# Mü'minûn Sûresi, 118. Âyet (23:118)

> وَقُل رَّبِّ ٱغْفِرْ وَٱرْحَمْ وَأَنتَ خَيْرُ ٱلرَّٰحِمِينَ

*Vekul rabbi-ġfir verham veente ḣayru-rrâhimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Rabbim! Bağışla, merhamet et. Çünkü sen merhamet edenlerin en hayırlısısın!"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/118

---

## Tefsir

{"topics":["dua","merhamet","tovbe","esma-i-husna"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'a yönelen bir yakarışı ifade ederken, O'nun bağışlayıcılığını ve merhametini vurgular. Temel kavramlar, ilahi affı, şefkati ve Allah'ın merhamet edenlerin en üstünü olduğu inancını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"رَبِّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Yaratıcı, sahip, terbiye edici ve kendisine ibadet edilen yüce varlık anlamında Allah'a yapılan hitap.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen 'terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek' anlamından geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbî' hitabı, kulun Allah'a olan bağımlılığını, O'nun terbiye ediciliğini ve kendisine sığınılan yegane merci oluşunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Rab' kelimesinin lügatte 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi, kaim' gibi anlamlara geldiğini ve Allah için kullanıldığında bu vasıfların mutlak kemalini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanım, dua ve niyazda bulunulan, her şeyin sahibi ve yöneticisi olan Allah'ı işaret eder."}]},{"word":"ٱغْفِرْ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Günahları örtmek, affetmek ve bağışlamak anlamında Allah'tan istenen af.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ğafere' fiilinin 'örtmek' anlamından geldiğini ve 'mağfiret'in de Allah'ın kulun günahlarını örtmesi, yani affetmesi olduğunu açıklar. Ayetteki 'İğfir' emri, kulun Allah'tan günahlarının bağışlanmasını talep etmesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğafere'nin 'bir şeyi korumak' anlamına geldiğini ve 'mağfiret'in de Allah'ın kulunu azaptan koruması olduğunu belirtir. Bu koruma, günahları affetmek suretiyle gerçekleşir. Ayetteki bağlamda, kulun Allah'tan kendisini günahlarının sonuçlarından korumasını ve affetmesini istemesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ğafere' kökünün Kur'an'daki temel anlamının 'günahları örtmek, affetmek' olduğunu ve bu kavramın Allah'ın rahmet ve adalet sıfatlarıyla yakından ilişkili olduğunu vurgular. Ayetteki 'İğfir', kulun Allah'ın bu sıfatlarına sığınarak af dilemesidir."}]},{"word":"وَٱرْحَمْ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Şefkat göstermek, merhamet etmek ve acımak anlamında Allah'tan istenen rahmet.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rahmet' kelimesinin 'şefkat ve acıma' anlamına geldiğini ve Allah'ın rahmetinin, O'nun kullarına lütuf ve ihsanıyla muamele etmesi olduğunu belirtir. Ayetteki 'İrham' emri, kulun Allah'tan kendisine şefkat ve merhamet göstermesini talep etmesidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rahmet'in 'kalpteki incelik ve şefkat' olduğunu ve Allah'a nispet edildiğinde ise bu inceliğin gereği olan 'ihsan ve nimet' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'İrham', kulun Allah'tan kendisine lütuf ve nimetle muamele etmesini, yani merhamet etmesini istemesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rahmet' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve Allah'ın rahmetinin hem dünyevi hem de uhrevi lütufları kapsadığını belirtir. Ayetteki 'İrham', kulun Allah'tan hem günahlarının affı hem de genel olarak O'nun şefkat ve lütfuna nail olmayı dilemesidir."}]},{"word":"ٱلرَّٰحِمِينَ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Merhamet edenler, şefkat gösterenler anlamında, Allah'ın merhametinin diğer merhamet edenlerden üstünlüğünü ifade eden çoğul isim.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'er-Râhimîn' kelimesinin 'rahmet' kökünden türeyen ism-i failin çoğulu olduğunu ve 'merhamet edenler' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Hayru'r-Râhimîn' ifadesi, Allah'ın merhametinin, yaratılmışların merhametinden nitelik ve nicelik olarak üstün olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'er-Râhimîn'in, rahmet sıfatına sahip olanları ifade ettiğini ve Allah'ın 'Hayru'r-Râhimîn' olmasının, O'nun rahmetinin en mükemmel, en kapsamlı ve en sürekli olduğunu gösterdiğini açıklar. Bu, kulun Allah'a olan güvenini ve O'nun merhametinin eşsizliğini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de"},{"position":2,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş muzâf olduğu için mansûb mahallen, ancak yâ-i mütekellim hazfedildiği için kesra ile mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":3,"surface":"ٱغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غُفْرَان","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışla"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱرْحَمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"merhamet et"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahallen","gloss":"Sen"},{"position":6,"surface":"خَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en hayırlısı"},{"position":7,"surface":"ٱلرَّٰحِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَاحِم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"merhamet edenlerin"}]