# Mü'minûn Sûresi, 38. Âyet (23:38) > إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا وَمَا نَحْنُ لَهُۥ بِمُؤْمِنِينَ *İn huve illâ raculun(i)fterâ ‘ala(A)llâhi keżiben vemâ nahnu lehu bimu/minîn(e)* **Meal (Diyanet):** "Bu, Allah'a karşı yalan uyduran bir kimseden başkası değildir. Biz ona inanmayız." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/38 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Mü'minûn Suresi 38. ayet, peygamberlik iddiasında bulunan bir kişiye karşı inkarcıların tutumunu ve onun Allah'a yalan isnat ettiğini iddia etmelerini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Ayet, 'iftira' ve 'yalan' kavramları üzerinden inkarcılığın temel argümanını ortaya koyar ve 'iman'ın karşıtı olarak konumlandırılır.","keyConcepts":[{"word":"رَجُلٌ","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-c-l","meaning":"Ayette, peygamberlik iddiasında bulunan kişiyi küçümseyerek ve sıradan bir insan olarak niteleyerek kullanılan bir kelimedir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'racül' kelimesinin genellikle 'erkek' anlamına geldiğini belirtir. Ancak ayetteki bağlamda, peygamberlik iddiasında bulunan kişiyi sıradan bir insan olarak tanımlayarak, onun ilahi bir elçi olamayacağı imasını taşır. Bu kullanım, inkarcıların peygamberi küçümseme ve onun beşeriliğine vurgu yapma amacını yansıtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'racül' kelimesinin 'erkek' anlamının yanı sıra, 'olgun ve kâmil insan' anlamını da taşıdığını ifade eder. Ancak bu ayette, inkarcıların ağzından çıktığı için, bu olgunluk ve kemalden ziyade, peygamberin sadece 'bir insan' olduğu ve dolayısıyla ilahi bir mesaj getiremeyeceği yönündeki olumsuz bir vurguyu içerir."}]},{"word":"ٱفْتَرَىٰ","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Allah'a karşı asılsız bir iddiada bulunmak, yalan uydurmak ve iftira etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'iftira' kelimesinin 'yalan uydurmak' ve 'asılsız isnatta bulunmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'iftara alâ Allah' ifadesi, peygamberin Allah adına konuşarak aslında yalan söylediği ve Allah'a karşı bir iftirada bulunduğu şeklindeki inkarcıların suçlamasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iftira' kelimesinin mecazi olarak 'yalanı icat etmek, uydurmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette, inkarcılar peygamberin getirdiği mesajı kendi uydurması olarak görmekte ve onu Allah'a karşı bir yalanı icat etmekle itham etmektedirler."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'f-r-y' kökünden türeyen 'iftira' kelimesinin 'bir şeyi asılsız yere isnat etmek, yalanı uydurmak' anlamına geldiğini vurgular. Ayetteki kullanım, peygamberin Allah'tan geldiğini iddia ettiği vahyin, aslında onun kendi uydurması olduğu yönündeki inkarcıların temel suçlamasını ifade eder."}]},{"word":"كَذِبًا","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Gerçeğe aykırı söz, yalan beyan veya asılsız iddia anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kezib' kelimesinin 'doğrunun zıddı, gerçeğe aykırı söz' olduğunu belirtir. Ayette, 'iftara alâ Allah keziben' ifadesi, peygamberin Allah'a karşı uydurduğu şeyin doğrudan bir yalan olduğunu, yani gerçeği yansıtmadığını açıkça ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kezib' kelimesinin 'gerçeğe aykırı haber vermek' anlamını taşıdığını açıklar. Bu ayette, inkarcılar peygamberin Allah'tan getirdiğini iddia ettiği haberleri, gerçek dışı ve uydurma olarak nitelendirerek onu yalancılıkla suçlamaktadırlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'kezib' kavramının sadece gerçeğe aykırı olmakla kalmayıp, aynı zamanda Allah'a karşı bir isyan ve nankörlük anlamına da gelebileceğini belirtir. Bu ayette, inkarcılar peygamberi Allah'a karşı yalan uydurmakla suçlayarak, onun hem yalancı hem de Allah'a karşı gelmiş biri olduğunu ima etmektedirler."}]},{"word":"بِمُؤْمِنِينَ","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Peygamberin getirdiği mesaja ve onun peygamberliğine inanmayanlar, iman etmeyenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îmân' kelimesinin 'tasdik etmek, güvenmek ve emin olmak' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'mü'minîn' kelimesi, olumsuzluk edatı 'bi-' ile kullanılarak, inkarcıların peygamberin getirdiği mesaja ve onun doğruluğuna güvenmediklerini, onu tasdik etmediklerini ve dolayısıyla ona inanmadıklarını açıkça belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mü'min' kelimesinin 'tasdik eden, doğrulayan' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'mâ nahnu lehu bi-mü'minîn' ifadesi, inkarcıların peygamberin iddialarını doğrulamadıklarını, onu tasdik etmediklerini ve bu nedenle ona iman etmediklerini vurgular. Bu, peygamberin getirdiği mesaja karşı kesin bir ret duruşunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'îmân' kavramının Kur'an'da sadece zihinsel bir tasdikten öte, kalben kabul ve teslimiyeti de içerdiğini belirtir. Bu ayetteki 'mü'minîn' kelimesinin olumsuz kullanımı, inkarcıların peygamberin getirdiği mesaja karşı hem zihinsel hem de kalbi bir reddediş içinde olduklarını, ona hiçbir şekilde teslim olmadıklarını ifade eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["musrikler","kufur-sirk","peygamberlik","soz-yalan"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":3,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Hasr harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":4,"surface":"رَجُلٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رَجُل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"adam"},{"position":5,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iftira etti, uydurdu"},{"position":6,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, hakkında"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":8,"surface":"كَذِبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalan"},{"position":9,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf ve nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve değil"},{"position":10,"surface":"نَحْنُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Ortak","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"biz"},{"position":11,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":12,"surface":"بِمُؤْمِنِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":12,"surface":"مُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"hamz-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"inananlar"}]