# Hac Sûresi, 64. Âyet (22:64)

> لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ

*Lehu mâ fî-ssemâvâti vemâ fî-l-ard(i)(k) ve-inna(A)llâhe lehuve-lġaniyyu-lhamîd(u)*

**Meal (Diyanet):** Göklerdeki her şey, yerdeki her şey O'nundur. Şüphesiz ki Allah elbette zengindir, elbette övgüye layıktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/64

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın evren üzerindeki mutlak mülkiyetini ve O'nun zenginlik ve övgüye layık olma vasıflarını vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, Allah'ın yaratılmışlar üzerindeki egemenliğini ve O'nun zatına mahsus sıfatlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Gökler, Allah'ın kudretinin ve yaratıcılığının tecelli ettiği üst âlemlerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâ (سماء) kelimesi, 'yükseklik' ve 'üstünlük' anlamlarına gelir. Kur'an'da çoğunlukla 'gökler' anlamında kullanılmış olup, Allah'ın kudretinin ve azametinin bir göstergesi olarak zikredilir. Bu ayette, Allah'ın mülkiyetinin sadece yeryüzü ile sınırlı olmadığını, tüm gökleri de kapsadığını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Semâvât (سماوات) kelimesi, mecazi olarak 'yüksek mertebeler' ve 'yüce makamlar' anlamlarına da gelebilir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın mülkiyetinin maddi ve manevi tüm âlemleri kuşattığını, hiçbir şeyin O'nun tasarrufundan hariç olmadığını vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, Allah'ın yarattığı ve üzerinde canlıların yaşadığı gezegendir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz (أرض) kelimesi, 'yeryüzü' anlamına gelir. Kur'an'da genellikle göklerle birlikte zikredilerek Allah'ın yaratma gücünün ve mülkiyetinin genişliğini ifade eder. Bu ayette, göklerle birlikte anılması, Allah'ın mülkiyetinin evrenin her zerresini kapsadığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'arz' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir mekân olmanın ötesinde, insanın yaşam alanı ve imtihan yeri olarak da önemli bir sembolik değere sahip olduğunu belirtir. Ayetteki 'mâ fi'l-ardı' ifadesi, yeryüzündeki tüm varlıkların ve imkânların Allah'a ait olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْغَنِىُّ","root":"غ ن ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Allah'ın hiçbir şeye muhtaç olmaması, her şeyden müstağni olması ve her şeye sahip olmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğanî (غني) kelimesi, 'zengin', 'ihtiyaçsız' ve 'müstağni' anlamlarına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun hiçbir şeye muhtaç olmadığını, her şeyin O'na muhtaç olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın göklerde ve yerde olan her şeye sahip olmasının doğal bir sonucu olarak, O'nun mutlak zenginliğini ve ihtiyaçsızlığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ğanî ismi, Allah'ın zatına mahsus bir sıfat olup, O'nun kemalinin ve eksiksizliğinin bir göstergesidir. Ayetteki 'lehuve' (O'dur) vurgusu, bu sıfatın sadece Allah'a ait olduğunu ve O'nun mutlak müstağni olduğunu pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Ğanî' isminin Kur'an'daki kullanımının, Allah'ın sadece maddi zenginliklere sahip olmasını değil, aynı zamanda ilim, kudret ve hikmet gibi tüm kemal sıfatlarında da mutlak bir zenginliğe sahip olduğunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlam, Allah'ın mülkiyetinin genişliğiyle birlikte bu sıfatın anlamını derinleştirir."}]},{"word":"ٱلْحَمِيدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Allah'ın her türlü övgüye layık olması, tüm hamdlerin O'na ait olmasıdır.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hamîd (حميد) kelimesi, 'övülmüş', 'övülmeye layık' anlamına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun tüm kemal sıfatlarına sahip olması nedeniyle her türlü övgüye müstahak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'el-Ğanî el-Hamîd' terkibi, Allah'ın zenginliğinin ve ihtiyaçsızlığının, O'nun övgüye layık olmasının bir sebebi olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hamîd ismi, Allah'ın fiillerinin ve yaratılışının mükemmelliği nedeniyle övülmeye layık olduğunu belirtir. Bu ayette, göklerde ve yerde olan her şeyin Allah'a ait olması, O'nun yaratıcılığının ve mülkiyetinin büyüklüğünü gösterir ki bu da O'nu hamde layık kılar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hamd' kavramının Kur'an'da sadece şükürden öte, Allah'ın mutlak mükemmelliğini ve yüceliğini kabul etme anlamı taşıdığını vurgular. 'El-Hamîd' ismi, Allah'ın zatında ve sıfatlarında kusursuz olduğunu, dolayısıyla her zaman ve her durumda övgüye layık olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"İsme bitişen harf-i cer","gloss":"için/ait"},{"position":1,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"olanlar"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"İsmi mecrûr yapan harf","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاوَات","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":5,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Önceki kelimeye atıf","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ism-i mevsûle atfedildiği için merfû","gloss":"olanlar"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"İsmi mecrûr yapan harf","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":8,"surface":"وَإِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cümleleri birbirine bağlar","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"İsmini nasb, haberini ref eden harf","gloss":"muhakkak ki"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":10,"surface":"لَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Vurgu edatı","gloss":"elbette"},{"position":10,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi ile ismi arasına girerek fasl görevi görür","gloss":"O"},{"position":11,"surface":"ٱلْغَنِىُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Sıfat","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"غَنِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"müstağni/zengin"},{"position":12,"surface":"ٱلْحَمِيدُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Sıfat","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"övülmeye layık"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/64*
- **Hac Sûresi** · *22/64*