# Mü'minûn Sûresi, 16. Âyet (23:16)

> ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ تُبْعَثُونَ

*Śumme innekum yevme-lkiyâmeti tub'aśûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra yine muhakkak siz, kıyamet gününde (tekrar) diriltileceksiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde yeniden dirilişin kesinliğini vurgulamaktadır. Temel kavramlar, zaman dilimi olarak 'kıyamet' ve bu zaman diliminde gerçekleşecek olan 'diriliş' eylemi üzerine odaklanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَوْمَ","root":"ي و م","rootLatin":"y-v-m","meaning":"Belirli bir zaman dilimini, burada kıyametin gerçekleşeceği günü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yevm' kelimesinin güneşin doğuşundan batışına kadar olan süreyi ifade ettiğini belirtir. Ancak Kur'an'da bazen mutlak zaman dilimini, bazen de belirli bir olayın gerçekleştiği zamanı ifade etmek için kullanıldığını, bu ayette ise 'Kıyamet Günü' gibi belirli ve büyük bir olayı işaret ettiğini açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'yevm'in hem bilinen gündüz süresi hem de mecazi olarak bir dönemi veya önemli bir olayın vuku bulduğu zamanı ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'yevme' kullanımı, 'el-Kıyâmeti' ile birlikte, belirli ve önemli bir zaman dilimini, yani dirilişin gerçekleşeceği o büyük günü vurgular."}]},{"word":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ölülerin dirilip Allah'ın huzurunda hesap vermek üzere ayağa kalkacakları büyük günü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıyâmet' kelimesinin 'kıyâm' (ayağa kalkmak) kökünden geldiğini ve ölülerin kabirlerinden kalkıp hesap vermek üzere toplanacakları günü ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, yeniden dirilişin ve hesap gününün adıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kıyâmet'in, insanların kabirlerinden kalkıp Allah'ın huzurunda duracakları gün olduğunu ve bu ismin, o günün en belirgin özelliği olan 'ayağa kalkma' eyleminden geldiğini açıklar. Ayette, bu büyük olayın zamanını net bir şekilde belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Kıyâmet' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'diriliş', 'hesap verme', 'yargılama' gibi temel inançlarla sıkıca bağlantılı olduğunu vurgular. Bu ayetteki 'Kıyâmet', ahiret inancının temel direklerinden biri olarak sunulur ve dirilişin gerçekleşeceği zamanı işaret eder."}]},{"word":"تُبْعَثُونَ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-'-s","meaning":"Öldükten sonra yeniden diriltilmek, kabirlerden çıkarılmak ve hayata döndürülmek anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ba's' kelimesinin temel anlamının 'göndermek, uyandırmak' olduğunu belirtir. Kur'an'da ise özellikle 'ölüleri diriltmek, kabirlerinden çıkarmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki 'tüb'asûn' ifadesi, Allah'ın kudretiyle ölülerin yeniden hayata döndürüleceğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ba's' kelimesinin mecazi olarak 'uyandırmak, harekete geçirmek' anlamlarına geldiğini, ancak Kur'an'da 'ölüleri diriltmek' anlamında kullanıldığında bunun hakiki bir diriliş olduğunu belirtir. Ayetteki 'tüb'asûn', insanların kıyamet günü yeniden canlandırılacağını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ba's' fiilinin Kur'an'da genellikle 'ölümden sonra diriltme' anlamında kullanıldığını ve bu dirilişin hem bedensel hem de ruhsal bir yeniden varoluşu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tüb'asûn' pasif çatıda kullanılarak, dirilişin Allah'ın emriyle gerçekleşeceğine işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"şüphesiz"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":3,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"gün"},{"position":4,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Fı'âle","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyamet"},{"position":5,"surface":"تُبْعَثُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-th","lemma":"بَعَثَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici bulunmadığı için merfû","gloss":"diriltilirsiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *23/16*
- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *23/16*