# Hac Sûresi, 67. Âyet (22:67)

> لِّكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ ۖ فَلَا يُنَـٰزِعُنَّكَ فِى ٱلْأَمْرِ ۚ وَٱدْعُ إِلَىٰ رَبِّكَ ۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدًى مُّسْتَقِيمٍ

*Likulli ummetin ce'alnâ menseken hum nâsikûh(u)(s) felâ yunâzi'unneke fî-l-emr(i)(c) ved'u ilâ rabbik(e)(s) inneke le'alâ huden mustekîm(in)*

**Meal (Diyanet):** Biz her ümmet için uygulayacağı bir ibadet yolu verdik. O halde, din işinde seninle asla çekişmesinler. Sen Rabbine davet et. Çünkü sen hiç şüphesiz hakka götüren dosdoğru bir yol üzerindesin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/67

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi 67. ayet, her ümmet için belirlenmiş ibadetleri (menâsik) ve bu konudaki tartışmalardan uzak durarak insanları Rabbe davet etmenin önemini vurgular. Ayet, peygamberin doğru yol üzere olduğunu ve nihai hükmün Allah'a ait olduğunu bildirir.","keyConcepts":[{"word":"أُمَّةٍ","root":"أمم","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Belirli bir zaman diliminde veya belirli bir peygamber etrafında toplanmış insan topluluğu, millet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ümmet' kelimesini 'bir araya gelmiş, toplanmış topluluk' olarak açıklar. Ayetteki 'likülli ümmetin' ifadesi, her bir peygamberin etrafında toplanmış, belirli bir şeriat ve ibadet biçimine sahip olan insan topluluklarını ifade eder. Bu, geçmişten günümüze tüm milletleri kapsayan genel bir hükümdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ümmet' kelimesinin farklı kullanımlarını sıralarken, 'bir peygamberin ümmeti' anlamının da bulunduğunu belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın her peygambere ve onun takipçilerine özel ibadet yolları tayin ettiğini gösterir, böylece her topluluğun kendi dönemine ve şartlarına uygun bir dinî yaşamı olmuştur."}]},{"word":"جَعَلْنَا","root":"جعل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Allah'ın bir şeyi yaratması, tayin etmesi, kılması veya hükmetmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ceale' fiilinin Kur'an'da 'halk etme, yaratma' ve 'kılma, tayin etme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'cealnâ menseken' ifadesi, Allah'ın her ümmet için belirli ibadet şekillerini 'tayin ettiğini, kıldığını' ifade eder. Bu, ilahi bir düzenleme ve hüküm koymadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin mecazi olarak 'hükmetmek, emretmek' anlamında kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki 'cealnâ' fiili, Allah'ın her ümmet için ibadet yollarını 'emrettiğini ve hükmettiğini' gösterir, bu da o ibadetlerin ilahi bir buyruk olduğunu vurgular."}]},{"word":"مَنسَكًا","root":"نسك","rootLatin":"n-s-k","meaning":"İbadet yeri, ibadet şekli, kurban kesme yeri veya ibadetle ilgili her türlü amel.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nüsuk' kelimesinin 'ibadet' anlamına geldiğini ve 'mensek'in ise 'ibadet yeri' veya 'ibadet şekli' olabileceğini belirtir. Bu ayette 'menseken', her ümmet için belirlenmiş özel ibadet yollarını, ritüellerini ve kurban kesme gibi amelleri kapsayan genel bir terimdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nüsuk' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'ibadet' ve 'kurban' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. 'Mensek' kelimesi, bu ayette, her ümmetin kendine özgü ibadet biçimlerini ve Allah'a yaklaşma yollarını ifade eder. Bu, sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda dinî yaşamın genel çerçevesini de içerir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'mensek' kelimesinin 'ibadet edilen yer' ve 'ibadet' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın her ümmete kendi zaman ve şartlarına uygun bir ibadet sistemi ve yolu tayin ettiğini, bu ibadetlerin o ümmet için bir 'şeriat' niteliği taşıdığını gösterir."}]},{"word":"يُنَـٰزِعُنَّكَ","root":"نزع","rootLatin":"n-z-a","meaning":"Bir konuda çekişmek, tartışmak, anlaşmazlığa düşmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nizâ'' kelimesinin 'çekişme, tartışma' anlamına geldiğini ve 'yünâzi'unneke' fiilinin 'seninle çekişmesinler' şeklinde anlaşılabileceğini belirtir. Ayetteki bu ifade, peygamberin tebliğ ettiği hakikatler ve ibadetler konusunda münafıkların veya inkarcıların boş yere tartışmaya girmemeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'münâzaa' kelimesinin 'bir konuda karşılıklı çekişme ve iddialaşma' olduğunu açıklar. Ayetteki 'felâ yünâzi'unneke' ifadesi, peygamberin tebliğ ettiği dinin temel prensipleri ve Allah'ın koyduğu ibadetler hakkında gereksiz ve faydasız tartışmalara girilmemesi gerektiğini, zira bu konuların ilahi hükümlerle sabit olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلْأَمْرِ","root":"أمر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"İş, durum, mesele, dinî hüküm veya ilahi buyruk.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'emr' kelimesinin hem 'iş, durum' hem de 'emir, buyruk' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'fi'l-emr' ifadesi, önceki ayette bahsedilen 'her ümmete tayin edilen ibadetler' bağlamında, dinî hükümler, şeriat ve Allah'ın koyduğu kurallar meselesini ifade eder. Yani, bu dinî konularda çekişmeye girmemeleri gerektiği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'emr' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve bağlama göre 'Allah'ın işi, hükmü, dinî mesele' gibi anlamlara gelebileceğini belirtir. Bu ayette 'el-emr', Allah'ın belirlediği ibadet yolları ve dinî hükümlerle ilgili genel meseleyi ifade eder, bu da tartışmanın konusunun ne olduğunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"هُدًى","root":"هدي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yol, rehberlik, hidayet.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hüdâ' kelimesinin 'doğru yolu gösterme, rehberlik etme' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'inneke le'alâ hüden müstakîm' ifadesi, peygamberin Allah tarafından gösterilen dosdoğru bir yol üzerinde olduğunu, yani hakikate uygun bir rehberliğe sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hüdâ' kavramının Kur'an'da 'Allah'ın insanlara doğru yolu göstermesi, rehberlik etmesi' anlamında merkezi bir rol oynadığını ifade eder. Bu ayette 'hüdâ müstakîm', peygamberin takip ettiği yolun sadece doğru olmakla kalmayıp, aynı zamanda sapmaktan uzak, dosdoğru ve şaşmaz bir yol olduğunu belirtir. Bu, peygamberin tebliğinin ilahi kaynaklı ve güvenilir olduğunun bir teyididir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tebligh","hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":1,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"أُمَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"'-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ümmet","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":3,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık, yaptık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"مَنسَكًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân/Masdar Mîmî","root":"ن-س-ك","rootLatin":"n-s-k","lemma":"مَنسَك","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ibadet yeri/şekli","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":6,"surface":"نَاسِكُوهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-س-ك","rootLatin":"n-s-k","lemma":"نَاسِك","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ibadet edenler","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yapma","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":8,"surface":"يُنَـٰزِعُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ع","rootLatin":"n-z-'-","lemma":"نَازَعَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-i Te'kîd ile mebnî","gloss":"çekişmesinler","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"seni","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱلْأَمْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-ر","rootLatin":"'-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iş, emir","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"ٱدْعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm (illet harfi düşmüş)","gloss":"davet et","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":12,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rab","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":14,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"sen","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":15,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"هُدًۭى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدًى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hidayet, doğru yol","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"مُّسْتَقِيمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"k-w-m","lemma":"مُسْتَقِيم","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"dosdoğru","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Likulli "},{"position":2,"translit":"ummetin "},{"position":3,"translit":"ce'alnâ "},{"position":4,"translit":"menseken "},{"position":5,"translit":"hum "},{"position":6,"translit":"nâsikûh(u)(s) "},{"position":7,"translit":"felâ "},{"position":8,"translit":"yunâzi'unneke "},{"position":9,"translit":"fî"},{"position":10,"translit":"l-emr(i)(c) "},{"position":11,"translit":"ved'u "},{"position":12,"translit":"ilâ "},{"position":13,"translit":"rabbik(e)(s) "},{"position":14,"translit":"inneke "},{"position":15,"translit":"le'alâ "},{"position":16,"translit":"huden "},{"position":17,"translit":"mustekîm(in)"}]