# Mü'minûn Sûresi, 107. Âyet (23:107)

> رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا مِنْهَا فَإِنْ عُدْنَا فَإِنَّا ظَـٰلِمُونَ

*Rabbenâ aḣricnâ minhâ fe-in ‘udnâ fe-innâ zâlimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Ey Rabbimiz! Bizi buradan çıkar. Eğer (tekrar günaha) dönersek şüphesiz kendimize zulmetmiş oluruz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/107

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde azapla karşılaşanların Allah'a yakarışını ve günahlarından pişmanlıklarını dile getirmektedir. Temel olarak 'çıkarmak', 'dönmek' ve 'zulmetmek' fiilleri üzerinden pişmanlık ve sorumluluk kavramları vurgulanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَخْرِجْنَا","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Bizi buradan çıkar, kurtar anlamında bir talep.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-r-c kökü, bir şeyin bir yerden ayrılması, dışarı çıkması anlamına gelir. Ayetteki 'أَخْرِجْنَا' ifadesi, azap yerinden kurtarılma, oradan çıkarılma talebini ifade eder. Bu, cehennemden kurtuluş arzusunu dile getirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"H-r-c fiili, bir yerden ayrılma ve uzaklaşma anlamında kullanılır. Burada 'أَخْرِجْنَا' ile, azap mekanından uzaklaştırılma ve kurtarılma isteği mecazi olarak dile getirilmiştir."}]},{"word":"عُدْنَا","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-v-d","meaning":"Tekrar günaha dönmek, eski haline geri dönmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"A-v-d kökü, bir şeyin başladığı noktaya geri dönmesi, tekrar etmesi anlamına gelir. Ayetteki 'عُدْنَا' ifadesi, eğer tekrar günah işlemeye dönersek, yani eski kötü hallerimize geri dönersek anlamındadır. Bu, pişmanlığın samimiyetini sınayan bir koşuldur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"A-v-d, bir halden başka bir hale geçip sonra tekrar eski hale dönmeyi ifade eder. 'فَإِنْ عُدْنَا' ifadesi, azaptan kurtulduktan sonra tekrar günah işlemeye geri dönme ihtimalini ve bunun doğuracağı sorumluluğu vurgular."}]},{"word":"ظَـٰلِمُونَ","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmedenler, haksızlık edenler, haddi aşanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-l-m kökü, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak, haksızlık etmek anlamına gelir. Ayetteki 'ظَـٰلِمُونَ' ifadesi, eğer tekrar günaha dönerlerse, kendilerine ve Allah'ın emirlerine karşı haksızlık etmiş, zulmetmiş olacaklarını belirtir. Bu, günahın bir zulüm olarak nitelendirilmesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Zulüm kavramı Kur'an'da sadece başkalarına haksızlık etmek değil, aynı zamanda kişinin kendi nefsine karşı işlediği günahları da kapsar. 'ظَـٰلِمُونَ' ifadesi, günaha dönmenin kişinin kendi ruhuna ve ahiretine karşı işlediği bir haksızlık olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Zulüm, bir şeyi yerinden saptırmak, hakkı çiğnemek demektir. Ayetteki 'فَإِنَّا ظَـٰلِمُونَ' ifadesi, günaha dönmenin Allah'ın koyduğu sınırları aşmak ve böylece kendilerine haksızlık etmek anlamına geldiğini açıkça belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","tovbe","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"Rabb"},{"position":1,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":2,"surface":"أَخْرِجْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"ḫ-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"çıkar"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bizi"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan (buradan)"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":4,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":5,"surface":"عُدْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-و-د","rootLatin":"ʿ-w-d","lemma":"عَادَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dönersek"},{"position":5,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"biz"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":6,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i müşebbehe bil-fiil olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz biz"},{"position":6,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"biz"},{"position":7,"surface":"ظَـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"zalimleriz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/107*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *23/107*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *23/107*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *23/107*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *23/107*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *23/106-108*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/107*