# Hac Sûresi, 71. Âyet (22:71)

> وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِۦ سُلْطَـٰنًا وَمَا لَيْسَ لَهُم بِهِۦ عِلْمٌ ۗ وَمَا لِلظَّـٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ

*Veya'budûne min dûni(A)llâhi mâ lem yunezzil bihi sultânen vemâ leyse lehum bihi ‘ilm(un)(k) vemâ lizzâlimîne min nasîr(in)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, Allah'ı bırakıp, hakkında Allah'ın hiçbir delil indirmediği, kendilerinin de hakkında hiçbir bilgilerinin bulunmadığı şeylere kulluk ederler. Zalimlerin hiçbir yardımcısı yoktur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/71

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hac Suresi 71. ayet, Allah'tan başka tapılan varlıkların delilsizliğini ve bilgisizliğe dayandığını vurgulayarak, zulmedenlerin yardımcısız kalacağını bildirmektedir. Ayet, şirk koşmanın temelsizliğini ve sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"وَيَعْبُدُونَ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'tan başkasına tapınma, kulluk etme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. 'İbâdet' ise, en üst düzeyde tevazu ve boyun eğme ile birlikte Allah'a karşı duyulan derin saygı ve tazimdir. Ayetteki 'ya'budûne' fiili, Allah'ın dışında, haklarında hiçbir delil indirilmeyen varlıklara gösterilen bu türden bir kulluk ve tapınmayı ifade eder ki bu, şirkin özüdür."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibâdet' kelimesini 'itaat' ve 'boyun eğme' anlamında kullanır. Ayetteki 'ya'budûne' ifadesi, müşriklerin Allah'ın emirlerine karşı gelerek, kendi uydurdukları ilahlara itaat etmelerini ve onlara boyun eğmelerini mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ibâdet' kavramını Kur'an'da 'Allah'a tam bir teslimiyet ve itaatle kulluk etme' olarak inceler. Ayetteki 'ya'budûne' fiili, bu teslimiyetin yanlış bir yöne, yani Allah'tan başka varlıklara yöneltilmesini, dolayısıyla Kur'an'ın temel tevhîd ilkesine aykırı bir davranışı ifade eder."}]},{"word":"سُلْطَـٰنًا","root":"س ل ط","rootLatin":"s-l-t","meaning":"Allah tarafından indirilmiş, haklılığı gösteren açık bir delil, kanıt veya yetki.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sultân' kelimesini 'hüccet, delil ve güç' olarak açıklar. Ayetteki 'mâ lem yunezzil bihî sultânen' ifadesi, tapılan varlıklar için Allah tarafından indirilmiş hiçbir haklı gerekçe, kanıt veya yetki bulunmadığını, dolayısıyla bu tapınmanın tamamen temelsiz olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sultân' kelimesinin 'burhân' (açık delil) ve 'hüccet' (kanıt) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın, tapılan bu varlıkların ilahlığını veya ibadete layık oluşunu destekleyen hiçbir delil veya kanıt indirmediği ifade edilmektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sultân'ı 'güç, yetki ve delil' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın, kendisinden başka tapılan varlıklar için herhangi bir ilahlık yetkisi veya bu yetkiyi ispatlayacak bir delil vermediğini, dolayısıyla bu tapınmanın meşruiyetten yoksun olduğunu gösterir."}]},{"word":"عِلْمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Tapılan varlıkların ilahlığına dair herhangi bir bilgi veya kesinlik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilm'i 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ leyse lehum bihî ilmün' ifadesi, müşriklerin taptıkları varlıkların ilahlığına dair hiçbir gerçek bilgiye sahip olmadıklarını, bu tapınmanın tamamen cehalete ve zanlara dayandığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ilm'i 'gerçeği bilme' olarak açıklar. Ayetteki kullanım, insanların Allah'tan başka taptıkları şeylerin ilahlığına dair kesin ve doğru bir bilgiye sahip olmadıklarını, aksine bu konuda tamamen bilgisiz olduklarını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm' kavramının Kur'an'da genellikle 'kesin ve doğru bilgi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ leyse lehum bihî ilmün' ifadesi, müşriklerin taptıkları varlıkların ilahlığı konusunda hiçbir sahih bilgiye sahip olmadıklarını, bu durumun onların tapınmalarının temelsizliğini gösterdiğini ifade eder."}]},{"word":"لِلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Allah'a şirk koşarak veya O'nun emirlerine karşı gelerek haddi aşanlar, haksızlık edenler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'zulm'ü 'bir şeyi ait olduğu yerin dışına koymak' olarak tanımlar. Şirk ise, ibadeti Allah'tan başkasına yöneltmekle en büyük zulümdür. Ayetteki 'li'z-zâlimîne' ifadesi, Allah'a şirk koşanları, yani ibadeti hak etmeyene yönelterek en büyük haksızlığı yapanları kasteder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zulm'ü 'haddi aşmak ve haksızlık etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'li'z-zâlimîne' ifadesi, Allah'ın hakkını başkasına vererek haddi aşan, yani şirk koşan kimseleri ifade eder. Bu kişiler, kendilerine ve başkalarına karşı en büyük haksızlığı işlemişlerdir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulm' kavramını Kur'an'da 'Allah'ın koyduğu sınırları aşmak, O'nun hakkını ihlal etmek' olarak inceler. Ayetteki 'li'z-zâlimîne' ifadesi, Allah'tan başkasına taparak O'nun ulûhiyet hakkını çiğneyen, dolayısıyla en büyük zulmü işleyen kimseleri işaret eder."}]},{"word":"نَّصِيرٍ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Zulmedenlere yardım edecek, onları azaptan kurtaracak bir yardımcı veya destekçi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'nasr'ı 'düşmana karşı yardım etmek' olarak tanımlar. 'Nasîr' ise 'çokça yardım eden' veya 'yardımcı' demektir. Ayetteki 'mâ li'z-zâlimîne min nasîrin' ifadesi, Allah'a şirk koşarak zulmedenlerin, ahirette kendilerini Allah'ın azabından kurtaracak hiçbir yardımcı bulamayacaklarını belirtir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nasîr' kelimesini 'yardımcı' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, zulmedenlerin, yani Allah'tan başkasına tapanların, kıyamet gününde kendilerine yardım edecek, onları Allah'ın azabından koruyacak hiçbir destekçiye sahip olamayacakları vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nasîr'i 'yardımcı, destekçi' olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, Allah'a karşı zulmedenlerin, yani şirk koşanların, bu dünyada kendilerine yardım edenler olsa bile, ahirette Allah'ın azabına karşı kendilerine yardım edecek hiçbir destekçi bulamayacaklarını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","tevhid","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيَعْبُدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"ve tapıyorlar"},{"position":2,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altında, gayrısı"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şey"},{"position":6,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, -medi"},{"position":7,"surface":"يُنَزِّلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"نَزَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'lem'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"indirmedi"},{"position":8,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":9,"surface":"سُلْطَـٰنًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ل-ط","rootLatin":"s-l-ṭ","lemma":"سُلْطَان","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"delil"},{"position":10,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"لَيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":12,"surface":"لَهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":13,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":14,"surface":"عِلْمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Leyse'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"bilgi"},{"position":15,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":15,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":16,"surface":"لِلظَّـٰلِمِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":16,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zalimler"},{"position":17,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":18,"surface":"نَّصِيرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-ṣ-r","lemma":"نَصِير","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"yardımcı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/71*
- **Hac Sûresi** · *22/71*