# Mü'minûn Sûresi, 114. Âyet (23:114)

> قَـٰلَ إِن لَّبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا ۖ لَّوْ أَنَّكُمْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

*Kâle in lebiśtum illâ kalîlâ(en)(s) lev ennekum kuntum ta'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, şöyle der: "Çok az bir zaman kaldınız. Keşke bunu (daha önce) bilmiş olsaydınız."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/114

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde Allah'ın, dünya hayatının kısalığını ve ahiret gerçeğini idrak edemeyenlere yönelik bir hitabını içermektedir. Ayet, dünya hayatının geçiciliğini ve Allah'a dönüşün kaçınılmazlığını vurgulayarak, insanın bu gerçekler karşısındaki gafletini eleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"قَلِيلًا","root":"ق ل ل","rootLatin":"k-l-l","meaning":"Dünya hayatının süresinin çok kısa ve önemsiz olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kalîl' kelimesini 'azlık, küçüklük' olarak tanımlar ve bu ayette dünya hayatının ahiret hayatına nispetle ne kadar az ve değersiz olduğunu vurgulamak için kullanıldığını belirtir. İnsanların dünya hayatına verdikleri önemin, gerçekte ne kadar kısa bir süreye tekabül ettiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kalîl' kelimesinin mecazi olarak 'önemsiz, değersiz' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'illâ kalîlen' ifadesi, dünya hayatının ahiret hayatı karşısındaki kısalığını ve geçiciliğini vurgulayarak, insanların bu geçici hayata aldanmamaları gerektiğini ima eder."}]},{"word":"تَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Gerçekleri, özellikle de dünya hayatının kısalığını ve ahiret gerçeğini bilme, idrak etme yeteneğini ifade eder.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda bu bilginin derinlemesine idrak edilmesi ve hayatı şekillendirmesi anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'keşke bilseydiniz' ifadesi, insanların dünya hayatının geçiciliği ve ahiretin kaçınılmazlığı hakkındaki yüzeysel bilgilerinin ötesine geçip, bu gerçekleri tam anlamıyla idrak edememelerini eleştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilm'i 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'lev ennekum kuntum ta'lemûn' ifadesi, insanların dünya hayatının kısalığı ve ahiret gerçeği hakkındaki bilgiyi sadece duymakla kalmayıp, bu bilginin gerektirdiği şekilde hareket etmeleri gerektiğini, aksi takdirde bu bilginin bir fayda sağlamayacağını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'in 'bir şeyin hakikatini kavramak' olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, insanların dünya hayatının geçiciliği ve ahiret hayatının ebediliği gibi temel gerçekleri tam olarak kavrayamamaları nedeniyle gaflet içinde olduklarını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","hesap-mizan","ahiret-mukafat","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":3,"surface":"لَبِثْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ب-ث","rootLatin":"l-b-th","lemma":"لَبِثَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldınız"},{"position":4,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":5,"surface":"قَلِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zaman zarfı (mef'ûlün fîh) olduğu için mansûb","gloss":"az bir süre"},{"position":6,"surface":"لَّوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":7,"surface":"أَنَّكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki siz"},{"position":7,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"أَنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":8,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Nâkıs (Mâzî)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz"},{"position":9,"surface":"تَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"biliyordunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/114*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/114*