# Mü'minûn Sûresi, 106. Âyet (23:106)

> قَالُوا۟ رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَكُنَّا قَوْمًا ضَآلِّينَ

*Kâlû rabbenâ ġalebet ‘aleynâ şikvetunâ vekunnâ kavmen dâllîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar da şöyle derler: "Ey Rabbimiz! Biz azgınlığımıza yenik düştük ve sapık bir toplum olduk."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/106

---

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","hidayet-dalalet","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş mansûb münâdâ","gloss":"Rabbimiz"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":3,"surface":"غَلَبَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ل-ب","rootLatin":"gh-l-b","lemma":"غَلَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"galip geldi"},{"position":4,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":5,"surface":"شِقْوَتُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ق-و","rootLatin":"sh-q-w","lemma":"شِقْوَة","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bedbahtlığımız"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olduk"},{"position":7,"surface":"قَوْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir kavim"},{"position":8,"surface":"ضَآلِّينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَالّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"sapıklar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'minûn Suresi 106. ayet, kıyamet gününde inkarcıların pişmanlıklarını ve durumlarını ifade eder. Ayet, 'bedbahtlık' ve 'sapıklık' kavramları üzerinden onların dünyadaki yanlış tercihlerinin ahiretteki sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَبَّنَا","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Ey Rabbimiz! anlamında, Allah'a yönelişi ifade eden bir nida.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rabb kelimesi, terbiye eden, ıslah eden, sahip olan, efendi anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbena' ifadesi, kulların acziyetini ve Allah'ın mutlak otoritesini kabul ederek O'na yakarışını gösterir. Bu bağlamda, inkarcıların bile çaresizlik anında Allah'a yönelişini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rabb, bir şeyi tedricen kemale erdiren, onu koruyan ve idare eden demektir. 'Rabbena' ifadesi, hitap edilenin yüceliğini ve kudretini tasdik etme anlamı taşır. Ayetteki kullanım, inkarcıların dahi bu yüce kudrete sığınma ihtiyacını hissettiğini ortaya koyar."}]},{"word":"غَلَبَتْ","root":"غ ل ب","rootLatin":"ğ-l-b","meaning":"Üstün gelmek, yenmek, hakim olmak anlamında, bedbahtlığın insan üzerindeki etkisini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğalebe fiili, bir şeyin diğerine karşı üstün gelmesi, onu mağlup etmesi demektir. Ayetteki 'ğalebet aleynâ şıkvetunâ' ifadesi, bedbahtlığın (kötülüğün) kendilerini kuşattığını ve iradelerini aşarak onları yanlış yola sürüklediğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ğalebe, bir şeyin diğerini yenmesi, ona baskın gelmesi ve onu kontrol altına almasıdır. Burada şıkvetin (bedbahtlığın) insanları tamamen etkisi altına alarak onları doğru yoldan alıkoyduğunu ve bu durumun bir mazeret olarak sunulduğunu gösterir."}]},{"word":"شِقْوَتُنَا","root":"ش ق و","rootLatin":"ş-k-v","meaning":"Bedbahtlık, mutsuzluk, kötü akıbet anlamında, inkarcıların dünyadaki yanlış tercihlerinin sonucunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şekâvet (şıkve), saadet'in zıddıdır ve bedbahtlık, mutsuzluk, zorluk ve kötü akıbet anlamına gelir. Ayetteki 'şıkvetunâ' ifadesi, inkarcıların kendi iradeleriyle seçtikleri yanlış yolun ve günahların bir sonucu olarak içine düştükleri kötü durumu ve ahiretteki azabı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Şekâvet kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelme, inkâr ve günahkarlıkla ilişkilendirilen bir durumdur. Ayetteki 'şıkvetunâ', inkarcıların kendi eylemleri sonucunda hak ettikleri kötü kaderi ve ilahi gazabı ifade eder, bu da onların pişmanlıklarının temelini oluşturur."}]},{"word":"قَوْمًا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Topluluk, millet, halk anlamında, sapıklıkla nitelenen insan grubunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kavm kelimesi, bir araya gelmiş, belirli özelliklere sahip insan topluluğunu ifade eder. Ayetteki 'kavmen dâllîn' ifadesi, inkarcıların sadece bireysel olarak değil, bir topluluk olarak sapıklık içinde olduklarını, bu durumun kolektif bir nitelik taşıdığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Kavm, bir araya gelmiş, ortak bir amaç veya özellik etrafında toplanmış insan grubudur. Ayetteki kullanımı, inkarcıların sapıklıkta birleşmiş, bu hali benimsemiş bir topluluk olduklarını ve bu durumun onların ahiretteki mazeretlerini geçersiz kıldığını belirtir."}]},{"word":"ضَآلِّينَ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Sapmış, doğru yoldan ayrılmış, şaşırmış anlamında, inkarcıların inanç ve amel yönünden durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dalâl (dâllîn), doğru yoldan sapmak, şaşırmak, kaybolmak demektir. Ayetteki 'dâllîn' ifadesi, inkarcıların Allah'ın birliğini, peygamberlerin risaletini ve ahiret gününü inkâr ederek hakikatten uzaklaştıklarını, bu sapıklığın onların bedbahtlıklarının temel nedeni olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Dalâl kavramı, Kur'an'da genellikle hidayetin zıddı olarak kullanılır ve hem inanç hem de amel boyutunda doğru yoldan ayrılmayı ifade eder. Ayetteki 'dâllîn', inkarcıların bilinçli bir şekilde hakikatten yüz çevirerek sapıklığı tercih ettiklerini ve bu tercihin ahiretteki sonuçlarını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mü'minûn Sûresi** · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *23/106*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*