret eder. Bu, İslam'ın sosyal adalete verdiği önemi ve zenginlerin mallarında fakirlerin hakkı olduğu ilkesini yansıtır."}]},{"word":"ٱلْفَقِيرَ","root":"ف-ق-ر","rootLatin":"f-q-r","meaning":"Maddi imkanları kısıtlı olan, yoksul ve ihtiyaç sahibi kimse.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fakr, ihtiyaç ve yoksulluk anlamına gelir. 'Fakîr' ise ihtiyaç sahibi, malı az olan kişidir. Ayetteki 'el-fakîr' kelimesi, kurban etinden faydalanması gereken, maddi durumu yetersiz olan kimseleri ifade eder. Bu, kurban ibadetinin sadece dini bir vecibe olmanın ötesinde, toplumsal refahı artırma ve yoksulluğu giderme amacına hizmet ettiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fakîr, malı olmayan veya malı ihtiyacını karşılamayan kişidir. Ayetteki 'el-fakîr' kelimesi, kurban etinin dağıtımında gözetilmesi gereken, maddi olarak zayıf ve yardıma muhtaç kesimi belirtir. Bu, İslam'ın toplumsal dayanışma ve yardımlaşma prensiplerini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/28*
- **Hac Sûresi** · *22/28*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/28*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/28*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/28*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/28*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/28*