# Hac Sûresi, 44. Âyet (22:44)

> وَأَصْحَـٰبُ مَدْيَنَ ۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰ فَأَمْلَيْتُ لِلْكَـٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

*Veas-hâbu medyen(e)(s) vekużżibe mûsâ feemleytu lilkâfirîne śümme eḣażtuhum(s) fekeyfe kâne nekîr(i)*

**Meal (Diyanet):** (43-44) İbrahim'in kavmi ile Lut'un kavmi ve Medyen halkı da (yalanlamışlardı). Musa da yalanlandı ve nihayet o inkarcılara mühlet verdim, sonra da onları yakalayıverdim. Beni inkar etmek nasılmış, (gördüler).

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/44

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, geçmiş ümmetlerin peygamberleri yalanlaması ve Allah'ın onlara mühlet verip sonra cezalandırması temasını işler. Dilbilimsel olarak, 'yalanlama', 'mühlet verme' ve 'cezalandırma' fiilleri üzerinden ilahi adalet ve uyarı mesajı vurgulanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَدْيَنَ","root":"م د ي ن","rootLatin":"m-d-y-n","meaning":"Hz. Şuayb'ın gönderildiği, ticaretle uğraşan bir kavmin ve yaşadıkları bölgenin adıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, Medyen'i özel bir isim olarak zikreder ve Kur'an'da Hz. Şuayb'ın kavmi olarak geçtiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, geçmişte peygamberlerini yalanlayan kavimler zincirinin bir halkası olarak yer alır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, Medyen'in hem bir şehir hem de o şehirde yaşayan kavmin adı olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, 'ashâbu Medyen' ifadesi, Medyen halkının da diğer kavimler gibi peygamberlerini yalanladığını ve bu yüzden helak edildiğini vurgular."}]},{"word":"كُذِّبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalanlandı, yalancı sayıldı anlamına gelir ve peygamberlerin tebliğlerinin inkâr edilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kezzebe' fiilinin 'tekzîb' masdarından türediğini ve birini yalancı çıkarmak, yalanlamak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'kuzzibe Musa' ifadesi, Hz. Musa'nın da kavmi tarafından yalanlandığını, tebliğinin inkâr edildiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezeb' kökünün asıl anlamının gerçeğe aykırı söz söylemek olduğunu, 'tekzîb'in ise birini yalanlamak veya bir sözü yalan saymak olduğunu açıklar. Ayetteki pasif form, Hz. Musa'nın tebliğinin muhatapları tarafından reddedildiğini ve bu durumun ilahi bir uyarı olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kezeb' kökünün Kur'an'daki kullanımının genellikle peygamberlerin getirdiği hakikatleri inkâr etme ve reddetme bağlamında olduğunu belirtir. Ayetteki 'kuzzibe Musa' ifadesi, bu inkârın sadece önceki ümmetlerle sınırlı kalmayıp, Hz. Musa'nın da aynı muameleye maruz kaldığını gösterir."}]},{"word":"فَأَمْلَيْتُ","root":"م ل و","rootLatin":"m-l-w","meaning":"Mühlet verdim, süre tanıdım anlamına gelir ve Allah'ın inkârcılara hemen ceza vermeyip onlara düşünme ve tövbe etme fırsatı tanımasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'emleytü' fiilinin 'imlâ''dan geldiğini ve birine mühlet vermek, onu serbest bırakmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kafirlere hemen ceza vermeyip, onlara bir süre tanıdığını, bu sürenin bir imtihan olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'imlâ''nın birine uzun bir süre tanımak, onu kendi haline bırakmak olduğunu açıklar. Ayetteki 'feemleytü li'l-kâfirîn' ifadesi, Allah'ın inkârcılara hemen azap etmeyip, onlara bir fırsat verdiğini, ancak bu fırsatın sonsuz olmadığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da Allah'ın 'mühlet verme' (imlâ') kavramının, ilahi sabır ve adalet anlayışının bir parçası olduğunu belirtir. Bu, inkârcılara tövbe etme şansı tanınması, ancak bu şansın kötüye kullanılması durumunda kaçınılmaz bir cezanın geleceği uyarısını içerir. Ayetteki 'feemleytü' bu ilahi prensibi yansıtır."}]},{"word":"أَخَذْتُهُمْ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"a-h-z","meaning":"Onları yakaladım, cezalandırdım anlamına gelir ve Allah'ın mühletin ardından inkârcıları azabıyla kuşatmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ahz' fiilinin genel olarak 'tutmak, almak' anlamına geldiğini, ancak Kur'an'da ilahi azap bağlamında kullanıldığında 'cezalandırmak, helak etmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'sümme ahaztuhum' ifadesi, mühletin ardından gelen kaçınılmaz ilahi cezayı vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ahz'ın bir şeyi ele geçirmek olduğunu, ancak Allah'a nispet edildiğinde genellikle azap ve helak etme anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'sümme ahaztuhum' ifadesi, Allah'ın kafirlere verdiği mühletin sona ermesiyle birlikte, onları azabıyla kuşattığını ve helak ettiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ahz' fiilinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, ancak 'Allah'ın alması' ifadesinin genellikle şiddetli bir cezalandırma ve helak etme anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki bu kullanım, ilahi adaletin tecellisini ve inkârcıların akıbetini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"نَكِيرِ","root":"ن ك ر","rootLatin":"n-k-r","meaning":"İnkârım, reddedişim, azabım anlamına gelir ve Allah'ın inkârcılara karşı gösterdiği şiddetli tepkiyi ve cezayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nekîr' kelimesinin 'inkâr' masdarından türediğini ve burada 'inkâr etme' fiilinin sonucu olan azabı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'fekeife kâne nekîr' ifadesi, Allah'ın inkârcılara karşı gösterdiği şiddetli tepkinin ve azabın ne kadar dehşetli olduğunu sorgulayıcı bir üslupla vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nekîr'in 'inkâr'dan geldiğini ve bir şeyi tanımamak, yadırgamak anlamına geldiğini, ancak Allah'a nispet edildiğinde 'cezalandırma' ve 'azap' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'nekîr' kelimesi, Allah'ın inkârcılara karşı olan reddedişinin ve bunun sonucunda gelen azabının şiddetini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nekîr' kelimesinin 'inkâr' ve 'değiştirme' anlamlarını taşıdığını, Kur'an'da ise genellikle Allah'ın inkârcılara karşı olan şiddetli azabını ve cezalandırmasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'fekeife kâne nekîr' ifadesi, bu azabın büyüklüğünü ve dehşetini düşündürmeyi amaçlar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","kissa-gecmis-kavimler","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"أَصْحَـٰبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","lemma":"أَصْحَاب","form":"Ef'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"sahipleri, halkı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"مَدْيَنَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"م-د-ن","rootLatin":"m-d-n","lemma":"مَدْيَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Medyen","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":3,"surface":"كُذِّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanlandı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"مُوسَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"م-و-س","rootLatin":"m-w-s","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû, takdirî damme ile","gloss":"Musa","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâib-i fâil"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"أَمْلَيْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ل-و","rootLatin":"m-l-w","lemma":"أَمْلَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"mühlet verdim","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"الْكَـٰفِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kafirlere","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"sonra","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"أَخَذْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yakaladım","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"peki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"nasıl","binaDurumu":"Mebnî (ism-i istifhâm)","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":10,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"نَكِيرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ك-ر","rootLatin":"n-k-r","lemma":"نَكِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû, takdirî damme ile","gloss":"inkarım","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi","izafet":"Muzâf"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veas-hâbu"},{"position":2,"translit":"medyen(e)(s)"},{"position":3,"translit":"vekużżibe"},{"position":4,"translit":"mûsâ"},{"position":5,"translit":"feemleytu"},{"position":6,"translit":"lilkâfirîne"},{"position":7,"translit":"śümme"},{"position":8,"translit":"eḣażtuhum(s)"},{"position":9,"translit":"fekeyfe"},{"position":10,"translit":"kâne"},{"position":11,"translit":"nekîr(i)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/43-44*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/43-44*