# Hac Sûresi, 77. Âyet (22:77)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱرْكَعُوا۟ وَٱسْجُدُوا۟ وَٱعْبُدُوا۟ رَبَّكُمْ وَٱفْعَلُوا۟ ٱلْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ۩

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû-rke'û vescudû va'budû rabbekum vef'alû-lḣayra le'allekum tuflihûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler, rüku edin, secde edin, Rabbinize kulluk edin ve hayır işleyin ki kurtuluşa eresiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/77

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müminlere yönelik temel ibadet ve ahlaki yükümlülükleri içeren bir çağrıdır. 'Rüku', 'secde', 'ibadet' ve 'hayır' kavramları, hem ritüelistik hem de sosyal boyutlarıyla İslam'ın özünü yansıtmaktadır. Ayet, bu eylemlerin nihai sonucunun 'felah' yani kurtuluş ve saadete ulaşmak olduğunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱرْكَعُوا۟","root":"ر ك ع","rootLatin":"r-k-a","meaning":"Namazda belini bükerek eğilme eylemi, rüku.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, rüku'yu 'eğilmek' olarak tanımlar ve özellikle namazdaki eğilme şeklini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'irkau' emri, müminlere Allah'a karşı tevazu ve boyun eğmenin bir göstergesi olarak namazda rüku etmelerini emretmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, rüku'nun mecazi olarak 'boyun eğmek' ve 'itaat etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, sadece fiziksel bir eylemden ziyade, Allah'ın emirlerine tam bir teslimiyetin sembolü olarak anlaşılmalıdır."}]},{"word":"وَٱسْجُدُوا۟","root":"س ج د","rootLatin":"s-c-d","meaning":"Namazda alnı yere koyarak yapılan ibadet eylemi, secde.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, secdeyi 'alnı yere koymak' olarak açıklar ve bunun Allah'a karşı en üst düzeyde tevazu ve kulluk ifadesi olduğunu vurgular. Ayetteki 'uscudû' emri, rüku ile birlikte, namazın temel rükünlerinden biri olarak Allah'a tam bir teslimiyeti ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, secde kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir eylemden öte, Allah'a karşı tam bir boyun eğme ve teslimiyetin sembolü olduğunu belirtir. Ayetteki secde emri, müminlerin Allah'ın yüceliği karşısında kendi acizliklerini idrak etmelerini ve O'na mutlak itaatlerini göstermelerini ifade eder."}]},{"word":"وَٱعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk etmek, O'nun emirlerine itaat etmek ve ibadet etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ubudiyet'i 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar ve 'ibadet'in ise bu tevazu ve boyun eğmeyi fiiliyata dökmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'u'budû' emri, sadece ritüelistik ibadetleri değil, aynı zamanda hayatın her alanında Allah'ın hükümlerine uygun yaşamayı kapsayan geniş bir kulluk anlayışını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin 'köle' anlamından hareketle, 'ibadet'in Allah'a karşı tam bir kölelik ve teslimiyet hali olduğunu açıklar. Ayetteki 'u'budû Rabbekum' ifadesi, müminlerin Rablerine karşı mutlak bir bağlılık ve itaat içinde olmalarını emreder."}]},{"word":"ٱلْخَيْرَ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"İyilik, hayır, faydalı ve güzel olan her şey.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hayr' kelimesini 'faydalı olan, güzel olan ve tercih edilen şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'if'alü'l-hayr' emri, müminlerin sadece ibadetle yetinmeyip, topluma ve insanlığa faydalı olacak her türlü iyi işi yapmalarını teşvik eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hayr' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve hem maddi hem de manevi iyilikleri kapsadığını belirtir. Ayetteki kullanımı, bireysel ibadetlerin yanı sıra, sosyal sorumluluk ve ahlaki davranışların da kurtuluş için vazgeçilmez olduğunu vurgular."}]},{"word":"تُفْلِحُونَ","root":"ف ل ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Kurtuluşa ermek, başarıya ulaşmak, saadete kavuşmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'felah'ı 'istenen şeye ulaşmak ve korkulan şeyden kurtulmak' olarak açıklar. Ayetteki 'leallekum tuflihûn' ifadesi, rüku, secde, ibadet ve hayır işleme gibi eylemlerin nihai sonucunun dünya ve ahiretteki kurtuluş ve mutluluk olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'felah' kavramının Kur'an'da 'nihai başarı' ve 'kurtuluş' anlamında kullanıldığını ve bu kurtuluşun sadece ahiretle sınırlı olmadığını, aynı zamanda dünya hayatındaki huzur ve refahı da kapsadığını ifade eder. Ayetteki 'tuflihûn' kelimesi, müminlerin bu emirleri yerine getirmeleri halinde elde edecekleri kapsamlı bir başarıyı müjdelemektedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["namaz","takva","iman","ihlas"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mebnî","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"ٱرْكَعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ر-ك-ع","rootLatin":"r-k-ʿ","lemma":"رَكَعَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"rüku edin"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"ٱسْجُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"سَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"secde edin"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kulluk edin"},{"position":7,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rabbiniz"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱفْعَلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-ʿ-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yapın"},{"position":9,"surface":"ٱلْخَيْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iyiliği"},{"position":10,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i teşbih olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Lعلّ'nin ismi olduğu için mebnî","gloss":"siz"},{"position":11,"surface":"تُفْلِحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-ḥ","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kurtuluşa erersiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hac Sûresi** · *22/77*
- **Hac Sûresi** · *22/77*