# Hac Sûresi, 46. Âyet (22:46)

> أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَآ أَوْ ءَاذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا ۖ فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَـٰرُ وَلَـٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ

*Efelem yesîrû fî-l-ardi fetekûne lehum kulûbun ya'kilûne bihâ ev âżânun yesme'ûne bihâ(s) fe-innehâ lâ ta'mâ-l-ebsâru velâkin ta'mâ-lkulûbu-lletî fî-ssudûr(i)*

**Meal (Diyanet):** Yeryüzünde gezip dolaşmadılar mı ki, düşünecek kalpleri, işitecek kulakları olsun? (Dolaştılar, ama ibret almadılar). Çünkü gerçekte gözler değil, göğüslerdeki kalpler (kalp gözleri) kör olur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/46

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın hakikati idrak etme yeteneğini, fiziksel duyuların ötesinde kalbin rolüyle ilişkilendirir. Seyahat etmenin ve gözlemlemenin, kalbin akletme ve kulakların işitme fonksiyonlarını harekete geçirmesi gerektiği vurgulanırken, asıl körlüğün maddi gözlerde değil, manevi idrak merkezi olan kalplerde meydana geldiği belirtilir.","keyConcepts":[{"word":"يَسِيرُوا۟","root":"س ي ر","rootLatin":"s-y-r","meaning":"Yeryüzünde hareket etmek, dolaşmak, seyahat etmek anlamındadır ve burada ibret almak amacıyla yapılan yolculuğu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Seyr (سير), bir yerde hareket etmek, yürümek demektir. Ayetteki 'yeryüzünde dolaşmak' ifadesi, sadece fiziksel bir hareketi değil, aynı zamanda geçmiş kavimlerin akıbetlerini ve Allah'ın kudret delillerini tefekkür etmek amacıyla yapılan bir yolculuğu işaret eder. Bu, kalbin ibret alması için bir vesiledir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'yeryüzünde dolaşmak' (يسيروا في الأرض) mecazi bir anlam taşır. İnsanların geçmiş ümmetlerin başına gelenleri görmeleri, onların akıbetlerinden ders çıkarmaları ve böylece kalplerinin idrak etme yeteneğini geliştirmeleri kastedilir. Bu, sadece gözle görmek değil, aynı zamanda akılla idrak etmektir."}]},{"word":"قُلُوبٌ","root":"ق ل ب","rootLatin":"k-l-b","meaning":"Kalpler, burada sadece biyolojik bir organ değil, aynı zamanda idrak, akıl, anlayış ve manevi algının merkezi olarak kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kalp (قلب), bir şeyin özü ve merkezi anlamına gelir. İnsan için ise hem bedenin kan pompalayan organı hem de idrak, akıl, anlayış ve iradenin merkezi olan manevi latifedir. Ayetteki 'akledecek kalpler' ifadesi, kalbin düşünme, anlama ve hakikati kavrama fonksiyonuna vurgu yapar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kalb' (قلب) kelimesi, genellikle insanın entelektüel ve ruhsal merkezini ifade eder. Akıl yürütme, anlama, inanma ve hissetme gibi tüm içsel süreçlerin kaynağıdır. Bu ayette, kalbin 'akletme' (يعقلون) yeteneğiyle birlikte anılması, onun sadece duygusal değil, aynı zamanda bilişsel bir merkez olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kalp (قلب), hakikatleri idrak eden, ilimleri kabul eden ve marifetleri kuşatan latifedir. Ayetteki 'göğüslerdeki kalpler' ifadesi, kalbin fiziki konumuna işaret etse de, asıl vurgu onun manevi ve idraki fonksiyonunadır. Körleşen kalpler, hakikati göremeyen, anlayamayan kalplerdir."}]},{"word":"يَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Akletmek, düşünmek, anlamak ve idrak etmek anlamındadır; kalbin hakikati kavrama yeteneğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akıl (عقل), bir şeyi bağlamak, tutmak anlamına gelir. İnsan için ise, doğruyu yanlıştan ayırma, bilgiyi kavrama ve idrak etme yeteneğidir. Ayetteki 'akledecek kalpler' (قلوب يعقلون بها) ifadesi, kalbin sadece hissetme değil, aynı zamanda düşünme ve anlama fonksiyonunu yerine getirdiğini gösterir. Bu, kalbin hakikati kavraması için bir araçtır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'akl' (عقل) kavramı, genellikle doğruyu yanlıştan ayırma, Allah'ın ayetlerini anlama ve onlardan ders çıkarma yeteneği olarak kullanılır. Bu ayette, 'kalplerin akletmesi' (يعقلون بها) ifadesi, kalbin sadece duygusal değil, aynı zamanda rasyonel ve idraki bir fonksiyonu olduğunu vurgular. Hakikati göremeyen kalpler, akletme yeteneğini yitirmiş demektir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Akıl (عقل), Kur'an'da genellikle düşünme, anlama, idrak etme ve sonuç çıkarma eylemi olarak geçer. Ayetteki 'akledecek kalpler' ifadesi, kalbin bu bilişsel süreçleri gerçekleştiren bir merkez olduğunu gösterir. Yeryüzünde dolaşmanın amacı, kalbin bu akletme yeteneğini kullanarak ibret almasını sağlamaktır."}]},{"word":"تَعْمَى","root":"ع م ي","rootLatin":"a-m-y","meaning":"Kör olmak, görme yeteneğini kaybetmek anlamındadır; ayette hem fiziksel hem de mecazi olarak manevi idrakin yitirilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amâ (عمى), görme yeteneğinin kaybolmasıdır. Bu, hem gözlerin körlüğü (basar) hem de kalbin körlüğü (basîret) için kullanılır. Ayetteki 'gözler kör olmaz, fakat kalpler körleşir' ifadesi, fiziksel körlüğün aksine, asıl tehlikenin hakikati idrak edemeyen manevi körlük olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Amâ (عمى), gözün görme yeteneğini kaybetmesi ve kalbin hakikati idrak etme yeteneğini kaybetmesi olmak üzere iki türlüdür. Ayetteki 'gözler kör olmaz, fakat kalpler körleşir' ifadesi, kalbin körlüğünün, yani basiretsizliğin, gözün körlüğünden daha büyük ve daha tehlikeli olduğunu açıkça belirtir. Bu, manevi bir körlüktür."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'kör olmak' (تعمى) kelimesi, gözler için kullanıldığında fiziksel görme kaybını, kalpler için kullanıldığında ise hakikati anlama ve idrak etme yeteneğinin kaybını ifade eder. Ayet, asıl körlüğün, Allah'ın ayetlerini ve delillerini göremeyen, onlardan ibret alamayan kalplerde olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلصُّدُورِ","root":"ص د ر","rootLatin":"s-d-r","meaning":"Göğüsler, kalbin bulunduğu yer olarak zikredilir ve mecazi olarak kalbin içsel dünyasını, sırlarını ve düşüncelerini barındıran bir mekan olarak kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sadr (صدر), göğüs demektir. Kur'an'da genellikle kalbin bulunduğu yer olarak zikredilir ve kalbin taşıdığı düşüncelerin, sırların ve duyguların mecazi mekanı olarak kullanılır. Ayetteki 'göğüslerdeki kalpler' (القلوب التي في الصدور) ifadesi, kalbin fiziki konumuna işaret etmekle birlikte, asıl vurgu kalbin manevi fonksiyonlarına ve onun hakikati idrak etme veya körleşme durumuna yöneliktir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Sadr (صدر), kalbin muhafaza edildiği yerdir. Kur'an'da 'göğüslerde olan' ifadesiyle, kalbin içsel ve gizli yönlerine dikkat çekilir. Bu ayette, kalbin körleşmesinin, insanın en derin idrak ve anlayış merkezinde meydana gelen bir bozulma olduğunu vurgulamak için 'göğüslerdeki kalpler' tabiri kullanılmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","kissa-gecmis-kavimler","ilim-hikmet","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَسِيرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ي-ر","rootLatin":"s-y-r","lemma":"سَارَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"dolaşmadılar mı"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":5,"surface":"تَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Fâ-i Sebebiyye'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"olsun"},{"position":6,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"قُلُوبٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Tekûne fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"kalpler"},{"position":8,"surface":"يَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"'-q-l","lemma":"عَقَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"aklederler"},{"position":9,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"هَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":10,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":11,"surface":"ءَاذَانٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ذ-ن","rootLatin":"a-dh-n","lemma":"أُذُن","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile 'قُلُوبٌ' kelimesine atfedildiği için merfû","gloss":"kulaklar"},{"position":12,"surface":"يَسْمَعُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'-","lemma":"سَمِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"işitirler"},{"position":13,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnî","gloss":"çünkü"},{"position":14,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Te'kid harfi olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":14,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":15,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":16,"surface":"تَعْمَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ي","rootLatin":"'-m-y","lemma":"عَمِيَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"kör olur"},{"position":17,"surface":"ٱلْأَبْصَـٰرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"gözler"},{"position":18,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstidrak harfi olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":19,"surface":"تَعْمَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ي","rootLatin":"'-m-y","lemma":"عَمِيَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"kör olur"},{"position":20,"surface":"ٱلْقُلُوبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"kalpler"},{"position":21,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّتِي","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mevsûl isim olduğu için mebnî","gloss":"ki o"},{"position":22,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":23,"surface":"ٱلصُّدُورِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-د-ر","rootLatin":"s-d-r","lemma":"صَدْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"göğüsler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/46*
- **Rûm Sûresi** · *22/46*
- **Hac Sûresi** · *22/46*
- **Zümer Sûresi** · *22/46*
- **Rûm Sûresi** · *22/46*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Hacc, 22:46*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *22/46*
- **Hac Sûresi** · *22/46*
- **TB. Kelime-i İshâkiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/46*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/46*
- **Hac Sûresi** · *22/46*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/46*