# Hac Sûresi, 61. Âyet (22:61)

> ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌۢ بَصِيرٌ

*Żâlike bi-enna(A)llâhe yûlicu-lleyle fî-nnehâri veyûlicu-nnehâra fî-lleyli veenna(A)llâhe semî'un basîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Bu böyle. Çünkü Allah, geceyi gündüzün içine sokar, gündüzü de gecenin içine sokar. Şüphesiz ki Allah hakkıyla işiten, hakkıyla görendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/61

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evrendeki kudretini ve ilmini vurgulamaktadır. Gece ve gündüzün birbirine katılmasıyla yaratılışındaki düzeni, 'Semî' ve 'Basîr' isimleriyle de her şeyi işitip görme sıfatını ortaya koymaktadır. Dilbilimsel olarak fiillerin ve sıfatların kullanımı, Allah'ın mutlak gücünü ve bilgisini pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يُولِجُ","root":"و ل ج","rootLatin":"v-l-c","meaning":"Allah'ın geceyi gündüze veya gündüzü geceye sokması, katması, geçirmesi anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yûlicu' fiilini 'idhal' (dahil etmek, sokmak) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, gece ve gündüzün birbirinin içine girmesi, birinin diğerini takip etmesi ve süresinin uzayıp kısalması şeklinde Allah'ın kudretini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vülûc' kelimesinin bir şeyin başka bir şeyin içine girmesi, nüfuz etmesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yûlicu' fiili, gece ve gündüzün birbirine karışması, birinin diğerinin yerine geçmesi ve zamanın bu döngü içinde akışını Allah'ın iradesiyle gerçekleştiğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yûlicu' fiilini mecazi bir ifade olarak ele alır ve gece ile gündüzün birbirine karışmasını, birinin diğerinin süresini almasını ve bu geçişin Allah'ın takdiriyle olduğunu belirtir. Bu, Allah'ın yaratılıştaki düzenleyici gücünü vurgular."}]},{"word":"ٱلَّيْلَ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Güneş battıktan sonra başlayan ve güneş doğana kadar devam eden karanlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesini güneşin batışından şafağın sökmesine kadar olan zaman dilimi olarak tanımlar. Ayetteki 'el-leyl', Allah'ın kudretinin bir tecellisi olarak gündüzle yer değiştiren, dinlenme ve sükûnet zamanını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'leyl' kavramının sadece fiziksel bir zaman dilimi olmanın ötesinde, Allah'ın kudretinin ve yaratılışındaki düzenin bir göstergesi olarak kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'el-leyl', Allah'ın evrendeki döngüsel düzeni kuran ve yöneten gücünü simgeler."}]},{"word":"ٱلنَّهَارَ","root":"ن ه ر","rootLatin":"n-h-r","meaning":"Güneşin doğuşundan batışına kadar olan aydınlık zaman dilimi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nehâr' kelimesini güneşin doğuşundan batışına kadar olan aydınlık vakit olarak açıklar. Ayetteki 'en-nehâr', Allah'ın yaratılışındaki düzenin bir parçası olarak, çalışma ve hareket zamanını temsil eder ve gece ile birlikte bir döngü oluşturur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nehâr' kelimesinin aydınlık ve açıklık anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'en-nehâr', Allah'ın geceyi gündüze katması eylemiyle birlikte, evrendeki mükemmel dengeyi ve zamanın akışını Allah'ın kontrolünde olduğunu gösterir."}]},{"word":"سَمِيعٌ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-","meaning":"Allah'ın her şeyi işiten, hiçbir sesin kendisine gizli kalmadığı sıfatı.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Semî'' ismini, Allah'ın her şeyi işiten, en gizli sesleri dahi duyan sıfatı olarak açıklar. Ayetteki 'Semî'' ismi, Allah'ın sadece evrenin düzenini kurmakla kalmayıp, kullarının her türlü sözünü ve duasını işittiğini, dolayısıyla mutlak bir bilgiye sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Semî'' isminin Kur'an'da Allah'ın mutlak işitme gücünü ifade ettiğini ve bu işitmenin sadece sesleri değil, niyetleri ve düşünceleri de kapsadığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın gece ve gündüzü yönetirken aynı zamanda kullarının her halinden haberdar olduğunu gösterir."}]},{"word":"بَصِيرٌ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Allah'ın her şeyi gören, hiçbir şeyin kendisine gizli kalmadığı sıfatı.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'Basîr' ismini, Allah'ın her şeyi gören, en ince ayrıntıları dahi fark eden sıfatı olarak açıklar. Ayetteki 'Basîr' ismi, Allah'ın evrendeki düzeni kurarken ve yönetirken, aynı zamanda yaratılmışların her türlü eylemini ve durumunu gördüğünü, dolayısıyla mutlak bir gözetim ve bilgiye sahip olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Basîr' kavramının Kur'an'da Allah'ın sadece fiziksel görme yeteneğini değil, aynı zamanda her şeyi bilme ve idrak etme gücünü de ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Basîr', Allah'ın gece ve gündüzün dönüşümündeki hikmeti ve bu dönüşümün tüm detaylarını bildiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","esma-i-husna","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnî; mübteda konumundadır.","gloss":"işte bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":4,"surface":"يُولِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ج","rootLatin":"w-l-j","lemma":"أَوْلَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû; أَنَّ'nin haberi konumundadır.","gloss":"katar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"ٱلنَّهَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gündüzün","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"يُولِجُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ج","rootLatin":"w-l-j","lemma":"أَوْلَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki fiile atfedildiği için merfû","gloss":"katar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gündüzü","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gecenin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Masdar harfi"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":14,"surface":"سَمِيعٌۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-ʿ","lemma":"سَمِيع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin birinci haberi olduğu için merfû","gloss":"işiten","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":15,"surface":"بَصِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin ikinci haberi olduğu için merfû","gloss":"gören","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Żâlike"},{"position":2,"translit":"bi-enna(A)"},{"position":3,"translit":"llâhe"},{"position":4,"translit":"yûlicu"},{"position":5,"translit":"lleyle"},{"position":6,"translit":"fî"},{"position":7,"translit":"nnehâri"},{"position":8,"translit":"veyûlicu"},{"position":9,"translit":"nnehâra"},{"position":10,"translit":"fî"},{"position":11,"translit":"lleyli"},{"position":12,"translit":"veenna(A)"},{"position":13,"translit":"llâhe"},{"position":14,"translit":"semî'un"},{"position":15,"translit":"basîr(un)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/61*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *22/61*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *22/61*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *22/61*