# Hac Sûresi, 78. Âyet (22:78)

> وَجَـٰهِدُوا۟ فِى ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦ ۚ هُوَ ٱجْتَبَىٰكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى ٱلدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَٰهِيمَ ۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ وَفِى هَـٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا۟ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِ ۚ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعْتَصِمُوا۟ بِٱللَّهِ هُوَ مَوْلَىٰكُمْ ۖ فَنِعْمَ ٱلْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ ٱلنَّصِيرُ

*Vecâhidû fi(A)llâhi hakka cihâdih(i)(c) huve-ctebâkum vemâ ce'ale ‘aleykum fî-ddîni min harac(in)(c) millete ebîkum ibrâhîm(e)(c) huve semmâkumu-lmuslimîne minkablu vefî hâżâ liyekûne-rrasûlu şehîden ‘aleykum vetekûnû şuhedâe ‘alâ-nnâs(i)(c) feakîmû-ssalâte veâtû-zzekâte va'tasimû bi(A)llâhi huve mevlâkum(s) feni'me-lmevlâ veni'me-nnasîr(u)*

**Meal (Diyanet):** Allah uğrunda hakkıyla cihad edin. O, sizi seçti ve dinde üzerinize hiçbir güçlük yüklemedi. Babanız İbrahim'in dinine uyun. Allah, sizi hem daha önce, hem de bu Kur'an'da müslüman diye isimlendirdi ki, Peygamber size şahit (ve örnek) olsun, siz de insanlara şahit (ve örnek) olasınız. Artık namazı dosdoğru kılın, zekatı verin ve Allah'a sarılın. O, sizin sahibinizdir. O, ne güzel sahip, ne güzel yardımcıdır!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/22/78

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, müminlere Allah yolunda cihad etmeyi, dinin kolaylığını, Müslüman isminin kökenini ve temel ibadetleri emretmektedir. Dilbilimsel olarak 'cihad', 'ictibâ', 'harac', 'müslimîn', 'şehîd' ve 'i'tisâm' gibi kavramlar etrafında şekillenerek, hem dini yükümlülükleri hem de ümmetin misyonunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"جَاهِدُوا۟","root":"ج-ه-د","rootLatin":"c-h-d","meaning":"Allah yolunda tüm gayreti sarf etmek, mücadele etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cihad (جهاد), meşakkatli bir işi başarmak için tüm gücü sarf etmektir. Ayetteki 'cihadu'l-hak' (gereği gibi cihad) ifadesi, Allah'ın rızasını kazanmak için nefse, şeytana ve düşmanlara karşı verilen mücadelede en üst düzeyde gayret göstermeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cihad, Allah yolunda düşmanla savaşmak ve dinin yayılması için çaba göstermektir. 'Hakka cihâdihî' ifadesi, Allah'ın hakkını gözeterek, O'nun dinini yüceltmek için gösterilmesi gereken en samimi ve eksiksiz çabayı mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cihad kavramı, Kur'an'da sadece askeri mücadeleyi değil, aynı zamanda kişinin kendi nefsiyle ve kötü eğilimleriyle olan iç mücadelesini de kapsar. Ayetteki 'gereği gibi cihad' ifadesi, bu mücadelenin samimiyet ve kararlılıkla yapılması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"ٱجْتَبَىٰكُمْ","root":"ج-ب-و","rootLatin":"c-b-v","meaning":"Allah'ın bir şeyi veya bir kimseyi seçmesi, ayırması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İctibâ (اجتباء), bir şeyi toplamak ve seçmek anlamına gelir. Allah'ın müminleri 'ictibâ' etmesi, onları diğer insanlar arasından seçerek özel bir konuma getirmesi, dinini tebliğ etme ve yaşama şerefiyle onurlandırmasıdır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İctibâ, Allah'ın kullarından bazılarını özel bir lütuf ve hikmetle seçmesidir. Ayetteki 'huve'ctebâkum' ifadesi, müminlerin Allah tarafından seçilmiş bir ümmet olduğunu, bu seçimin onlara özel bir sorumluluk yüklediğini belirtir."}]},{"word":"حَرَجٍ","root":"ح-ر-ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Darlık, sıkıntı, zorluk, günah.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Harac (حرج), dar ve sıkıntılı yer anlamına gelir. Dinde harac olmaması, Allah'ın dininin insanlara kaldıramayacakları yükümlülükler yüklemediğini, aksine kolaylık ve genişlik prensibine dayandığını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Harac, göğüs darlığı ve sıkıntı anlamına gelir. Ayetteki 'mâ ce'ale 'aleykum fi'd-dîni min harac' ifadesi, Allah'ın dinde müminler için hiçbir zorluk, sıkıntı veya aşırı yükümlülük kılmadığını, aksine kolaylık ve müsamaha prensibini benimsediğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Harac kelimesi, Kur'an'da genellikle darlık, sıkıntı ve günah anlamlarında kullanılır. Bu ayette ise dinin insan fıtratına uygun, kolay ve yaşanabilir bir sistem olduğunu, aşırıya kaçan veya zorlayıcı hükümler içermediğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْمُسْلِمِينَ","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Allah'a teslim olanlar, barış ve esenlik içinde olanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İslâm (إسلام), teslim olmak ve barışa girmek anlamına gelir. Müslim (مسلم) ise Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğen, O'nun emirlerine uyan kişidir. Ayetteki 'semmâkumü'l-müslimîn' ifadesi, bu ismin Allah tarafından verildiğini ve bu ümmetin temel vasfının teslimiyet olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Müslim kelimesi, Allah'ın birliğine inanan ve O'na itaat eden kimse demektir. Bu ayette, İbrahim'in dinine tabi olanların ve son peygamberin ümmetinin Allah tarafından 'Müslümanlar' olarak adlandırıldığı, bunun bir şeref ve kimlik olduğu belirtilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İslâm kavramı, Kur'an'da sadece bir dinin adı değil, aynı zamanda Allah'ın iradesine tam bir teslimiyet halini ifade eder. 'Müslimîn' olmak, bu teslimiyetin somutlaşmış halidir ve ayette bu ismin ilahi bir atama olduğu vurgulanır."}]},{"word":"شَهِيدًا","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Şahit, tanık, hazır bulunan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehîd (شهيد), hazır bulunan ve bir şeye tanıklık eden demektir. Peygamberin ümmete şahit olması, onların amellerine ve tebliğlerine tanıklık etmesi, ümmetin de insanlara şahit olması ise, İslam'ı tebliğ etmeleri ve örnek olmalarıyla gerçekleşir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şehâdet (شهادة), bir şeyi gözlemlemek ve bildirmek anlamına gelir. Ayetteki 'liyekûne'r-resûlü şehîden 'aleykum ve tekûnû şühedâe 'ale'n-nâs' ifadesi, peygamberin ümmetine, ümmetin de tüm insanlığa karşı birer şahitlik görevi olduğunu, bu görevin hem tebliğ hem de örnek olma boyutunu içerdiğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Şehîd kelimesi, hem 'gören, bilen' hem de 'tanıklık eden' anlamlarını taşır. Peygamberin ümmete şahitliği, onların iman ve amellerine dair ahirette tanıklık etmesi; ümmetin insanlara şahitliği ise, Allah'ın dinini onlara ulaştırması ve bu dinin doğruluğuna kendi yaşantılarıyla delil olmalarıdır."}]},{"word":"وَٱعْتَصِمُوا۟","root":"ع-ص-م","rootLatin":"'-s-m","meaning":"Sıkıca sarılmak, korunmak, tutunmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'tisâm (اعتصام), bir şeye sıkıca tutunarak korunmak ve güvene almak anlamına gelir. Allah'a 'i'tisâm' etmek, O'nun dinine, kitabına ve emirlerine sıkıca sarılarak her türlü sapkınlıktan ve tehlikeden korunmayı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İ'tisâm, bir şeye sığınmak ve ona dayanmaktır. Ayetteki 'va'tesımû billâh' emri, müminlerin tüm işlerinde Allah'a güvenmelerini, O'nun yardımına sığınmalarını ve O'nun ipine (dinine) sıkıca tutunmalarını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İ'tisâm, bir şeyi tutarak kendini korumaktır. Allah'a i'tisâm etmek, O'nun emirlerine sarılmakla ve O'na güvenmekle olur. Bu, müminler için hem dünyevi hem de uhrevi kurtuluşun anahtarıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","namaz","zekat-infak","kissa-ibrahim","tevekkul"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vecâhidû"},{"position":2,"translit":"fi"},{"position":3,"translit":"(A)llâhi"},{"position":4,"translit":"hakka"},{"position":5,"translit":"cihâdih(i)(c)"},{"position":6,"translit":"huve"},{"position":7,"translit":"ctebâkum"},{"position":8,"translit":"vemâ"},{"position":9,"translit":"ce'ale"},{"position":10,"translit":"‘aleykum"},{"position":11,"translit":"fî"},{"position":12,"translit":"ddîni"},{"position":13,"translit":"min"},{"position":14,"translit":"harac(in)(c)"},{"position":15,"translit":"millete"},{"position":16,"translit":"ebîkum"},{"position":17,"translit":"ibrâhîm(e)(c)"},{"position":18,"translit":"huve"},{"position":19,"translit":"semmâkumu"},{"position":20,"translit":"lmuslimîne"},{"position":21,"translit":"min"},{"position":22,"translit":"kablu"},{"position":23,"translit":"vefî"},{"position":24,"translit":"hâżâ"},{"position":25,"translit":"liyekûne"},{"position":26,"translit":"rrasûlu"},{"position":27,"translit":"şehîden"},{"position":28,"translit":"‘aleykum"},{"position":29,"translit":"vetekûnû"},{"position":30,"translit":"şuhedâe"},{"position":31,"translit":"‘alâ"},{"position":32,"translit":"nnâs(i)(c)"},{"position":33,"translit":"feakîmû"},{"position":34,"translit":"ssalâte"},{"position":35,"translit":"veâtû"},{"position":36,"translit":"zzekâte"},{"position":37,"translit":"va'tasimû"},{"position":38,"translit":"bi(A)llâhi"},{"position":39,"translit":"huve"},{"position":40,"translit":"mevlâkum(s)"},{"position":41,"translit":"feni'me"},{"position":42,"translit":"lmevlâ"},{"position":43,"translit":"veni'me"},{"position":44,"translit":"nnasîr(u)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَجَـٰهِدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-ه-د","rootLatin":"j-h-d","lemma":"جَاهَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"cihad edin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde, uğrunda","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"حَقَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak olduğu için mansûb","gloss":"gereği gibi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"جِهَادِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ه-د","rootLatin":"j-h-d","lemma":"جِهَاد","form":"Mufâ'ale","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"cihadı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"ٱجْتَبَىٰكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ب-ي","rootLatin":"j-b-w","lemma":"اِجْتَبَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sizi seçti","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ... değil","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kılmadı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"عَلَيْكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dinde","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den, bir","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"حَرَجٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ر-ج","rootLatin":"h-r-j","lemma":"حَرَج","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zorluk","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":15,"surface":"مِّلَّةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ل","rootLatin":"m-l-l","lemma":"مِلَّة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (veya bedel)","gloss":"milleti, dini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"أَبِيكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"babanız","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":17,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Bedel olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"İbrahim"},{"position":18,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":19,"surface":"سَمَّىٰكُمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sizi adlandırdı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":19,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":20,"surface":"ٱلْمُسْلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"مُسْلِم","form":"İf'âl","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Müslümanlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":21,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":22,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedildiği için mebnî","gloss":"önce","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı"},{"position":23,"surface":"وَفِى","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":23,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":24,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bu","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":25,"surface":"لِيَكُونَ","pos":"harf","posDetail":"Ta'lil Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":25,"surface":"يَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lâmı ile mansûb","gloss":"olsun","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":26,"surface":"ٱلرَّسُولُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"Resul","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":27,"surface":"شَهِيدًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"şahit","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":28,"surface":"عَلَيْكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":28,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":29,"surface":"وَتَكُونُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":29,"surface":"تَكُونُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf ile mansûb","gloss":"olasınız","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":30,"surface":"شُهَدَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَهِيد","form":"-","features":{"state":"Nekre","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"şahitler","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":31,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":32,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":33,"surface":"فَأَقِيمُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i Sebebiye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"öyleyse","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":33,"surface":"أَقِيمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"أَقَامَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kılın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":34,"surface":"ٱلصَّلَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"namazı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":35,"surface":"وَءَاتُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":35,"surface":"ءَاتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"آتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"verin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":36,"surface":"ٱلزَّكَوٰةَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكَاة","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zekatı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":37,"surface":"وَٱعْتَصِمُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":37,"surface":"ٱعْتَصِمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ص-م","rootLatin":"'-s-m","lemma":"اِعْتَصَمَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sarılın","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":38,"surface":"بِٱللَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"e","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":38,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":39,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":40,"surface":"مَوْلَىٰكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"مَوْلَى","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"sahibiniz","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":40,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":41,"surface":"فَنِعْمَ","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i İstînâfiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"öyleyse","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":41,"surface":"نِعْمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Medh","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne güzeldir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":42,"surface":"ٱلْمَوْلَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"مَوْلَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nime fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"sahip","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":43,"surface":"وَنِعْمَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":43,"surface":"نِعْمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Medh","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne güzeldir","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":44,"surface":"ٱلنَّصِيرُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصِير","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nime fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"yardımcı","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *22/78*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/78*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/78*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *22/78*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *22/78*
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/78*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/78*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *22/78*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *78. ÂYETLER*