# Mü'minûn Sûresi, 43. Âyet (23:43)

> مَا تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسْتَـْٔخِرُونَ

*Mâ tesbiku min ummetin ecelehâ vemâ yeste/ḣirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Hiçbir ümmet, kendi ecelinin önüne geçemez, onu geciktiremez de.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/23/43

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, her ümmetin belirli bir ömrü olduğunu ve bu sürenin ilahi takdirle belirlendiğini, hiçbir gücün bunu değiştiremeyeceğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, zamanın mutlakiyetini ve ilahi iradenin üstünlüğünü dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تَسْبِقُ","root":"س ب ق","rootLatin":"s-b-q","meaning":"Bir şeyin önüne geçmek, vaktinden önce gelmek, hızlanmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sabk (سبق) kelimesi, bir şeyin diğerinden önce gelmesi, onu geçmesi anlamına gelir. Ayetteki 'mâ tesbiku' ifadesi, hiçbir ümmetin ecelini öne alamayacağını, yani belirlenen süreden önce sona eremeyeceğini ifade eder. Bu, ilahi takdirin değişmezliğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tesbiku (تسبق) fiili, burada 'geçmek, aşmak' anlamında kullanılmıştır. Ümmetin ecelini geçmesi, onun vaktinden önce gelmesini sağlaması demektir. Ayet, bu tür bir müdahalenin imkansızlığını dile getirir."}]},{"word":"أُمَّةٍ","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Belirli bir zaman diliminde yaşayan veya belirli bir inanç etrafında toplanan insan topluluğu, millet demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ümmet (أمة), bir araya gelmiş, ortak bir hedef veya zaman dilimiyle birleşmiş topluluktur. Ayetteki 'min ümmetin' ifadesi, herhangi bir insan topluluğunu, milleti veya nesli kapsar ve onların ecellerinin ilahi takdirle belirlendiğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ümmet' kavramının Kur'an'da genellikle belirli bir peygamberin etrafında toplanmış, ortak bir inanç ve kaderi paylaşan toplulukları ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise daha geniş anlamda, her bir insan topluluğunun kendine özgü bir yaşam süresi olduğunu vurgular."}]},{"word":"أَجَلَهَا","root":"أ ج ل","rootLatin":"e-c-l","meaning":"Belirlenmiş zaman, süre, ömür veya bir şeyin sonu anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ecel (أجل), bir şey için belirlenmiş son vakittir. Ayetteki 'ecelahâ' ifadesi, her ümmet için takdir edilmiş olan yaşam süresini, yani onların varlıklarının son bulacağı zamanı ifade eder. Bu sürenin ne öne alınabileceği ne de ertelenebileceği vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ecel, bir şeyin nihayeti ve sonudur. Kur'an'da hem bireylerin hem de ümmetlerin ömrü için kullanılır. Bu ayette, ümmetlerin varlıklarının son bulacağı ilahi takdirle belirlenmiş süreyi ifade eder ve bu sürenin mutlakiyetini gösterir."}]},{"word":"يَسْتَـْٔخِرُونَ","root":"أ خ ر","rootLatin":"e-h-r","meaning":"Gecikmek, geride kalmak, ertelemek veya bir şeyi sonraya bırakmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsti'hâr (استئخار) fiili, bir şeyin vaktini ertelemek, geciktirmek anlamına gelir. Ayetteki 'mâ yesta'hirûn' ifadesi, ümmetlerin ecellerini geciktiremeyeceklerini, yani belirlenen süreden sonra varlıklarını sürdüremeyeceklerini belirtir. Bu, ilahi takdirin kesinliğini pekiştirir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İsti'hâr, bir şeyin vaktini uzatmak, sonraya bırakmak demektir. Ayetteki kullanımı, hiçbir ümmetin kendi ecelini uzatma veya geciktirme gücüne sahip olmadığını, ilahi takdirin bu konuda mutlak olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kader","olum","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"تَسْبِقُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ب-ق","rootLatin":"s-b-q","lemma":"سَبَقَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"geçer/çabuklaştırır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"أُمَّةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-م","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ümmet","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":5,"surface":"أَجَلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ج-ل","rootLatin":"a-j-l","lemma":"أَجَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"süresini","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":6,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi + Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve ne","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"يَسْتَـْٔخِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-خ-ر","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"اِسْتَأْخَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû (Nûn-u ref'in sübûtu ile)","gloss":"geciktirirler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Mâ"},{"position":2,"translit":"tesbiku"},{"position":3,"translit":"min"},{"position":4,"translit":"ummetin"},{"position":5,"translit":"ecelehâ"},{"position":6,"translit":"vemâ"},{"position":7,"translit":"yeste/ḣirûn(e)"}]