# Mü'minûn Sûresi, 19. Âyet (23:19)

> فَأَنشَأْنَا لَكُم بِهِۦ جَنَّـٰتٍ مِّن نَّخِيلٍ وَأَعْنَـٰبٍ لَّكُمْ فِيهَا فَوَٰكِهُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

*Feenşe/nâ lekum bihi cennâtin min neḣîlin vea'nâbin lekum fîhâ fevâkihu keśîratun veminhâ te/kulûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onunla sizin için hurma bahçeleri ve üzüm bağları meydana getirdik. Bu bağ ve bahçelerde sizin için pek çok meyveler vardır ve siz onlardan yiyorsunuz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın insanlara bahşettiği nimetleri, özellikle de hurma ve üzüm bağları aracılığıyla sağladığı rızıkları ve meyveleri vurgulamaktadır. 'İnşa etme', 'cennetler' (bahçeler) ve 'meyveler' kavramları, ilahi yaratıcılığın ve lütfun somut göstergeleri olarak öne çıkmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَأَنشَأْنَا","root":"ن ش أ","rootLatin":"n-ş-e","meaning":"Allah'ın bir şeyi yoktan var etmesi, yaratması ve geliştirmesi anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Neş'e (نَشْأَة) kelimesi, bir şeyin başlangıcı ve ortaya çıkışı anlamına gelir. İnşâ (إنشاء) ise bir şeyi yoktan var etmek, meydana getirmek ve onu tedricen geliştirmek demektir. Ayetteki 'fe-enşe'nâ' ifadesi, Allah'ın hurma ve üzüm bağlarını yaratıp, onların yetişmesini ve meyve vermesini sağlamasını ifade eder, bu da ilahi kudretin bir tecellisidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Enşe'nâ (أنشأنا) fiili, 'halknâ' (خلقنا) yani 'yarattık' anlamındadır. Burada Allah'ın, insanlara fayda sağlamak üzere hurma ve üzüm bağlarını var ettiğini, onları meydana getirdiğini mecazi bir anlatımla belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"N-ş-e kökü, bir şeyin başlangıcını, ortaya çıkışını ve gelişimini ifade eder. 'Enşe'nâ' fiili, sadece yaratmayı değil, aynı zamanda yaratılan şeyin belirli bir olgunluğa erişmesini ve faydalı hale gelmesini de kapsar. Ayetteki bağlamda, hurma ve üzüm bağlarının sadece var edilmesini değil, aynı zamanda meyve verecek olgunluğa ulaşmasını da anlatır."}]},{"word":"جَنَّـٰتٍ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Ağaçlarla örtülü, gözden gizlenmiş, içinde hurma ve üzüm gibi meyvelerin bulunduğu bahçeler anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cennet (جنة) kelimesi, 'cenn' (جَنّ) kökünden türemiştir ve 'örtmek, gizlemek' anlamına gelir. Cennet, ağaçları ve bitkileriyle yeri örttüğü için bu adı almıştır. Ayetteki 'cennâtin' ifadesi, hurma ve üzüm ağaçlarıyla kaplı, göz alıcı ve verimli bahçeleri ifade eder ki bunlar Allah'ın insanlara sunduğu dünyevi nimetlerdendir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cennet, ağaçların ve bitkilerin sık olmasından dolayı yerin görünmediği, örtülü olduğu yerdir. Bu ayetteki 'cennâtin' kelimesi, özellikle hurma ve üzüm ağaçlarının yoğun olduğu, verimli ve güzel bahçeleri tanımlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'cennet' kavramı, genellikle ahiretteki ödül yeri olarak kullanılsa da, bu ayette olduğu gibi dünyevi bağlamda da 'bahçe' veya 'bağ' anlamında geçer. Burada, Allah'ın insanlara dünyada bahşettiği, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan doğal güzellikleri ve rızık kaynaklarını temsil eder."}]},{"word":"نَّخِيلٍ","root":"ن خ ل","rootLatin":"n-h-l","meaning":"Hurma ağacı ve hurma bahçeleri anlamına gelir, özellikle sıcak iklimlerde yetişen önemli bir besin kaynağıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nahîl (نخيل), hurma ağacının çoğuludur. Hurma, Arap Yarımadası'nda ve çevresinde temel gıda maddelerinden biri olduğu için Kur'an'da sıkça zikredilir. Ayetteki 'min nahîlin' ifadesi, Allah'ın yarattığı bahçelerin hurma ağaçlarını içerdiğini, bu ağaçların insanlara rızık sağladığını belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nahîl, hurma ağacı demektir. Bu ayette, Allah'ın insanlara lütfettiği nimetlerden biri olarak hurma ağaçlarının varlığına işaret edilir. Hurma, hem meyvesi hem de diğer kısımlarıyla insan hayatında önemli bir yere sahiptir."}]},{"word":"أَعْنَـٰبٍ","root":"ع ن ب","rootLatin":"a-n-b","meaning":"Üzüm ve üzüm bağları anlamına gelir, hurma ile birlikte zikredilerek önemli bir meyve ve rızık kaynağı olduğu vurgulanır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İneb (عنب), üzüm demektir. Çoğulu a'nâb (أعناب) olarak gelir. Kur'an'da hurma ile birlikte zikredilmesi, bu iki meyvenin Arap toplumunda ve genel olarak insanlık için ne kadar değerli ve besleyici olduğunu gösterir. Ayetteki 've a'nâbin' ifadesi, Allah'ın yarattığı bahçelerde üzüm bağlarının da bulunduğunu, bunun da bir nimet olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İneb, bilinen meyvedir. Çoğulu 'a'nâb'dır. Ayette hurma ile birlikte anılması, bu iki meyvenin besin değeri ve insanlara sağladığı faydalar açısından önemine işaret eder. Allah'ın kudretinin ve cömertliğinin bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"فَوَٰكِهُ","root":"ف ك ه","rootLatin":"f-k-h","meaning":"Çeşitli meyveler anlamına gelir, hurma ve üzümün yanı sıra diğer yenebilir ürünleri de kapsar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fâkihe (فاكهة), meyve demektir. Çoğulu fevâkih (فواكه) olarak gelir. Genellikle keyif ve lezzet için yenen şeyleri ifade eder. Ayetteki 'fevâkihu kesîratun' ifadesi, hurma ve üzümün yanı sıra bu bahçelerde bol miktarda başka meyvelerin de bulunduğunu, bunun da Allah'ın insanlara sunduğu zengin rızkı ve lütfu gösterdiğini belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Fâkihe, ağaçlardan elde edilen ve genellikle çiğ olarak yenen her türlü meyvedir. Bu ayetteki 'fevâkihu kesîratun' ifadesi, Allah'ın yarattığı bahçelerin sadece belirli meyvelerle sınırlı olmadığını, aksine çok çeşitli ve bol miktarda meyve sunduğunu vurgular, bu da ilahi cömertliğin bir işaretidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Fâkihe, yiyecek olarak kullanılan, ağaçlarda yetişen ürünlerdir. 'Fevâkihu kesîratun' ifadesi, bu bahçelerde sadece hurma ve üzümle sınırlı kalmayıp, insanların istifade edebileceği pek çok farklı türde meyvenin bulunduğunu, bu çeşitliliğin Allah'ın insanlara olan ikramını gösterdiğini açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["rizik","tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَأَنشَأْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ش-أ","rootLatin":"n-sh-a","lemma":"أَنشَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık, var ettik"},{"position":2,"surface":"لَكُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":2,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"siz"},{"position":3,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":4,"surface":"جَنَّـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bahçeler"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"نَّخِيلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-خ-ل","rootLatin":"n-kh-l","lemma":"نَخِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hurmalık"},{"position":7,"surface":"وَأَعْنَـٰبٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"أَعْنَـٰبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ن-ب","rootLatin":"'-n-b","lemma":"عِنَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"üzüm bağları"},{"position":8,"surface":"لَّكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":8,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"siz"},{"position":9,"surface":"فِيهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":10,"surface":"فَوَٰكِهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ك-ه","rootLatin":"f-k-h","lemma":"فَاكِهَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"meyveler"},{"position":11,"surface":"كَثِيرَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثِير","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok"},{"position":12,"surface":"وَمِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":12,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":13,"surface":"تَأْكُلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yersiniz"}]