# Mü'minûn Sûresi, 14. Âyet (23:14)

> ثُمَّ خَلَقْنَا ٱلنُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا ٱلْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا ٱلْمُضْغَةَ عِظَـٰمًا فَكَسَوْنَا ٱلْعِظَـٰمَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَـٰهُ خَلْقًا ءَاخَرَ ۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحْسَنُ ٱلْخَـٰلِقِينَ

*Śumme ḣaleknâ-nnutfete ‘alekaten feḣaleknâ-l'alekate mudġaten feḣaleknâ-lmudġate ‘izâmen fekesevnâ-l'izâme lahmen śümme enşe/nâhu ḣalkan âḣar(a)(c) fetebâraka(A)llâhu ahsenu-lḣâlikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra bu az suyu "alaka" haline getirdik. Alakayı da "mudga" yaptık. Bu "mudga"yı da kemiklere dönüştürdük ve bu kemiklere de et giydirdik. Nihayet onu bambaşka bir yaratık olarak ortaya çıkardık. Yaratanların en güzeli olan Allah'ın şanı ne yücedir!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mü'minûn Suresi 14. ayet, insan yaratılışının aşamalarını detaylı bir şekilde ele alarak Allah'ın yaratma kudretini vurgulamaktadır. Ayet, 'nutfeden' başlayıp 'başka bir yaratık' haline gelme sürecini dilbilimsel bir titizlikle aktarır ve bu süreçteki her bir dönüşümü anahtar kavramlarla ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقْنَا","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yaratmak, yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' (خلق) kelimesinin asıl anlamının 'takdir etmek' (تقدير) olduğunu belirtir. Ayetteki 'خَلَقْنَا' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir plan, ölçü ve aşamalar dahilinde, yoktan var etme ve şekillendirme kudretini vurgular. Bu, sadece var etmek değil, aynı zamanda var edilecek şeye bir düzen ve ölçü tayin etmektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'yoktan var etme' ve 'bir şeyi belirli bir biçim ve ölçüye göre meydana getirme' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'خَلَقْنَا' fiili, Allah'ın yaratma eyleminin, her aşamada bilinçli bir tasarım ve mükemmel bir düzen içinde gerçekleştiğini gösterir; bu, rastgele bir oluşum değil, ilahi bir takdirdir."}]},{"word":"ٱلنُّطْفَةَ","root":"ن ط ف","rootLatin":"n-t-f","meaning":"Az miktardaki sıvı, özellikle meni veya döllenmiş yumurta.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nutfenin' (نطفة) 'az miktardaki su' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle meniyi ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ٱلنُّطْفَةَ' ifadesi, insan yaratılışının başlangıç noktasını, yani döllenme potansiyeli taşıyan ilk maddeyi işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nutfenin' (نطفة) mecazi olarak 'bir şeyin özü, başlangıcı' anlamında da kullanılabileceğini ima eder. Ayetteki bağlamda, insan yaratılışının ilk ve en temel özünü, yani döllenmiş hücreyi temsil eder."}]},{"word":"عَلَقَةً","root":"ع ل ق","rootLatin":"a-l-q","meaning":"Kan pıhtısı, asılı duran şey, rahme tutunan embriyo.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'alak' (علق) kelimesinin 'bir şeye tutunmak, asılmak' anlamından geldiğini ve 'alaka'nın (علقة) da 'rahme tutunan kan pıhtısı' olduğunu açıklar. Ayetteki 'عَلَقَةً' ifadesi, nutfenin rahim duvarına tutunarak gelişmeye başlayan, kan pıhtısı görünümündeki embriyonik aşamayı tasvir eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'alaka'nın (علقة) 'donmuş kan' ve 'rahme yapışan şey' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bu kullanım, yaratılışın ikinci aşamasında, nutfenin morfolojik olarak bir kan pıhtısına benzediğini ve rahimde asılı durduğunu vurgular."}]},{"word":"مُضْغَةً","root":"م ض غ","rootLatin":"m-d-g","meaning":"Bir çiğnemlik et parçası, çiğnenmiş et görünümündeki embriyo.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mudğa'nın' (مضغة) 'bir çiğnemlik et' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'مُضْغَةً' kelimesi, alakadan sonraki aşamayı, yani embriyonun çiğnenmiş et parçasına benzeyen, henüz organları belirginleşmemiş halini anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mudğa'nın' (مضغة) 'ağızda çiğnenen et parçası' olduğunu ve bu benzetmenin embriyonun o aşamadaki şekline işaret ettiğini belirtir. Ayetteki bu kavram, yaratılışın üçüncü evresindeki morfolojik değişimi ve gelişimdeki ilerlemeyi gösterir."}]},{"word":"أَنشَأْنَـٰهُ","root":"ن ش أ","rootLatin":"n-ş-'-","meaning":"Yetiştirmek, büyütmek, meydana getirmek, yeni bir şekle sokmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'inşâ' (إنشاء) kelimesinin 'bir şeyi yoktan var etmek, büyütmek ve geliştirmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'أَنشَأْنَـٰهُ' ifadesi, kemiklere et giydirildikten sonraki aşamada, Allah'ın insanı tamamen farklı, yeni bir yaratık olarak ortaya çıkarmasını, ona ruh üflemesini ve onu olgunlaştırmasını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'inşâ'nın' (إنشاء) 'bir şeyi başlangıçtan itibaren meydana getirmek ve onu kemale erdirmek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'أَنشَأْنَـٰهُ خَلْقًا ءَاخَرَ' ifadesi, önceki fiziksel aşamalardan sonra, insana ruhun üflenmesiyle kazandığı yeni ve üstün varoluşsal boyutu, yani 'başka bir yaratık' olma halini vurgular."}]},{"word":"فَتَبَارَكَ","root":"ب ر ك","rootLatin":"b-r-k","meaning":"Bereketli olmak, yüce olmak, hayrı bol olmak, mübarek olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bereket' (بركة) kelimesinin 'Allah'tan gelen hayrın sürekliliği ve artışı' anlamına geldiğini belirtir. 'Tebârake' (تبارك) fiili ise, Allah'ın zatına mahsus bir yücelik, kemal ve hayrın kaynağı olma durumunu ifade eder. Ayetteki 'فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ' ifadesi, insan yaratılışının mucizevi aşamaları karşısında Allah'ın sonsuz kudretini, yüceliğini ve bereketini tasdik etme anlamı taşır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tebârake' (تبارك) fiilinin Kur'an'da genellikle Allah'ın yüceliğini, kudretini ve hayrının sınırsızlığını ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bu kullanım, yaratılışın her aşamasındaki mükemmelliğin ve nihayetinde 'başka bir yaratık' olarak insanı var etmenin, Allah'ın benzersiz ve sonsuz yüceliğinin bir kanıtı olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":3,"surface":"ٱلنُّطْفَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ط-ف","rootLatin":"n-ṭ-f","lemma":"نُطْفَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nutfeyi"},{"position":4,"surface":"عَلَقَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-ق","rootLatin":"ʿ-l-q","lemma":"عَلَقَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb (veya hâl)","gloss":"kan pıhtısı olarak"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve/sonra"},{"position":5,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":6,"surface":"ٱلْعَلَقَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-ق","rootLatin":"ʿ-l-q","lemma":"عَلَقَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kan pıhtısını"},{"position":7,"surface":"مُضْغَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ض-غ","rootLatin":"m-ḍ-gh","lemma":"مُضْغَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb (veya hâl)","gloss":"bir çiğnemlik et olarak"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve/sonra"},{"position":8,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":9,"surface":"ٱلْمُضْغَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ض-غ","rootLatin":"m-ḍ-gh","lemma":"مُضْغَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir çiğnemlik eti"},{"position":10,"surface":"عِظَـٰمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"ʿ-ẓ-m","lemma":"عِظَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb (veya hâl)","gloss":"kemikler olarak"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve/sonra"},{"position":11,"surface":"كَسَوْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-س-و","rootLatin":"k-s-w","lemma":"كَسَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"giydirdik"},{"position":12,"surface":"ٱلْعِظَـٰمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"ʿ-ẓ-m","lemma":"عِظَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kemiklere"},{"position":13,"surface":"لَحْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ح-م","rootLatin":"l-ḥ-m","lemma":"لَحْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"et"},{"position":14,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":15,"surface":"أَنشَأْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ش-أ","rootLatin":"n-sh-ʾ","lemma":"أَنْشَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oluşturduk"},{"position":15,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onu"},{"position":16,"surface":"خَلْقًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir yaratık"},{"position":17,"surface":"ءَاخَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"ʾ-kh-r","lemma":"آخَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"başka"},{"position":18,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":18,"surface":"تَبَارَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ك","rootLatin":"b-r-k","lemma":"تَبَارَكَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"mübarek oldu/yücedir"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":20,"surface":"أَحْسَنُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-س-ن","rootLatin":"ḥ-s-n","lemma":"أَحْسَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû (veya bedel)","gloss":"en güzel"},{"position":21,"surface":"ٱلْخَـٰلِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَالِق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"yaratanların"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23. Sûre 14. Âyette*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23. sure 14. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23. sure 14. ayette*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23. sure 14. ayette*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/12-14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *23/12-14*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *23/12-14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *23/12-14*
- **Kâf Sûresi** · *23/12-14*
- **Kâf Sûresi** · *23/12-14*
- **Secde Sûresi** · *Mü’minûn Suresi 14. Ayetinde*
- **Secde Sûresi** · *Mü’minûn Suresi 14. Ayetinde*