# Hac Sûresi, 63. Âyet (22:63)

> أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَتُصْبِحُ ٱلْأَرْضُ مُخْضَرَّةً ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

*Elem tera enna(A)llâhe enzele mine-ssemâ-i mâen fetusbihu-l-ardu muḣdarra(ten)(k) inna(A)llâhe latîfun ḣabîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın gökten yağmur indirdiği, böylece yeryüzünün yemyeşil olduğunu görmedin mi? Şüphesiz Allah, çok lütufkardır, hakkıyla haberdardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/63

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını, gökten indirdiği su ile yeryüzünü canlandırması üzerinden vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi fiilleri ve sıfatları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَنزَلَ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Yukarıdan aşağıya doğru bir şeyi indirmek, göndermek fiilidir ve burada Allah'ın gökten su indirmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nüzûl (نزول), bir şeyin yukarıdan aşağıya inmesidir. Allah'ın 'enzelle' (أنزل) fiili, O'nun kudretiyle bir şeyi varlık alemine veya belirli bir yere indirmesini ifade eder. Ayetteki kullanımı, yağmurun gökten yeryüzüne indirilmesiyle yeryüzünün canlanmasını sağlamasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Enzele (أنزل) fiili, mecazi olarak bir şeyi takdir etmek veya yaratmak anlamında da kullanılır. Ancak bu ayetteki 'min es-semâi mâen' (gökten su) ifadesiyle birlikte, fiziksel olarak yağmurun yeryüzüne indirilmesi kastedilmektedir ki bu, Allah'ın kudretinin açık bir delilidir."}]},{"word":"مَاءً","root":"م و ه","rootLatin":"m-v-h","meaning":"Hayatın kaynağı olan su anlamına gelir ve ayette yeryüzünü canlandıran temel unsur olarak geçer.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mâ' (ماء), bilinen sıvıdır. Kur'an'da genellikle hayatın ve bitkilerin yetişmesinin sebebi olarak zikredilir. Bu ayette de gökten inen suyun, yeryüzünü yeşertme ve canlandırma işlevi vurgulanmaktadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mâ' (ماء), Allah'ın yarattığı ve canlıların yaşaması için elzem olan temel maddedir. Ayetteki 'mâen' (su) kelimesi, Allah'ın rahmetinin ve kudretinin bir tezahürü olarak yeryüzüne hayat veren yağmuru ifade eder."}]},{"word":"مُخْضَرَّةً","root":"خ ض ر","rootLatin":"h-d-r","meaning":"Yemyeşil, yeşermiş anlamına gelir ve suyun yeryüzüne etkisiyle bitkilerin canlanmasını tasvir eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İhdirâr (اخضرار), bir şeyin yeşil renge bürünmesi, yeşermesi demektir. 'Muhdarra' (مخضرة) ise yeşermiş, yeşilliklerle kaplanmış demektir. Ayette, yağmurun yeryüzüne inmesiyle toprağın bitkilerle kaplanarak yemyeşil bir hal alması kastedilir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hadr (خضر) kökü, yeşil rengi ve tazeliği ifade eder. 'Muhdarra' (مخضرة) kelimesi, yeryüzünün su sayesinde canlılık kazanarak bitkilerle dolup taşmasını, yani hayatın yeniden canlanmasını sembolize eder."}]},{"word":"لَطِيفٌ","root":"ل ط ف","rootLatin":"l-t-f","meaning":"Allah'ın kullarına karşı nazik, lütufkâr ve her şeyin en ince ayrıntısına kadar bilgisi olan sıfatıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Latîf (لطيف) kelimesi, hem bir şeyin inceliğini ve hassasiyetini hem de bir şeyin gizli ve derin yönlerini bilmeyi ifade eder. Allah için kullanıldığında, O'nun kullarına karşı lütufkâr olması, onlara en ince yollarla rızık vermesi ve her şeyin en gizli yönlerini bilmesi anlamlarına gelir. Ayetteki bağlamda, suyun yeryüzünü canlandırmasındaki ince düzen ve hikmet, Allah'ın Latîf isminin bir tecellisidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Latîf (لطيف), Allah'ın sıfatlarından olup, hem kullarına karşı nazik ve merhametli olması, hem de en ince ve gizli şeyleri dahi bilmesi anlamına gelir. Bu ayette, yeryüzünün su ile yeşermesi gibi büyük bir olayın ardındaki ilahi incelik ve düzen, Allah'ın Latîf isminin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Latîf (لطيف) kavramı, Kur'an'da Allah'ın hem 'nüfuz edici' (her şeye ulaşan) hem de 'lütufkâr' (iyilik yapan) yönünü ifade eder. Bu ayette, Allah'ın gökten su indirerek yeryüzünü canlandırması, O'nun hem kudretinin her yere nüfuz ettiğini hem de bu fiiliyle kullarına lütufta bulunduğunu gösterir."}]},{"word":"خَبِيرٌ","root":"خ ب ر","rootLatin":"h-b-r","meaning":"Allah'ın her şeyden haberdar, her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen sıfatıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Habîr (خبير), bir şeyin iç yüzünü, gizli yönlerini ve sonuçlarını tam olarak bilen demektir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyden, olmuş ve olacak her hadiseden, en ince ayrıntısına kadar haberdar olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, yeryüzünün canlanmasındaki tüm süreçleri ve hikmetleri Allah'ın tam olarak bildiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Habîr (خبير), ilmi her şeyi kuşatan, her şeyin iç yüzüne vakıf olan demektir. Bu ayette, Allah'ın gökten su indirme ve yeryüzünü yeşertme fiilinin ardındaki tüm detayları, sebepleri ve sonuçları eksiksiz bir şekilde bildiği, O'nun ilminin sınırsızlığına işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","rizik","esma-i-husna","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm edatı olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-ʾ-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"görmez misin?"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Nasb edatı olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ın"},{"position":5,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"أَنْزَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi"},{"position":6,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":7,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cer 'مِنَ'den sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökten"},{"position":8,"surface":"مَآءًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ه","rootLatin":"m-w-h","lemma":"مَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنزَلَ fiilinin mef'ûlün bih'i olduğu için mansûb","gloss":"su"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":9,"surface":"تُصْبِحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"s-b-ḥ","lemma":"أَصْبَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"olur"},{"position":10,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"تُصْبِحُ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"yer"},{"position":11,"surface":"مُخْضَرَّةً","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ض-ر","rootLatin":"ḫ-ḍ-r","lemma":"مُخْضَرّ","form":"İf'ilâl","features":{"state":"Nekre","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"تُصْبِحُ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"yemyeşil"},{"position":12,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Nasb edatı olduğu için mebnî","gloss":"Doğrusu"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"إِنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"لَطِيفٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ل-ط-ف","rootLatin":"l-ṭ-f","lemma":"لَطِيف","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"إِنَّ'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Latif'tir"},{"position":15,"surface":"خَبِيرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"خ-ب-ر","rootLatin":"ḫ-b-r","lemma":"خَبِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"إِنَّ'nin ikinci haberi olduğu için merfû","gloss":"haberdardır"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/63*
- **Hac Sûresi** · *22/63*
- **Hac Sûresi** · *63. ÂYETLER*