# Hac Sûresi, 36. Âyet (22:36)

> وَٱلْبُدْنَ جَعَلْنَـٰهَا لَكُم مِّن شَعَـٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ ۖ فَٱذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ عَلَيْهَا صَوَآفَّ ۖ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا۟ مِنْهَا وَأَطْعِمُوا۟ ٱلْقَانِعَ وَٱلْمُعْتَرَّ ۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرْنَـٰهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

*Velbudne ce'alnâhâ lekum min şe'â-iri(A)llâhi lekum fîhâ ḣayr(un)(s) feżkurû-sma(A)llâhi ‘aleyhâ savâf(fe)(s) fe-iżâ vecebet cunûbuhâ fekulû minhâ veat'imû-lkâni'a velmu'ter(ra)(c) keżâlike seḣḣarnâhâ lekum le'allekum teşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kurbanlık büyük baş hayvanları da sizin için Allah'ın dininin nişanelerinden kıldık. Sizin için onlarda hayır vardır. Onlar saf saf sıralanmış dururken (kurban edeceğinizde) üzerlerine Allah'ın adını anın. Yanları üzerlerine düşüp canları çıkınca onlardan siz de yiyin, istemeyen fakire de istemek zorunda kalan fakire de yedirin. Şükredesiniz diye onları böylece sizin hizmetinize verdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/36

---

## Tefsir

{"topics":["kurban","hac","zikir","sukur","rizik"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi 36. ayet, kurbanlık hayvanların (budn) Allah'ın nişanelerinden olduğunu, onlarda hayır bulunduğunu ve kesim esnasında Allah adının anılması gerektiğini vurgular. Ayet, kurban etinden yeme ve muhtaçlara dağıtma emriyle birlikte, bu hayvanların insanlığın hizmetine sunulmasının şükür vesilesi olduğunu belirtir. Dilbilimsel olarak 'budn', 'şaâir', 'savâff', 'kâni'' ve 'mu'terr' gibi kavramlar ayetin temel mesajını oluşturan anahtar kelimelerdir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْبُدْنَ","root":"بدن","rootLatin":"b-d-n","meaning":"Kurban edilmek üzere ayrılmış büyükbaş hayvanlar, özellikle deve ve sığır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'beden' kelimesinin asıl anlamının 'vücut' olduğunu, 'budn' kelimesinin ise hacda kurban edilen deve ve sığır gibi büyükbaş hayvanlar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda bu kelime, Allah'a yakınlaşmak amacıyla kesilen ve belirli şartları taşıyan kurbanlık hayvanları ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'budn' kelimesinin 'bedene' fiilinden türediğini ve hacda kurban edilen develer için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, bu hayvanların Allah'ın nişanelerinden sayılması, onların dini bir ritüelin parçası olduğunu gösterir."}]},{"word":"شَعَـٰٓئِرِ","root":"شعر","rootLatin":"ş-'-r","meaning":"Allah'ın dinine ait alametler, nişaneler, ibadetler ve kutsal mekanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şaîre' kelimesinin 'işaret' ve 'alamet' anlamına geldiğini, 'şeâirullah'ın ise Allah'ın dininin alametleri, ibadet yerleri ve hac menasiki olduğunu belirtir. Ayette kurbanlık hayvanların 'şaâirullah'tan sayılması, onların Allah'a kulluğun bir göstergesi ve dini bir sembol olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şaîre' kavramının Kur'an'da genellikle hac ibadetiyle ilişkili kutsal mekanlar ve ritüeller için kullanıldığını ifade eder. Bu ayette kurbanlık hayvanların 'şaâir' olarak nitelendirilmesi, onların hac ibadetinin ayrılmaz bir parçası ve Allah'a adanmışlığın somut bir ifadesi olduğunu gösterir."}]},{"word":"صَوَآفَّ","root":"صفف","rootLatin":"s-f-f","meaning":"Ayakta, sıralanmış veya üç ayağı bağlı bir şekilde duran hayvanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'savâff' kelimesinin 'sâffe'nin çoğulu olduğunu ve kurban edilecek hayvanların kesim anında ayakta, sıralanmış bir şekilde durmasını ifade ettiğini belirtir. Bu durum, kesim işleminin belirli bir düzen ve saygı içinde yapılmasını vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'savâff' kelimesinin kurbanlık develerin kesilirken üç ayağının bağlı, bir ayağının serbest bırakılarak ayakta tutulması durumunu ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bu kullanım, kesim ritüelinin özel bir uygulamasını ve bu uygulamanın önemini belirtir."}]},{"word":"ٱلْقَانِعَ","root":"قنع","rootLatin":"k-n-'-","meaning":"İstemeden, halinden razı olan, kanaatkar fakir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kâni'' kelimesinin 'kanaat eden', 'istemeyen' anlamına geldiğini ve genellikle fakir olup dilenmeyen kimseler için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, kurban etinden verilmesi gereken, ancak bunu açıkça talep etmeyen, iffetli fakirleri ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kâni'' kelimesinin 'istemeden razı olan', 'haline şükreden' anlamlarına geldiğini ve bu kişilerin genellikle evlerinde oturan, dilenmeyen fakirler olduğunu ifade eder. Ayet, bu tür muhtaçların da kurban etinden faydalandırılması gerektiğini emreder."}]},{"word":"وَٱلْمُعْتَرَّ","root":"عتر","rootLatin":"'-t-r","meaning":"İsteyen, dilenen, kapıya gelip yardım talep eden fakir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mu'terr' kelimesinin 'i'ter' fiilinden türediğini ve 'birinin yanına gelip bir şey isteyen' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, kurban etinden açıkça talep eden, kapıya gelen fakirleri ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mu'terr' kelimesinin 'i'terrake' fiilinden geldiğini ve 'sana uğrayan, senden bir şey isteyen' anlamına geldiğini açıklar. Ayet, hem istemeyen (kâni') hem de isteyen (mu'terr) fakirlere kurban etinden verilmesi gerektiğini vurgulayarak sosyal dayanışmanın önemini belirtir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلْبُدْنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-د-ن","rootLatin":"b-d-n","lemma":"بُدْن","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kurbanlık develer"},{"position":2,"surface":"جَعَلْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık"},{"position":2,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":5,"surface":"شَعَـٰٓئِرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ع-ر","rootLatin":"sh-'-r","lemma":"شَعَائِر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nişanelerinden"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":7,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlarda"},{"position":9,"surface":"خَيْرٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"hayır"},{"position":10,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":10,"surface":"ٱذْكُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"anın"},{"position":11,"surface":"ٱسْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"adını"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":13,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"صَوَآفَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ف-ف","rootLatin":"s-f-f","lemma":"صَافّ","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bağlı halde"},{"position":15,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":15,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":16,"surface":"وَجَبَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ج-ب","rootLatin":"w-j-b","lemma":"وَجَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"düştü"},{"position":17,"surface":"جُنُوبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ب","rootLatin":"j-n-b","lemma":"جَنْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yanları"},{"position":17,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":18,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":18,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin"},{"position":19,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":19,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"أَطْعِمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ط-ع-م","rootLatin":"t-'-m","lemma":"أَطْعَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yedirin"},{"position":21,"surface":"ٱلْقَانِعَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ن-ع","rootLatin":"q-n-'-","lemma":"قَانِع","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"isteyeni"},{"position":22,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"ٱلْمُعْتَرَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-ر-ر","rootLatin":"'-r-r","lemma":"مُعْتَرّ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"istemeyeni"},{"position":23,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gibi"},{"position":23,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"böylece"},{"position":24,"surface":"سَخَّرْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-kh-r","lemma":"سَخَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boyun eğdirdik"},{"position":24,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":25,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":25,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":26,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"umulur ki"},{"position":26,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":27,"surface":"تَشْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"şükredersiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/36*
- **Hac Sûresi** · *22/36*