# Hac Sûresi, 34. Âyet (22:34)

> وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا لِّيَذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلْأَنْعَـٰمِ ۗ فَإِلَـٰهُكُمْ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ فَلَهُۥٓ أَسْلِمُوا۟ ۗ وَبَشِّرِ ٱلْمُخْبِتِينَ

*Velikulli ummetin ce'alnâ menseken liyeżkurû-sma(A)llâhi ‘alâ mâ razekahum min behîmeti-l-en'âm(i)(k) fe-ilâhukum ilâhun vâhidun felehu eslimû(k) vebeşşiri-lmuḣbitîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Her ümmet için, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine ismini ansınlar diye kurban kesmeyi meşru kıldık. İşte sizin ilahınız bir tek ilahtır. Şu halde yalnız O'na teslim olun. Alçak gönüllüleri müjdele!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/34

---

## Tefsir

{"topics":["kurban","tevhid","zikir","rizik","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلِكُلِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"لِكُلِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":1,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"أُمَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"a-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ümmet","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"مَنسَكًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân/Masdar Mîmî","root":"ن-س-ك","rootLatin":"n-s-k","lemma":"مَنسَك","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kurban kesme yeri/şekli","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"لِّيَذْكُرُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"يَذْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb olan 'li' harf-i cerinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"zikretsinler","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"ٱسْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"adını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"رَزَقَهُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"rızıklandırdı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"مِّنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"بَهِيمَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ه-م","rootLatin":"b-h-m","lemma":"بَهِيمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayvan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"ٱلْأَنْعَـٰمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"أَنْعَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"evcil hayvanlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"فَإِلَـٰهُكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"إِلَـٰهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَاه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ilahınız","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":15,"surface":"إِلَـٰهٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَاه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ilah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":16,"surface":"وَٰحِدٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-h-d","lemma":"وَاحِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"tek","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":17,"surface":"فَلَهُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":17,"surface":"لَهُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ona"},{"position":17,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"أَسْلِمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"أَسْلَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"teslim olun","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":19,"surface":"وَبَشِّرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":19,"surface":"بَشِّرِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ب-ش-ر","rootLatin":"b-sh-r","lemma":"بَشَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"müjdele","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":20,"surface":"ٱلْمُخْبِتِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ب-ت","rootLatin":"kh-b-t","lemma":"مُخْبِت","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a gönül vermiş olanları","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi 34. ayet, her ümmet için kurban kesme pratiğini Allah'ın adını anarak rızık olarak verilen hayvanlar üzerinden meşru kılmakta, tevhid inancına vurgu yapmakta ve Allah'a teslim olan, gönül ehli kimseleri müjdelemektedir. Ayet, ibadet, tevhid ve teslimiyet gibi temel İslami kavramları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَنسَكًا","root":"ن س ك","rootLatin":"n-s-k","meaning":"Ayette, belirli bir ibadet şekli, özellikle kurban kesme ritüeli ve bu ritüelin yapıldığı yer veya zaman anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nüsuk' kelimesinin ibadet ve taat anlamına geldiğini belirtir. 'Menâsik' ise ibadet yerleri veya ibadetlerin kendisi için kullanılır. Ayetteki 'menseken' kelimesi, her ümmet için belirlenmiş, Allah'a yaklaşma vesilesi olan kurban ibadetini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'menseken' kelimesini 'şerîaten' (şeriat, dinî hüküm) veya 'dînen' (din) olarak açıklar. Bu bağlamda, her ümmet için Allah'a ibadet etme ve yaklaşma yolu olarak belirlenmiş kurban kesme pratiğini kasteder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nüsuk' kavramının Kur'an'da genellikle belirli ritüelleri, özellikle de hac ve kurban ibadetlerini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'menseken' ise, Allah'a adanmışlık ve O'na yaklaşma amacıyla yapılan kurban ibadetinin evrensel bir pratiği olduğunu vurgular."}]},{"word":"رَزَقَهُم","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah'ın kullarına ihsan ettiği, geçimlerini sağlayan her türlü nimet ve imkan anlamına gelir; ayette özellikle kurbanlık hayvanlar için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rızk' kelimesinin Allah tarafından verilen her türlü faydalı şeyi kapsadığını belirtir. Ayette 'mâ razakahum' ifadesi, Allah'ın lütfuyla kendilerine bahşedilen kurbanlık hayvanları ifade eder, bu da şükran ve ibadet vesilesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rızk'ın hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsadığını, Allah'ın canlılara verdiği her türlü geçim kaynağı olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, kurban edilecek hayvanların da Allah'ın bir lütfu ve rızkı olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rızk' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, maddi ve manevi tüm ihsanları içerdiğini belirtir. Bu ayette ise, kurban ibadetinin temelini oluşturan, Allah tarafından bahşedilen hayvanların bir rızık olarak sunulmasını ifade eder."}]},{"word":"أَسْلِمُوا۟","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Allah'ın birliğine inanarak O'na tam bir teslimiyetle boyun eğmek, itaat etmek ve O'nun hükümlerine tabi olmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'İslam' kelimesinin 'selam' kökünden geldiğini ve barış, esenlik, teslimiyet anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Eslimû' emri, Allah'ın birliğine inanıp O'na tam bir itaatle teslim olmaya, O'nun iradesine boyun eğmeye çağrıdır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'İslam'ın, Allah'ın emirlerine kayıtsız şartsız teslim olmak ve O'nun hükümlerine boyun eğmek olduğunu ifade eder. Ayetteki 'felehû eslimû' ifadesi, tek olan Allah'a yönelerek O'nun dinine girmeyi ve O'na tam bir teslimiyetle bağlanmayı emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'İslam' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve Allah'a tam bir teslimiyet ve itaat anlamını vurgular. 'Eslimû' emri, tevhid inancının doğal bir sonucu olarak, insanın tüm varlığıyla Allah'ın iradesine boyun eğmesini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمُخْبِتِينَ","root":"خ ب ت","rootLatin":"h-b-t","meaning":"Allah'a karşı alçakgönüllü, tevazu sahibi, gönlü O'na yönelmiş, sakin ve itaatkar kimseler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ihbat' kelimesinin 'hâbit' (alçak, düz yer) kökünden geldiğini ve alçakgönüllülük, tevazu ve Allah'a boyun eğme anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Muhbitîn', kalbi Allah'a yönelmiş, O'nun karşısında tevazu gösteren ve sakinleşen kimselerdir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ihbat'ın, kalbin Allah'a karşı huşu içinde olması, tevazu göstermesi ve O'nun emirlerine boyun eğmesi olduğunu açıklar. 'Muhbitîn', Allah'a gönülden bağlı, O'nun karşısında kibirden arınmış ve teslim olmuş kimselerdir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'muhbitîn' kelimesinin, Allah'a karşı tevazu gösteren, O'nun emirlerine itaat eden ve kalpleri O'na yönelmiş olan kimseleri ifade ettiğini belirtir. Bu kişiler, Allah'ın müjdesine layık olanlardır."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velikulli"},{"position":2,"translit":"ummetin"},{"position":3,"translit":"ce'alnâ"},{"position":4,"translit":"menseken"},{"position":5,"translit":"liyeżkurû"},{"position":6,"translit":"sma(A)"},{"position":7,"translit":"llâhi"},{"position":8,"translit":"‘alâ"},{"position":9,"translit":"mâ"},{"position":10,"translit":"razekahum"},{"position":11,"translit":"min"},{"position":12,"translit":"behîmeti"},{"position":13,"translit":"l-en'âm(i)(k)"},{"position":14,"translit":"fe-ilâhukum"},{"position":15,"translit":"ilâhun"},{"position":16,"translit":"vâhidun"},{"position":17,"translit":"felehu"},{"position":18,"translit":"eslimû(k)"},{"position":19,"translit":"vebeşşiri"},{"position":20,"translit":"lmuḣbitîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/34*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/34*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/34*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/34*
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/34*
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/34*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/34*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/34*