# Hac Sûresi, 6. Âyet (22:6)

> ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ

*Żâlike bi-enna(A)llâhe huve-lhakku veennehu yuhyî-lmevtâ veennehu ‘alâ kulli şey-in kadîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Bu böyle. Çünkü Allah, hakkın ta kendisidir. Şüphesiz O, ölüleri diriltir ve O, her şeye hakkıyla kadirdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın mutlak hakikatini, kudretini ve ahiret inancının temelini oluşturan ölüleri diriltme gücünü vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'ın varlığı, diriltme eylemi ve sınırsız kudreti etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَقُّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Allah'ın varlığının ve sıfatlarının mutlak gerçekliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakk, bir şeyin varlığının ve doğruluğunun sabit olmasıdır. Allah için kullanıldığında, O'nun varlığının şüphesiz, sıfatlarının kemal üzere ve vaatlerinin gerçekleşeceğinin kesin olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Allah el-Hak' ifadesi, O'nun zatının ve varlığının mutlak gerçek olduğunu, O'ndan başka her şeyin O'na muhtaç ve fani olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hakk, burada 'doğru olan, varlığı kesin olan' anlamındadır. Allah'ın hak olması, O'nun varlığının ve birliğinin tartışmasız olduğunu, O'nun dışındaki her şeyin batıl olduğunu gösterir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın ölüleri diriltme ve her şeye kadir olma vasıflarının da bu mutlak hakikatinden kaynaklandığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hakk kavramı, Kur'an'da 'gerçeklik, doğruluk, adalet' gibi geniş bir anlam yelpazesine sahiptir. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun mutlak ve nihai gerçeklik olduğunu, varlığının kendinden olduğunu ve tüm varoluşun O'na dayandığını ifade eder. Ayette, Allah'ın ölüleri diriltme ve her şeye gücü yetme gibi kudret tezahürlerinin, O'nun bu mutlak hakikatinden ayrılmaz olduğunu gösterir."}]},{"word":"يُحْىِ","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Allah'ın ölüleri diriltme ve onlara hayat verme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhya, bir şeye hayat vermek, onu canlandırmak demektir. Kur'an'da hem maddi (ölüleri diriltmek) hem de manevi (kalplere imanla hayat vermek) anlamlarda kullanılır. Bu ayette, Allah'ın kıyamet günü ölüleri kabirlerinden çıkarıp yeniden hayat vereceği fiziksel diriltme eylemini açıkça belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İhya, ölüyü diriltmek ve ona ruh üflemek suretiyle yeniden canlandırmaktır. Bu, Allah'ın kudretinin en büyük delillerinden biridir. Ayetteki 'yuhyî' fiili, Allah'ın ölüleri diriltme gücünün, O'nun 'Hak' olmasının ve 'Kadîr' olmasının bir tezahürü olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hayat kökünden türeyen 'ihya' fiili, Kur'an'da Allah'ın yaratma ve yeniden yaratma gücünü gösteren önemli bir kavramdır. Özellikle ahiret inancının temelini oluşturur. Ayette, Allah'ın ölüleri diriltme eylemi, O'nun mutlak kudretinin ve vaatlerinin gerçekleşeceğinin kesin bir kanıtı olarak sunulur."}]},{"word":"ٱلْمَوْتَىٰ","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Hayatını kaybetmiş, ölmüş olan varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt, hayatın zıddıdır. 'Mevtâ' ise ölmüş olanlar, yani ruhları bedenlerinden ayrılmış kimselerdir. Ayetteki 'yuhyî' fiiliyle birlikte kullanıldığında, Allah'ın bu ölü bedenlere yeniden hayat vereceği, onları dirilteceği anlamını pekiştirir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mevtâ, ölüler demektir. Kur'an'da hem gerçek anlamda ölmüş bedenler için hem de mecazi olarak kalpleri ölmüş, imandan yoksun kimseler için kullanılır. Bu ayette ise, kıyamet günü diriltilecek olan fiziksel ölüleri kasteder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt, hayatın sona ermesidir. 'Mevtâ' kelimesi, çoğul olarak ölmüş olanları ifade eder. Ayette, Allah'ın ölüleri diriltme gücünü vurgulamak için kullanılmış olup, bu durumun Allah için zor olmadığını, aksine O'nun kudretinin bir göstergesi olduğunu belirtir."}]},{"word":"قَدِيرٌ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Allah'ın her şeye gücünün yettiğini, sınırsız kudret sahibi olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadir, bir şeyi yapmaya gücü yeten demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeye mutlak surette gücünün yettiğini, hiçbir şeyin O'nu aciz bırakamayacağını ifade eder. Ayetteki 'alâ külli şey'in Kadîr' ifadesi, Allah'ın ölüleri diriltme dahil, evrendeki her şeyi yaratma ve yönetme kudretine sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kadîr, kudret sahibi demektir. Allah'ın sıfatlarından olup, O'nun irade ettiği her şeyi, dilediği şekilde ve zamanda gerçekleştirebileceğini gösterir. Bu ayette, Allah'ın ölüleri diriltme eyleminin, O'nun sınırsız kudretinin bir parçası olduğunu ve bu kudretin her şeyi kapsadığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kadîr, Allah'ın her şeye gücü yeten sıfatıdır. Bu sıfat, Allah'ın yaratma, yok etme, diriltme, rızık verme gibi tüm fiillerini kapsar. Ayette, Allah'ın 'Hak' oluşu ve 'ölüleri diriltmesi' gibi büyük işlerin, O'nun 'Kadîr' sıfatının bir tezahürü olduğunu ve bu sıfatın evrendeki her şeyi kuşattığını açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","dirilis","esma-i-husna","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî, mübteda mahalli ref'de","gloss":"işte bu"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî, mahalli ref'de","gloss":"O"},{"position":5,"surface":"ٱلْحَقُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"gerçek"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"أَنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mahalli nasbda","gloss":"O"},{"position":7,"surface":"يُحْىِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"أَحْيَا","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû, أَنَّ'nin haberi mahalli ref'de","gloss":"diriltir"},{"position":8,"surface":"ٱلْمَوْتَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْتَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"يُحْىِ fiilinin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"ölüleri"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"أَنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mahalli nasbda","gloss":"O"},{"position":10,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":11,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":12,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":13,"surface":"قَدِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"gücü yeten"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/6*
- **Hac Sûresi** · *22/6*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/6*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/6*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/6*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/6*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *22/6*