# Hac Sûresi, 53. Âyet (22:53)

> لِّيَجْعَلَ مَا يُلْقِى ٱلشَّيْطَـٰنُ فِتْنَةً لِّلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَٱلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ ۗ وَإِنَّ ٱلظَّـٰلِمِينَ لَفِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍ

*Liyec'ale mâ yulkî-şşeytânu fitneten lilleżîne fî kulûbihim meradun velkâsiyeti kulûbuhum(k) ve-inne-zzâlimîne lefî şikâkin be'îd(in)*

**Meal (Diyanet):** Allah, şeytanın verdiği bu vesveseyi, kalplerinde hastalık bulunanlar ile kalpleri katı olanlara bir imtihan vesilesi kılmak için böyle yapar. Hiç şüphesiz ki o zalimler, derin bir ayrılık içindedirler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/53

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, şeytanın vesveselerinin kalbi hasta ve katı olanlar için bir fitneye dönüşmesini ve zalimlerin derin bir ayrılık içinde oluşunu dilbilimsel olarak ele almaktadır. Özellikle 'fitne', 'marad' ve 'şikak' kavramları, ayetin ana mesajını oluşturan merkezi unsurlardır.","keyConcepts":[{"word":"فِتْنَةً","root":"ف ت ن","rootLatin":"f-t-n","meaning":"Şeytanın karıştırdığı şeyin, kalbi hasta ve katı olanlar için bir imtihan, deneme veya sapma aracı olması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fitne kelimesi, altını ateşte eriterek saflığını anlamak gibi, bir şeyi denemek ve sınamak anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, şeytanın vesveselerinin, insanların imanını ve kalplerinin durumunu ortaya çıkaran bir deneme aracı olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'fitne', Kur'an'da genellikle bir deneme, sınama, musibet veya kargaşa anlamında kullanılır. Bu ayette ise şeytanın eylemlerinin, inananların kalplerindeki zayıflığı veya katılığı ortaya çıkaran bir test işlevi gördüğünü vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, fitneyi 'imtihan' ve 'belâ' olarak açıklar. Ayetteki 'fitne', şeytanın attığı vesveselerin, kalplerinde hastalık bulunanlar için bir imtihan ve sapma sebebi olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar."}]},{"word":"مَّرَضٌ","root":"م ر ض","rootLatin":"m-r-d","meaning":"Kalplerdeki manevi zayıflık, şüphe, nifak veya inançsızlık eğilimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Marad, bedendeki hastalığın yanı sıra, Kur'an'da genellikle kalpteki manevi hastalığı, yani şüphe, nifak ve imandaki zayıflığı ifade eder. Bu ayette, şeytanın vesveselerine açık olan, imanı zayıf kalpleri tanımlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'marad' kelimesinin hem bedensel hem de manevi hastalıkları kapsadığını belirtir. Ayetteki kullanımı, kalplerdeki şüphe, nifak ve hakikati kabul etmeye karşı direnç gibi manevi rahatsızlıkları işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'marad' kavramının Kur'an'da genellikle münafıkların ve imanı zayıf olanların kalplerindeki durumu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, şeytanın etkisine kolayca kapılan, hakikate karşı direnç gösteren kalplerin durumunu açıklar."}]},{"word":"ٱلْقَاسِيَةِ","root":"ق س و","rootLatin":"k-s-w","meaning":"Hakikate karşı duyarsız, katılaşmış ve öğüt almayan kalpler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kasvet, bir şeyin sertleşmesi ve katılaşması anlamına gelir. Kalplerin kasveti ise, onların öğüt almaması, hakikate karşı duyarsızlaşması ve imandan uzaklaşmasıdır. Ayette, şeytanın vesveselerinin bu tür kalpler üzerindeki etkisini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, kalbin kasvetini, onun yumuşaklığını ve duyarlılığını kaybetmesi olarak tanımlar. Bu ayette, şeytanın karıştırdığı şeyin, zaten katılaşmış kalplerin daha da sapmasına yol açtığını ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, kalplerin kasvetini, onların Allah'ın ayetlerine karşı duyarsızlaşması ve öğüt kabul etmemesi olarak açıklar. Ayette, şeytanın vesveselerinin, bu tür kalplerin sapkınlığını pekiştiren bir etken olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Hakkı çiğneyen, haddi aşan, haksızlık eden ve küfürde ısrar eden kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak ve haksızlık etmek anlamına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'ın sınırlarını aşan, küfür ve şirk işleyen kimseler için kullanılır. Ayette, şeytanın vesveseleriyle sapan ve hakka karşı gelenleri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zalim' kavramının Kur'an'da sadece haksızlık edenleri değil, aynı zamanda Allah'ın birliğini inkar eden, O'na şirk koşan ve peygamberleri yalanlayanları da kapsadığını belirtir. Bu ayette, şeytanın fitnesine kapılarak hak yoldan sapan ve küfürde ısrar edenleri tanımlar."}]},{"word":"شِقَاقٍۭ","root":"ش ق ق","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Derin ayrılık, anlaşmazlık, düşmanlık ve muhalefet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şikak, bir şeyin ikiye ayrılması, parçalanması ve zıtlaşması anlamına gelir. Kur'an'da genellikle derin bir anlaşmazlık, düşmanlık ve muhalefet için kullanılır. Ayette, zalimlerin hakikatten ve müminlerden tamamen ayrılmış, derin bir karşıtlık içinde olduklarını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şikak' kelimesini 'muhalefet' ve 'düşmanlık' olarak açıklar. Ayetteki 'şikakın ba'îd' ifadesi, zalimlerin hakka ve müminlere karşı olan ayrılıklarının ve düşmanlıklarının çok derin ve geri dönülmez olduğunu mecazi bir anlatımla vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, şikak kelimesinin 'ayrılık' ve 'karşıtlık' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayette, zalimlerin hakikatten ve doğru yoldan tamamen ayrılmış, derin bir zıtlaşma içinde olduklarını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","imtihan-bela","munafiklar","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّيَجْعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile nasb eden 'lâm-ı ta'lîl'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"kılması için"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şeyi"},{"position":3,"surface":"يُلْقِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"أَلْقَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"atıyor"},{"position":4,"surface":"ٱلشَّيْطَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ط-ن","rootLatin":"ş-ṭ-n","lemma":"شَيْطَان","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"şeytan"},{"position":5,"surface":"فِتْنَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ت-ن","rootLatin":"f-t-n","lemma":"فِتْنَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir fitne"},{"position":6,"surface":"لِّلَّذِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"قُلُوبِهِم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalpleri"},{"position":8,"surface":"هِم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":9,"surface":"مَّرَضٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ر-ض","rootLatin":"m-r-ḍ","lemma":"مَرَض","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"bir hastalık"},{"position":10,"surface":"وَٱلْقَاسِيَةِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱلْقَاسِيَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-س-و","rootLatin":"q-s-w","lemma":"قَاسِيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"katılaşmış olanlar"},{"position":11,"surface":"قُلُوبُهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kalpleri"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"وَإِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":13,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"zalimler"},{"position":14,"surface":"لَفِى","pos":"harf","posDetail":"Lâm-ı Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":15,"surface":"شِقَاقٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ق-ق","rootLatin":"ş-q-q","lemma":"شِقَاق","form":"Mufâ'ale","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir ayrılık"},{"position":16,"surface":"بَعِيدٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعِيد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"uzak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/52-53*
- **Hac Sûresi** · *22/52-53*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/52-53*
- **Hac Sûresi** · *22/52-53*
- **Hac Sûresi** · *22/53*
- **Hac Sûresi** · *22/53*
- **Hac Sûresi** · *53. Âyetler*
- **Hac Sûresi** · *53. Âyetler*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *22/52-53*
- **Hac Sûresi** · *22/53*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *22/52-53*
- **Hac Sûresi** · *22/53*