# Mü'minûn Sûresi, 36. Âyet (23:36)

> ۞ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ

*Heyhâte heyhâte limâ tû'adûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Halbuki bu size vaad olunan şey, ne kadar da uzak!"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/36

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, tehdit edilen azabın veya vaat edilenin gerçekleşme ihtimalinin çok uzak olduğunu vurgulayan bir nida ve uzaklık ifadesidir. Tekrarlanan 'heyhâte' kelimesi, bu uzaklığın şiddetini ve imkansızlığını pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"هَيْهَاتَ","root":"ه-ي-ه-ت","rootLatin":"h-y-h-t","meaning":"Uzaklık ve imkansızlık ifade eden bir nida fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'heyhâte' kelimesinin uzaklık ifade eden bir isim fiil olduğunu belirtir. Ayetteki tekrarı, vaat edilen azabın gerçekleşme ihtimalinin son derece uzak ve imkansız görüldüğünü vurgular. Bu, inkarcıların alaycı bir reddiyesini yansıtır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'heyhâte'nin 'ba'ude' (uzak oldu) anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'heyhâte heyhâte' ifadesi, tehdit edilen şeyin gerçekleşmesinin çok uzak olduğunu, hatta imkansız olduğunu mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'heyhâte'nin 'ismu fi'lin li'l-bu'd' (uzaklık için isim fiil) olduğunu ve 'ba'ude ba'uden kesîran' (çok uzak oldu) manasına geldiğini açıklar. Ayetteki tekrarı, uzaklığın şiddetini ve mübalağasını gösterir, muhatapların vaat edilen şeye inanmadıklarını ve onu çok uzak gördüklerini belirtir."}]},{"word":"تُوعَدُونَ","root":"و-ع-د","rootLatin":"v-'-d","meaning":"Vaat edilmek, tehdit edilmek anlamında olup, burada olumsuz bir vaat, yani tehdit kastedilmektedir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'va'd' kelimesinin hem hayır hem de şer için kullanılabileceğini belirtir. Ayetteki 'tû'adûne' (size vaat edilen/tehdit edilen) ifadesi, bağlam gereği, inkarcılara yönelik bir azap veya ceza vaadini, yani tehdidi ifade eder. Onlar bu tehdidi uzak görmektedirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'va'd' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın müminlere cennet, kafirlere ise cehennem vaadi şeklinde kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'tû'adûne' pasif formuyla, inkarcılara yönelik olan ve onların gerçekleşmesini imkansız gördüğü bir tehdidi ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'va'd' kökünün 'bir şeyi birine bildirmek, söz vermek' anlamlarına geldiğini ve Kur'an'da hem olumlu hem de olumsuz bağlamlarda kullanıldığını açıklar. Burada 'tû'adûne' pasif ve çoğul formuyla, inkarcıların kendilerine yöneltilen ahiret azabı veya diriliş gibi tehditleri ifade ettiğini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هَيْهَاتَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fiil","root":"ه-ي-ه-ت","rootLatin":"h-y-h-t","lemma":"هَيْهَاتَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i fiil olduğu için mebnî","gloss":"ne kadar uzak!"},{"position":2,"surface":"هَيْهَاتَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fiil","root":"ه-ي-ه-ت","rootLatin":"h-y-h-t","lemma":"هَيْهَاتَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i fiil olduğu için mebnî (tekrar vurgu için)","gloss":"ne kadar uzak!"},{"position":3,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için, -e"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"تُوعَدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ع-د","rootLatin":"w-'-d","lemma":"وَعَدَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat bulunmadığı için merfû","gloss":"tehdit ediliyorsunuz"}]